|
YEDİNCİ BÖLÜM DİSİPLİN İŞLEMLERİ |
|
DİSİPLİN KURULLARININ GÖREVLERİ |
| |
|
Madde-67 |
| |
|
Parti suçlarını cezalandırma görevi ve yetkisi
disiplin kurullarınındır. |
| |
|
Parti suçlarının yargı organlarının görev
alanına girmesi, disiplin kurullarının görev
yapmasına engel olmaz. |
| |
|
YETKİ |
| |
|
Madde 68- (01.07.2001 günlü
Kurultay kararı ile değişik) |
| |
|
A) Parti Meclisi üyelerinin, Yüksek Disiplin
Kurulu Başkan ve üyelerinin, TBMM üyelerinin,
partili büyükşehir belediye başkanlarının parti
suçu oluşturan eylemleri Parti Meclisi’nin
istemi üzerine Yüksek Disiplin Kurulu’nca, |
| |
|
B) İl başkanları, il yönetim kurulu üyeleri
ile il disiplin kurulu başkan ve üyeleri ile il
ve ilçe belediye başkanlarının parti suçu
oluşturan eylemleri hakkında Merkez Yönetim
Kurulu’nun istemi üzerine Yüksek Disiplin
Kurulu’nca, |
| |
|
C) Öteki üyelerin ve görevlilerin parti suçu
oluşturan eylemleri hakkında il yönetim
kurulunun istemi üzerine il disiplin kurulunca, |
| |
|
D) Partili TBMM üyelerinin grup disiplinine,
iç yönetmeliğe, bağlayıcı grup kararlarına
aykırı, ya da grup onuruyla bağdaşmayan eylem ve
davranışlarından doğan parti suçları ile
birbirleriyle olan anlaşmazlıkları Grup Yönetim
Kurulu’nun istemi üzerine Grup Disiplin
Kurulu’nca karara bağlanır. |
| |
|
E) İvedi durumlarda Merkez Yönetim Kurulu,
il yönetim kurullarının önlemli olarak görevden
derhal uzaklaştırma yetkilerini de kullanarak
bir üyeyi disiplin kuruluna sevk edebilir. |
| |
|
F) Kesin çıkarma ve geçici çıkarma istemi
ile disiplin kuruluna gönderen organ gerekli
görürse önlem niteliğinde olmak üzere üyeyi
görevden uzaklaştırabilir. Bu durumda dosya beş
gün içinde görevli disiplin kuruluna gönderilir
ve bu süre içinde karar ilgiliye tebliğ edilir. |
| |
|
Önlem niteliğinde görevden uzaklaştırılanlar,
önlemin kaldırılması istemi ile görevli disiplin
kuruluna tebliğ tarihinden itibaren üç gün
içinde başvurabilir. Bu istem yedi gün içinde
karara bağlanır. |
| |
|
(19.11.2005 tarihli kurultay kararı ile eklenen
fıkra.) İl Disiplin Kurullarının tedbirle
(önlemle) ilgili kararlarına karşı Yüksek
Disiplin Kurulu’na üç gün içinde itiraz
edilebilir. Disiplin kurulları tedbire (önleme)
itirazla ilgili başvuruları kendilerine ulaştığı
tarihten itibaren yedi gün içinde karara
bağlarlar. Haklarında tedbir (önlem) kararı olan
üyeler, parti içi seçme ve seçilme haklarını
kullanamazlar. |
| |
|
DİSİPLİN KURULLARI |
| |
|
Madde-69 |
| |
|
A) Yüksek Disiplin Kurulu |
| |
|
Kurultayca seçilen (15) asıl ve (8) yedek üyeden
oluşur. |
| |
|
B) İl Disiplin Kurulu |
| |
|
İl kongresince seçilen (9) asıl ve (5) yedek
üyeden oluşur. |
| |
|
(19.11.2005 tarihli kurultay kararı ile
değişik). |
| |
|
C) TBMM Grup Disiplin Kurulu |
| |
|
Grup Genel kurulunca seçilen ve sayıları Grup İç
Yönetmeliğinde belirlenen üyelerden oluşur. |
| |
|
Disiplin Kurulu üyeliğine aday olmak ve
seçilebilmek için, disiplin cezası almamış olmak
gerekir. |
| |
|
Özürsüz olarak üst üste üç olağan toplantıya
katılmayan üye, kurul kararıyla görevden
ayrılmış sayılır. Bu karara karşı İl Disiplin
Kurulu üyeleri Yüksek Disiplin Kurulu'na Yüksek
Disiplin Kurulu ve Grup Disiplin Kurulu üyeleri
Parti Meclisine 5 gün içinde itiraz edebilirler.
İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir. |
| |
|
PARTİ SUÇLARI |
| |
|
Madde-70 |
| |
|
(19.11.2005 tarihli kurultay kararı ile
değişik). Aşağıda yazılı olan tutum, davranış ve
eylemler ile bunların yapılmasını desteklemek,
kolaylaştırmak ve övmek parti suçudur. |
| |
|
A)
Kesin Çıkarma Cezası
Gerektiren Parti Suçları
|
| |
|
a) Programa ve Tüzük kurallarına, kurultay
ve yetkili organ kararlarına aykırı davranmak, |
| |
|
b) Partide aldıkları görev ve sorumlulukla
ve üyelikle bağdaşmayan tutum ve davranışlarda
bulunmak, |
| |
|
c) Parti kayıt ve defterlerini saklamak,
görevi devir sırasında bunları teslim etmemek, |
| |
|
d) Parti doğrultusuna ve temel ilkelere
aykırı siyasal çalışmalara ve eylemlere katkıda
bulunmak, |
| |
|
e) Parti adaylarına karşı veya başka parti
adaylarından yana açık veya gizli çalışmak, |
| |
|
f) Kurultay, kongre, grup ve meclis
işlemlerinin, seçim çalışmalarının yasa, tüzük
ve yönetmelik kurallarına uygun olmasını
engellemek, bozmak, bozdurmak amacı ile yetkili
organlara ve kişilere karşı Tüzüğe uygun
itirazlar dışında her türlü engelleyici
davranışta bulunmak, |
| |
|
g) Partiye üye yazımı ve temsille ilgili
kuralları çiğnemek, parti içi seçimlere hile
karıştırmak, |
| |
|
h) Parti çalışmalarında, özellikle kurultay
ve kongrelerde üyelere ve görevlilere eylemli
saldırıda bulunmak, çalışmayı engellemek veya
önlemek. |
| |
|
B) Geçici Çıkarma Cezası Verilecek Parti Suçları |
| |
|
a) Gerçeğe aykırı olarak Partide kendisine
belli görevler verilmiş gibi davranmak ve
çalışmak, |
| |
|
b) Parti içinde ayrılık gözetmek ve
ayrımcılık yapmak, |
| |
|
c) Gizli yapılması kararlaştırılan
toplantılardaki konuşmaları açıklamak, |
| |
|
d) Parti çalışmalarında üyelere sözlü ya da
eylemli saldırıda bulunmak, Parti düzenini
bozmak, çalışmaları aksatmak, |
| |
|
e) A bendinin (e), (f), (g) ve (h) alt
bendlerinde belirtilen parti suçlarının özel
koşullar nedeniyle hafif sayılacak durumlarında
suç sayılan eylemi işleyenin etkin pişmanlık
göstermesi halinde görevli disiplin kurulunun
takdiri ile geçici çıkarma cezası verilebilir. |
| |
|
C) Kınama Cezası Verilecek Parti Suçları |
| |
|
a) Parti yararlarını zedeleyici yayın ve
propaganda yapmak, |
| |
|
b) Parti görevlilerini küçültücü sözler
söylemek, Parti çalışmalarını zorlaştırıcı eylem
ve davranışlarda bulunmak, |
| |
|
c) Partili üyeler ve yöneticiler hakkında
bilerek ve isteyerek aslı olmayan söylentiler
çıkarmak, bunları yaymak, |
| |
|
d) Geçerli özrü olmaksızın seçimlerde oy
kullanmamak, |
| |
|
e) B bendinin (a), (b), (c) alt bendlerinde
belirtilen parti suçlarının özel koşullar
nedeniyle hafif sayılacak durumlarında ve parti
suçu sayılan eylemi işleyenin etkin pişmanlık
göstermesi halinde görevli disiplin kurulunun
kararı ile kınama cezası verilebilir. |
| |
|
D) Uyarma Cezası Verilecek Parti Suçları |
| |
|
a) Partililerin kişilikleri ile uğraşmak,
parti üyeleri hakkında küçük düşürücü sözler
söylemek, sövmek, |
| |
|
b) Parti binalarına ve mallarına zarar
vermek, |
| |
|
c) C bendinin (a) ve (b) alt bendlerinde
belirtilen parti suçlarının özel koşullar
nedeniyle hafif sayılacak durumlarında ve suç
sayılacak eylemi işleyenin etkin pişmanlık
göstermesi halinde görevli disiplin kurulunun
takdiri ile uyarma cezası verilebilir. |
| |
|
DİSİPLİN CEZALARI |
| |
|
Madde-71 |
| |
|
Disiplin cezaları "uyarma", "kınama", “geçici
çıkarma" ve "kesin çıkarma"dır. |
| |
|
Uyarma, yazılı olarak dikkat çekmektir. |
| |
|
Kınama, yazılı olarak kusur bildirmektir. |
| |
|
Geçici çıkarma; üyenin Partiden bir yıldan iki
yıla kadar, ilişkisinin kesilmesidir. |
| |
|
Kesin çıkarma, üyenin süresiz olarak parti ile
ilişkisinin kesilmesidir. |
| |
|
Kınama cezası alanlar bir yıl süre ile parti
organlarına seçilemezler, seçilmiş iseler
görevlerinden alınırlar. |
| |
|
Geçici çıkarma cezası alanlar, bu süre içinde
parti üyelerine tanınan hakları kullanamazlar ve
cezalarının tamamlanmasından itibaren (6) ay
süre ile parti organlarına seçilemezler. Ancak
bu durum, kendilerinin Parti Programına,
Tüzüğüne ve yetkili organların bağlayıcı
kararlarına uyma yükümlülüğünü ortadan
kaldırmaz. (19.11.2005 tarihli kurultay kararı
ile değişik fıkra). |
|
(Değiştirilmeden önceki şekli: "Geçici çıkarma
cezası alanlar, bu süre içinde parti üyelerine
tanınan hakları kullanamazlar, ancak bu durum
kendilerini Parti Programına, Tüzüğüne ve
yetkili organların bağlayıcı kararlarına uyma
yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.") |
| |
|
Kınama ve geçici çıkarma cezaları, cezayı veren
kurul tarafından, partilinin yazılı bulunduğu il
ve ilçe başkanlıklarına bildirilir ve ilgilinin
cezası, defterlere ve çizelgelere işlenir.
Ayrıca üye kütüğüne işlenmek üzere Genel
Sekreterliğe verilir. |
| |
|
Kesin çıkarma cezası alanların adları
defterlerden ve üye kütüğünden silinir,
kimlikleri Genel Sekreterlikçe bütün örgüte
duyurulur. |
| |
|
Disiplin kurulları; cezaların yürürlük
tarihlerini, önlemliler için önlemin alındığı
tarih; önlemli olmayanlar için kararın
kesinleşme tarihini kararlarında belirtirler. |
| |
|
Üyeler hakkında disiplin cezası isteminde
bulunan organ, suçlama konusunu ve istediği
cezayı açık olarak belirtir, disiplin kurulları
istemle bağlı değildir. Kovuşturma sonunda
kanıtlara göre karar verilir. |
| |
|
Disiplin cezası alanlardan, aynı parti suçunu
yineleyenlere, bir üst ceza verilir. |
| |
|
KARARLAR VE İTİRAZ |
| |
|
Madde-72 |
| |
|
Kendilerine gönderilen dosyaları il disiplin
kurulları (2) ay, Yüksek Disiplin Kurulu (4) ay
içinde karara bağlarlar. (19.11.2005 tarihli
kurultay kararı ile değişik). |
| |
|
(Değiştirilmeden önceki şekli: "Disiplin
kurulları, kural olarak kendilerine gönderilen
işleri en geç iki ay içinde karar bağlarlar.") |
|
Bu süre içinde sonuçlandırılmayan işler için
gerekçesi gösterilerek Parti Meclisi'nden ek
süre isteyebilirler. Verilecek ek süre bir aydan
uzun olamaz. |
| |
|
Yüksek Disiplin Kurulu ve Grup Disiplin Kurulu
karları kesindir. |
| |
|
İl Disiplin Kurulu kararlarına karşı il yönetim
kurulu ve ilgilisi (10) gün içinde Yüksek
disiplin Kurulu'na gerekçeli olarak itiraz
edebilirler. |
| |
|
Yüksek Disiplin Kurulu erteleme kararı
vermemişse, itiraz il disiplin kurulu kararının
uygulanmasına engel olamaz. |
| |
|
Parti organlarının kararlarına karşı yasalara ve
Tüzüğe uygun itiraz hakkı sınırlanamaz ve itiraz
suç sayılmaz. |
| |
|
DİSİPLİN KURULLARINA İLİŞKİN ORTAK İLKELER VE
KURALLAR |
| |
|
Madde-73 |
| |
|
a) Siyasi Partiler Kanunu’nun 102. maddesinin 2.
bendi uyarınca, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı’nın Partiden kesin olarak
çıkarılmasını istediği üye, Merkez Yönetim
Kurulunca gecikmeksizin Yüksek Disiplin
Kurulu’na gönderilir. Yüksek Disiplin Kurulu,
gecikmeksizin toplanarak, konuyu öncelikle
görüşür ve (7) gün içinde karar bağlar, ilgili
üye, kurulun konuyu ele aldığı ilk toplantıda,
yazılı veya sözlü olarak savunma yapabilir.
(19.11.2005 tarihli kurultay kararı ile
değişik). |
|
(Değiştirilmeden önceki şekli: "a) Siyasi
Partiler Yasası'nın 101. maddesinin (d-l) bendi
uyarınca, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının,
Partiden kesin olarak çıkarılmasını istediği
üye, Merkez Yönetim Kurulu'nca geciktirmeksizin
Yüksek Disiplin Kurulu'na gönderilir. Yüksek
Disiplin Kurulu, gecikmeksizin toplanarak,
konuyu öncelikle görüşür ve (7) gün içinde karar
bağlar, ilgili üye, kurulun konuyu ele aldığı
ilk toplantıda, yazılı veya sözlü olarak savunma
yapabilir.") |
| |
|
b) Seçimler sırasında veya yayın yolu ile ya da
açık toplantılarda işlenen parti suçlarını
kovuşturulmasında, inceleme süreleri
yönetmelikle kısıtlanabilir. |
| |
|
c) Disiplin Kurulları, üye tam sayısının en az
üçte iki çoğunluğu ile toplanır ve katılanların
çoğunluğu ile karar verir. Disiplin Kurulları
incelemeleri, belgeler üzerinde yapabilecekleri
gibi tanık da dinleyebilirler. (19.11.2005
tarihli kurultay kararı ile değişik). |
| |
|
(Değiştirilmeden önceki şekli: ") Disiplin
kurulları incelemeleri belgeler üzerinde
yapabilecekleri gibi, tanık da
dinleyebilirler.") |
|
d) Yetkili disiplin kuruluna, işlendiği tarihten
başlayarak iki yıl içinde gönderilmeyen parti
suçları için kovuşturma yapılamaz. |
| |
|
e) Kesinleşen disiplin kurulu kararları, Merkez
Yönetim Kurulu ile ilgili yönetim kurullarınca,
olduğu gibi ve süresince uygulanır. |
| |
|
f) Disiplin kurulu üyeleri ile Parti arasında
bir hizmet bağı kurulamaz; kendilerine, Partiden
hiç bir gelir sağlanamaz. |
| |
|
g) Özürsüz olarak üst üste üç olağan toplantıya
gelmeyen üye, kurul kararı ile görevden ayrılmış
sayılır. |
| |
|
h) Kurultayda ve kongrelerde disiplin
kurullarına gönderme işlemleri ile disiplin
kurullarının kararları üzerinde görüşme
yapılamaz, karar alınamaz. |
| |
|
ı) Disiplin kovuşturması işlemlerinde, üyenin
Parti Kütüğünde yazılı adreslerine yapılan
bildirimler, geçerli ve yeterlidir. |
| |
|
j) Örgüt ve yönetim birimleri, disiplin
kurullarının incelemelerini kolaylaştırmak ve
isteklerini sürelerinde yanıtlamak
zorundadırlar. |
| |
|
ÜYELİKLERDE BOŞALMA |
| |
|
Madde-74 |
| |
|
Disiplin kurullarında, kendi isteği ile görevden
ayrılma ya da başka nedenlerle boşalma olursa,
yedekler sıra ile çağrılır. Yüksek Disiplin
Kurulu ve Grup Disiplin Kurulu için Genel
Başkan, İl Disiplin Kurulu için İl Başkanı
yedekleri göreve çağrılır. |
| |
|
Yedeklerin çağrılmasından sonra üye sayısı
toplanma yeter sayısının
altına düşerse, olağan kurultay veya kongreye
kadar görev yapmak üzere, yeni Yüksek Disiplin
Kurulu ya da yeni İl Disiplin Kurulu, Parti
Meclisi’nce seçilir. (19.11.2005 tarihli
kurultay kararı ile değişik). |
|
(Değiştirilmeden önceki şekli: "Yedeklerin
çağrılmasından sonra üye sayısı yarıdan aşağı
düşerse, olağan Kurultay veya kongreye kadar
görev yapmak üzere, yeni Yüksek Disiplin Kurulu
ya da yeni İl Disiplin Kurulu Parti Meclisi'nce
seçilir.") |
| |
|
Grup Disiplin Kurulu için yeni seçim TBMM
Grubunca yapılır. |
| |
|
BAĞIŞLAMA |
| |
|
Madde-75 |
| |
|
Kesinleşen cezaları bağışlama yetkisi Parti
Meclisi'ndir. |
| |
|
Parti Meclisi Bağışlama yetkisini ceza alanın
yazılı isteği üzerine ve disiplin kurulana
gönderen örgüt yönetim biriminin görüşünü alarak
kullanır. |
| |
|
Merkez Yönetim Kurulu bağışlama isteyenin yazılı
başvurusu üzerine, isteği disiplin kurulana
gönderen örgüt yönetim biriminin görüşünü de
alarak, disiplin dosyası ile birlikte Parti
Meclisi'ne sunar. |
| |
|
Parti Meclisi kararını gizli oylama ile verir. |
| |
|
YÖNETMELİK |
| |
|
Madde 76- (01.07.2001 günlü
Kurultay kararı ile değişik) Disiplin işlerinde
soruşturma ve kovuşturma yöntemleri ile
ilgililerin ve disiplin kurullarına sevk edilen
üyelerin savunma ve itiraz hakları kurullarda
görev bölümü, kurulların toplanma, inceleme,
çalışma ve karar alma esasları, süreler ve öteki
işlemler Disiplin Yönetmeliği ile düzenlenir. |