{"id":4465,"date":"2015-04-21T23:55:12","date_gmt":"2015-04-21T20:55:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.chptabanhareketi.com\/w\/?p=4465"},"modified":"2015-04-21T23:55:12","modified_gmt":"2015-04-21T20:55:12","slug":"1961-anayasasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/?p=4465","title":{"rendered":"1961 Anayasas\u0131"},"content":{"rendered":"

T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASASI<\/p>\n

Kanun No : 334
\nKabul Tarihi : 9\/7\/1961<\/p>\n

BA\u015eLANGI\u00c7
\nTarihi boyunca ba\u011f\u0131ms\u0131z ya\u015fam\u0131\u015f, hak ve h\u00fcrriyetleri i\u00e7in sava\u015fm\u0131\u015f olan;
\nAnayasa ve hukuk d\u0131\u015f\u0131 tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131yla me\u015frulu\u011funu kaybetmi\u015f bir iktidara kar\u015f\u0131 direnme hakk\u0131n\u0131 kullanarak 27 May\u0131s 1960 Devrimini yapan T\u00fcrk Milleti;
\nB\u00fct\u00fcn fertlerini, kaderde, k\u0131van\u00e7ta ve tasada ortak, b\u00f6l\u00fcnmez bir b\u00fct\u00fcn halinde, mill\u00ee \u015fuur ve \u00fclk\u00fcler etraf\u0131nda topl\u0131yan ve milletimizi d\u00fcnya milletleri ailesinin e\u015fit haklara sahip \u015ferefli bir \u00fcyesi olarak milli birlik ruhu i\u00e7inde daima y\u00fcceltmeyi ama\u00e7 bilen T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finden h\u0131z ve ilham alarak ve;
\n\u00abYurtta Sulh, Cihanda Sulh\u00bb ilkesinin, Mill\u00ee M\u00fccadele ruhunun millet egemenli\u011finin, Atat\u00fcrk Devrimlerine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n tam \u015fuuruna sahip olarak;
\n\u0130nsan hak ve h\u00fcrriyetlerini, mill\u00ee dayan\u0131\u015fmay\u0131, sosyal ad\u00e2leti, ferdin ve toplumun huzur ve refah\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi ve teminat alt\u0131na almay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak demokratik hukuk devletini b\u00fct\u00fcn hukuk\u00ee ve sosyal temelleriyle kurmak i\u00e7in;
\nT\u00fcrkiye Cumhuriyeti Kurucu Meclisi taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan bu Anayasay\u0131 kab\u00fbl ve il\u00e2n ve onu, as\u0131l teminat\u0131n vatanda\u015flar\u0131n g\u00f6n\u00fcllerinde ve iradelerinde yer ald\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131 ile, h\u00fcrriyete, ad\u00e2lete ve fazilete \u00e2\u015f\u0131k evl\u00e2tlar\u0131n\u0131n uyan\u0131k bek\u00e7ili\u011fine emanet eder.<\/p>\n

B\u0130R\u0130NC\u0130 KISIM
\nGENEL ESASLAR
\nI. Devletin \u015fekli.
\nMADDE 1.- T\u00fcrkiye Devleti bir Cumhuriyettir.
\nII. Cumhuriyetin nitelikleri.
\nMADDE 2.- T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, insan haklar\u0131na ve ba\u015flang\u0131\u00e7ta belirtilen temel ilkelere dayanan, mill\u00ee, demokratik, l\u00e2ik ve sosyal bir hukuk devletidir.
\nIII. Devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc; resm\u00ee dil; ba\u015fkent.
\nMADDE 3.- T\u00fcrkiye Devleti, \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr.
\nResm\u00ee dil T\u00fcrk\u00e7edir. Ba\u015fkent Ankara’d\u0131r.
\nIV. Egemenlik.
\nMADDE 4.- Egemenlik kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z T\u00fcrk Milletinindir.
\nMillet, egemenli\u011fini, Anayasan\u0131n koydu\u011fu esaslara g\u00f6re, yetkili organlar eliyle kullan\u0131r.
\nEgemenli\u011fin kullan\u0131lmas\u0131, hi\u00e7bir suretle belli bir ki\u015fiye, z\u00fcmreye veya s\u0131n\u0131fa b\u0131rak\u0131lamaz. Hi\u00e7bir kimse veya organ, kayna\u011f\u0131n\u0131 Anayasadan alm\u0131yan bir devlet yetkisi kullanamaz.
\nV. Yasama yetkisi.
\nMADDE 5.- Yasama yetkisi T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.
\nVI. Y\u00fcr\u00fctme g\u00f6revi.
\nMADDE 6.- Y\u00fcr\u00fctme g\u00f6revi, kanunlar \u00e7er\u00e7evesinde, Cumhurba\u015fkan\u0131 ve Bakanlar Kurulu taraf\u0131ndan yerine getirilir.
\nVII. Yarg\u0131 yetkisi.
\nMADDE 7.- Yarg\u0131 yetkisi, T\u00fcrk Milleti ad\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131z mahkemelerce kullan\u0131l\u0131r.
\nVIII. Anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131.
\nMADDE 8.- Kanunlar Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olamaz.
\nAnayasa h\u00fck\u00fcmleri, yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131, idare makamlar\u0131n\u0131 ve ki\u015fileri ba\u011fl\u0131yan temel hukuk kurallar\u0131d\u0131r.
\nIX. Devlet \u015feklinin de\u011fi\u015fmezli\u011fi.
\nMADDE 9.- Devlet \u015feklinin Cumhuriyet oldu\u011fu hakk\u0131ndaki Anayasa h\u00fckm\u00fc de\u011fi\u015ftirilemez ve de\u011fi\u015ftirilmesi teklif edilemez.
\n\u0130K\u0130NC\u0130 KISIM
\nTEMEL HAKLAR VE \u00d6DEVLER
\nB\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM
\nGENEL H\u00dcK\u00dcMLER
\nI. Temel haklar\u0131n niteli\u011fi ve korunmas\u0131.
\nMADDE 10.- Herkes, ki\u015fili\u011fine ba\u011fl\u0131, dokunulmaz, devredilmez, vazge\u00e7ilmez temel hak ve h\u00fcrriyetlere sahiptir.
\nDevlet, ki\u015finin temel hak ve h\u00fcrriyetlerini, fert huzuru, sosyal ad\u00e2let ve hukuk devleti ilkeleriyle ba\u011fda\u015fam\u0131yacak surette s\u0131n\u0131rlayan siyas\u00ee, iktisad\u00ee ve sosyal b\u00fct\u00fcn engelleri kald\u0131r\u0131r; insan\u0131n madd\u00ee ve m\u00e2nevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131 haz\u0131rlar.
\nII. Temel haklar\u0131n \u00f6z\u00fc.
\nMADDE 11.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Temel hak ve h\u00fcrriyetler, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna uygun olarak ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.
\nKanun, kamu yarar\u0131, genel ahl\u00e2k, kamu d\u00fczeni, sosyal ad\u00e2let ve mill\u00ee g\u00fcvenlik gibi sebeplerle de olsa bir hakk\u0131n ve h\u00fcrriyetin \u00f6z\u00fcne dokunamaz.
\nII. Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin \u00f6z\u00fc, s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 ve k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lamamas\u0131.
\nMADDE 11.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nTemel hak ve h\u00fcrriyetler, Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, Cumhuriyetin, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin, kamu d\u00fczeninin, kamu yarar\u0131n\u0131n, genel ahl\u00e2k\u0131n ve genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131 ile veya Anayasan\u0131n di\u011fer maddelerinde g\u00f6sterilen \u00f6zel sebeplerle, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna uygun olarak, ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.
\nKanun, temel hak ve h\u00fcrriyetlerin \u00f6z\u00fcne dokunamaz.
\nBu Anayasada yer alan hak ve h\u00fcrriyetlerden hi\u00e7birisi, insan hak ve h\u00fcrriyetlerini veya T\u00fcrk Devletinin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc veya dil, \u0131rk, s\u0131n\u0131f, din ve mezhep ay\u0131r\u0131m\u0131na dayanarak, nitelikleri Anayasada belirtilen Cumhuriyeti ortadan kald\u0131rmak kasd\u0131 ile kullan\u0131lamaz.
\nBu h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 eylem ve davran\u0131\u015flar\u0131n cezas\u0131 kanunda g\u00f6sterilir.
\nIII. E\u015fitlik.
\nMADDE 12.- Herkes, dil, \u0131rk, cinsiyet, siyas\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnce, felsef\u00ee inan\u00e7, din ve mezhep ay\u0131r\u0131m\u0131 g\u00f6zetilmeksizin, kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fittir.
\nHi\u00e7bir ki\u015fiye, aileye, z\u00fcmreye veya s\u0131n\u0131fa imtiyaz tan\u0131namaz.
\nIV. Yabanc\u0131lar\u0131n durumu.
\nMADDE 13.- Bu k\u0131s\u0131mda g\u00f6sterilen hak ve h\u00fcrriyetler, yabanc\u0131lar i\u00e7in, milletleraras\u0131 hukuka uygun olarak, kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.
\n\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM
\nK\u00ce\u015e\u00ceN\u0130N HAKLARI VE \u00d6DEVLER\u0130
\nI. Ki\u015fi dokunulmazl\u0131\u011f\u0131.
\nMADDE 14.- Herkes, ya\u015fama, madd\u00ee ve m\u00e2nevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirme haklar\u0131na ve ki\u015fi h\u00fcrriyetine sahiptir.
\nKi\u015fi dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 ve h\u00fcrriyeti, kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterdi\u011fi hallerde, us\u00fbl\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a kay\u0131tlanamaz.
\nKimseye eziyet ve i\u015fkence yap\u0131lamaz.
\n\u0130nsan haysiyetiyle ba\u011fda\u015fm\u0131yan ceza konulamaz.<\/p>\n

II. \u00d6zel hayat\u0131n korunmas\u0131.
\na) \u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi.
\nMADDE 15.- (\u00d6zg\u00fcn hali) \u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fine dokunulamaz. Adl\u00ee kovu\u015fturman\u0131n gerektirdi\u011fi istisnalar sakl\u0131d\u0131r.
\nKanunda a\u00e7\u0131kca g\u00f6sterdi\u011fi hallerde, us\u00fbl\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a; kamu d\u00fczeninin gerektirdi\u011fi hallerde de, kanunla yetkili k\u0131l\u0131nan merciin emri bulunmad\u0131k\u00e7a, kimsenin \u00fcst\u00fc, \u00f6zel k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131 ve e\u015fyas\u0131 aranamaz.
\nIl. \u00d6zel hayat\u0131n korunmas\u0131.
\na) \u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi.
\nMADDE 15.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\n\u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fine dokunulamaz. Adl\u00ee kovu\u015fturman\u0131n gerektirdi\u011fi istisnalar sakl\u0131d\u0131r.
\nKanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterdi\u011fi hallerde, usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a; mill\u00ee g\u00fcvenlik veya kamu d\u00fczeni bak\u0131m\u0131ndan gecikmede sak\u0131nca bulunan hallerde de kanunla yetkili k\u0131l\u0131nan merciin emri bulunmad\u0131k\u00e7a kimsenin \u00fcst\u00fc, \u00f6zel k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131 ve e\u015fyas\u0131 aranamaz ve bunlara el konulamaz.
\nb) Konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131.
\nMADDE 16.- Konuta dokunulamaz.
\nKanunun a\u00e7\u0131kca g\u00f6sterdi\u011fi hallerde, us\u00fbl\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a: mill\u00ee g\u00fcvenlik veya kamu d\u00fczeni bak\u0131m\u0131ndan gecikmede sak\u0131nca bulunan hallerde de, kanunla yetkili k\u0131l\u0131nan merciin emri bulunmad\u0131k\u00e7a, konuta girilemez, arama yap\u0131lamaz ve buradaki e\u015fyaya el konulamaz.
\nc) Haberle\u015fme h\u00fcrriyeti.
\nMADDE 17.- Herkes, haberle\u015fme h\u00fcrriyetine sahiptir.
\nHaberle\u015fmenin gizlili\u011fi esast\u0131r. Kanunun g\u00f6sterdi\u011fi hallerde, h\u00e2kim taraf\u0131ndan kanuna uygun olarak verilmi\u015f bir karar olmad\u0131k\u00e7a, bu gizlili\u011fe dokunulamaz.
\nIII. Seyahat ve yerle\u015fme h\u00fcrriyeti.
\nMADDE 18.- Herkes, seyahat h\u00fcrriyetine sahiptir; bu h\u00fcrriyet, ancak mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flama ve salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131 \u00f6nleme ama\u00e7lar\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.
\nHerkes, diledi\u011fi yerde yerle\u015fme h\u00fcrriyetine sahiptir; bu h\u00fcrriyet, ancak mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flama, salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131 \u00f6nleme, kamu mallar\u0131n\u0131 koruma, sosyal, iktisad\u00ee ve tar\u0131msal geli\u015fmeyi ger\u00e7ekle\u015ftirme zorunlu\u011fuyla ve kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.
\nT\u00fcrkler, yurda girme ve yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kma h\u00fcrriyetine sahiptir. Yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kma h\u00fcrriyeti kanunla d\u00fczenlenir.
\nIV. D\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7 hak ve h\u00fcrriyetleri.
\na) Vicdan ve din h\u00fcrriyeti.
\nMADDE 19.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Herkes, vicdan ve dini inan\u00e7 ve kanaat h\u00fcrriyetine sahiptir.
\nKamu d\u00fczenine veya genel ahl\u00e2ka veya bu ama\u00e7larla \u00e7\u0131kar\u0131lan kanunlara ayk\u0131r\u0131 olm\u0131yan ibadetler, din\u00ee \u00e2yin ve t\u00f6renler serbesttir.
\nKimse, ib\u00e2dete, din\u00ee \u00e2yin ve t\u00f6renlere kat\u0131lmaya, din\u00ee inan\u00e7 ve kanaatlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya zorlanamaz. Kimse, din\u00ee inan\u00e7 ve kanaatlar\u0131ndan dolay\u0131 k\u0131nanamaz.
\nDin e\u011fitim ve \u00f6\u011frenimi, ancak ki\u015filerin kendi iste\u011fine ve k\u00fc\u00e7\u00fcklerin de kanuni temsilcilerinin iste\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nKimse, Devletin sosyal, iktisad\u00ee, siyas\u00ee veya hukuk\u00ee temel d\u00fczenini, k\u0131smen de olsa, din kurallar\u0131na dayand\u0131rma veya siyas\u00ee veya \u015fahs\u00ee \u00e7\u0131kar veya n\u00fcfuz sa\u011flama amac\u0131yla, her ne suretle olursa olsun, din\u00ee veya din duygular\u0131n\u0131 yahut dince kutsal say\u0131lan \u015feyleri istismar edemez ve k\u00f6t\u00fcye kullanamaz. Bu yasak d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan veya ba\u015fkas\u0131n\u0131 bu yolda k\u0131\u015fk\u0131rtanlar kanuna g\u00f6re cezaland\u0131r\u0131l\u0131r; demekler, yetkili mahkemece ve siyas\u00ee partiler, Anayasa Mahkemesince temelli kapat\u0131l\u0131r.
\nIV. D\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7 hak ve h\u00fcrriyetleri.
\na) Vicdan ve din h\u00fcrriyeti.
\nMADDE 19.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nHerkes, vicdan ve din\u00ee inan\u00e7 ve kanaat h\u00fcrriyetine sahiptir.
\nKamu d\u00fczenine veya genel ahl\u00e2ka veya bu ama\u00e7larla \u00e7\u0131kar\u0131lan kanunlara ayk\u0131r\u0131 olm\u0131yan ibaretler, din\u00ee \u00e2yin ve t\u00f6renler serbesttir.
\nKimse, ibadete, din\u00ee \u00e2yin ve t\u00f6renlere kat\u0131lmaya, din\u00ee inan\u00e7 ve kanaatlerini a\u00e7\u0131klamaya zorlanamaz. Kimse, din\u00ee inan\u00e7 ve kanaatlerinden dolay\u0131 k\u0131nanamaz.
\nDin e\u011fitim ve \u00f6\u011frenimi, ancak ki\u015filerin kendi iste\u011fine ve k\u00fc\u00e7\u00fcklerin de kanuni temsilcilerinin iste\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nKimse, Devletin sosyal, iktisadi, siyasi veya hukuk\u00ee temel d\u00fczenini, k\u0131smen de olsa, din kurallar\u0131na dayand\u0131rma veya siyasi veya \u015fahsi \u00e7\u0131kar veya n\u00fcfuz sa\u011flama amaciyle, her ne suretle olursa olsun, dini veya din duygular\u0131n\u0131 yahut dince kutsal say\u0131lan \u015feyleri istismar edemez ve k\u00f6t\u00fcye kullanamaz. Bu yasak d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan veya ba\u015fkas\u0131n\u0131 bu yolda k\u0131\u015fk\u0131rtan ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filer hakk\u0131nda, kanunun g\u00f6sterdi\u011fi h\u00fck\u00fcmler uygulan\u0131r ve siyasi partiler Anayasa Mahkemesince temelli kapat\u0131l\u0131r.
\nb) D\u00fc\u015f\u00fcnce h\u00fcrriyeti.
\nMADDE 20.- Herkes, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaat h\u00fcrriyetine sahiptir; d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlar\u0131n\u0131 s\u00f6z, yaz\u0131, resim ile veya ba\u015fka yollarla tek ba\u015f\u0131na veya toplu olarak a\u00e7\u0131kl\u0131yabilir ve yayabilir.
\nKimse, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya zorlanamaz.
\nV. Bilim ve sanat h\u00fcrriyeti.
\nMADDE 21.- Herkes, bilim ve sanat\u0131 serbest\u00e7e \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme, a\u00e7\u0131klama, yayma ve bu alanlarda her t\u00fcrl\u00fc ara\u015ft\u0131rma hakk\u0131na sahiptir.
\nE\u011fitim ve \u00f6\u011fretim, Devletin g\u00f6zetim ve denetimi alt\u0131nda serbesttir.
\n\u00d6zel okullar\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu esaslar, Devlet okullar\u0131 ile eri\u015filmek istenen seviyeye uygun olarak kanunla d\u00fczenlenir.
\n\u00c7a\u011fda\u015f bilim ve e\u011fitim esaslar\u0131na ayk\u0131r\u0131 e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim yerleri a\u00e7\u0131lamaz.
\nVI. Bas\u0131n ve yay\u0131mla ilgili h\u00fck\u00fcmler.
\na) Bas\u0131n h\u00fcrriyeti.
\nMADDE 22.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Bas\u0131n h\u00fcrd\u00fcr; sans\u00fcr edilemez.
\nDevlet, bas\u0131n ve haber alma h\u00fcrriyetini sa\u011fl\u0131yacak tedbirleri al\u0131r.
\nBas\u0131n ve haber alma h\u00fcrriyeti, ancak mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fi veya genel ahl\u00e2k\u0131 korumak, ki\u015filerin haysiyet, \u015feref ve haklar\u0131na tecav\u00fcz\u00fc su\u00e7 i\u015flemeye k\u0131\u015fk\u0131rtmay\u0131 \u00f6nlemek ve yarg\u0131 g\u00f6revinin amac\u0131na uygun olarak yerine getirilmesini sa\u011flamak i\u00e7in kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.
\nYarg\u0131 g\u00f6revinin amac\u0131na uygun olarak yerine getirilmesi i\u00e7in, kanunla belirtilecek s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde h\u00e2kim taraf\u0131ndan verilecek kararlar sakl\u0131 olmak \u00fczere, olaylar hakk\u0131nda yay\u0131n yasa\u011f\u0131 konamaz.
\nT\u00fcrkiye’de yay\u0131mlanan gazete ve dergilerin toplat\u0131lmas\u0131, bu tedbirlerin uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 kanunun a\u00e7\u0131kca g\u00f6sterdi\u011fi su\u00e7lar\u0131n i\u015flenmesi halinde ve ancak h\u00e2kim karar\u0131yla olabilir.
\nT\u00fcrkiye’de yay\u0131mlanan gazete ve dergiler, ancak 57 nci maddede belirtilen fiillerden mahk\u00fbm olma halinde mahkeme karar\u0131yla kapat\u0131labilir.
\nVI. Bas\u0131n ve yay\u0131mla ilgili h\u00fck\u00fcmler.
\na. Bas\u0131n h\u00fcrriyeti.
\nMADDE 22.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nBas\u0131n h\u00fcrd\u00fcr; sans\u00fcr edilemez.
\nDevlet, bas\u0131n ve haber alma h\u00fcrriyetini sa\u011fl\u0131yacak tedbirleri al\u0131r.
\nBas\u0131n ve haber alma h\u00fcrriyeti, ancak Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, kamu d\u00fczenini, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fi ve mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin gerektirdi\u011fi gizlili\u011fi veya genel ahl\u00e2k\u0131 korumak, ki\u015filerin haysiyet, \u015feref ve haklar\u0131na tecav\u00fcz\u00fc, su\u00e7 i\u015flemeye k\u0131\u015fk\u0131rtmay\u0131 \u00f6nlemek veya yarg\u0131 g\u00f6revinin amac\u0131na uygun olarak yerine getirilmesini sa\u011flamak i\u00e7in kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.
\nYarg\u0131 g\u00f6revinin amac\u0131na uygun olarak yerine getirilmesi i\u00e7in kanunla belirtilecek s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde h\u00e2kim taraf\u0131ndan verilecek kararlar sakl\u0131 olmak \u00fczere, olaylar hakk\u0131nda yay\u0131n yasa\u011f\u0131 konamaz.
\nT\u00fcrkiye’de yay\u0131mlanan gazete ve dergiler, kanunun g\u00f6sterdi\u011fi su\u00e7lar\u0131n i\u015flenmesi halinde h\u00e2kim karariyle; Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin, kamu d\u00fczeninin veya genel ahl\u00e2k\u0131n korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gecikmede sak\u0131nca bulunan hallerde de, kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a yetkili k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 merciin emriyle toplat\u0131labilir. Toplatma karar\u0131n\u0131 veren yetkili merci, bu karar\u0131n\u0131 en ge\u00e7 24 saat i\u00e7inde mahkemeye bildirir. Mahkeme bu karar\u0131 en ge\u00e7 \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde onaylamazsa, toplatma karar\u0131 h\u00fck\u00fcms\u00fcz say\u0131l\u0131r.
\nT\u00fcrkiye’de yay\u0131mlanan gazete ve dergiler, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fe, kamu d\u00fczenine, genel ahl\u00e2ka, insan hak ve h\u00fcrriyetlerine dayanan mill\u00ee, demokratik, l\u00e2ik ve sosyal Cumhuriyet ilkelerine veya Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fi temel h\u00fckm\u00fcne ayk\u0131r\u0131 yay\u0131mlardan mahk\u00fbm olma halinde mahkeme karariyle kapat\u0131labilir.
\nb) Gazete ve dergi \u00e7\u0131karma hakk\u0131.
\nMADDE 23.- Gazete ve dergi \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, \u00f6nceden izin alma ve mal\u00ee teminat yat\u0131rma \u015fart\u0131na ba\u011flanamaz.
\nGazete ve dergilerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, yay\u0131m\u0131, mal\u00ee kaynaklar\u0131 ve gazetecilik mesle\u011fi ile ilgili \u015fartlar kanunla d\u00fczenlenir. Kanun, haber, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlar\u0131n serbest\u00e7e yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 engelleyici veya zorla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 siyas\u00ee, iktisad\u00ee, mal\u00ee veya teknik kay\u0131tlar koyamaz.
\nGazete ve dergiler, Devletin ve di\u011fer kamu t\u00fczel ki\u015filerinin ve bunlara ba\u011fl\u0131 kurumlar\u0131n ara\u00e7 ve imk\u00e2nlar\u0131ndan e\u015fitlik esas\u0131na g\u00f6re faydalan\u0131r.
\nc) Kitap ve bro\u015f\u00fcr \u00e7\u0131karma hakk\u0131.
\nMADDE 24.- Kitap ve bro\u015f\u00fcr yay\u0131m\u0131 izne ba\u011fl\u0131 tutulamaz; sans\u00fcr edilemez.
\nT\u00fcrkiye’de yay\u0131mlanan kitap ve bro\u015f\u00fcrler, 22 nci maddenin 5 inci f\u0131kras\u0131 h\u00fck\u00fcmleri d\u0131\u015f\u0131nda, toplat\u0131lamaz.
\nd) Bas\u0131n ara\u00e7lar\u0131n\u0131n korunmas\u0131.
\nMADDE 25.- Bas\u0131mevi ve eklentileri ve bas\u0131n ara\u00e7lar\u0131, su\u00e7 vas\u0131tas\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle de olsa zapt veya m\u00fcsadere edilemez veya i\u015fletilmekten al\u0131konulamaz.
\ne) Bas\u0131n d\u0131\u015f\u0131 haberle\u015fme ara\u00e7lar\u0131ndan faydalanma hakk\u0131.
\nMADDE 26.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Ki\u015filer ve siyas\u00ee partiler, kamu t\u00fczel ki\u015fileri elindeki bas\u0131n d\u0131\u015f\u0131 haberle\u015fme ve yay\u0131n ara\u00e7lar\u0131ndan faydalanma hakk\u0131na sahiptir. Bu faydalanman\u0131n \u015fartlar\u0131 ve us\u00fblleri, demokratik esaslara ve hakkaniyet \u00f6l\u00e7\u00fclerine uygun olarak kanunla d\u00fczenlenir. Kanun, halk\u0131n bu ara\u00e7larla haber almas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlara ula\u015fmas\u0131n\u0131 ve kamu oyunun serbest\u00e7e olu\u015fumunu k\u00f6stekleyici kay\u0131tlamalar koyamaz.
\ne) Bas\u0131n d\u0131\u015f\u0131 haberle\u015fme ara\u00e7lar\u0131ndan faydalanma hakk\u0131.
\nMADDE 26.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nKi\u015filer ve siyasi partiler, kamu t\u00fczel ki\u015fileri elindeki bas\u0131n d\u0131\u015f\u0131 haberle\u015fme ve yay\u0131n ara\u00e7lar\u0131ndan faydalanma hakk\u0131na sahiptir. Bu faydalanman\u0131n \u015fartlar\u0131 ve usulleri, demokratik esaslara ve hakkaniyet \u00f6l\u00e7\u00fclerine uygun olarak kanunla d\u00fczenlenir. Kanun, Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn insan haklar\u0131na dayanan mill\u00ee demokratik, l\u00e2ik ve sosyal Cumhuriyetin, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin ve genel ahl\u00e2k\u0131n korunmas\u0131 halleri d\u0131\u015f\u0131nda kalan bir sebebe dayanarak halk\u0131n bu ara\u00e7larla haber almas\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlere ula\u015fmas\u0131n\u0131 ve kamu oyunun serbest\u00e7e olu\u015fumunu engelleyici kay\u0131tlar koyamaz.
\nf) D\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131.
\nMADDE 27.- D\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131, ancak ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerine dokunulmas\u0131 veya kendileriyle ilgili ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 yay\u0131nlar yap\u0131lmas\u0131 hallerinde tan\u0131n\u0131r ve kanunla d\u00fczenlenir.
\nD\u00fczeltme ve cevap yay\u0131mlanmazsa yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n gerekip gerekmedi\u011fine h\u00e2kim taraf\u0131ndan karar verilir.<\/p>\n

VII. Toplant\u0131 hak ve h\u00fcrriyetleri.
\na) Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hakk\u0131.
\nMADDE 28.- Herkes, \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n sil\u00e2hs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z toplanma veya g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yapma hakk\u0131na sahiptir.
\nBu hak, ancak kamu d\u00fczenini korumak i\u00e7in kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.
\nb) Dernek kurma hakk\u0131.
\nMADDE 29.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Herkes, \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n dernek kurma hakk\u0131na sahiptir. Bu hak, ancak kamu d\u00fczenini veya genel ahl\u00e2k\u0131 korumak i\u00e7in kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.
\nb) Dernek kurma hakk\u0131.
\nMADDE 29.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nHerkes, \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n dernek kurma hakk\u0131na sahiptir. Bu hakk\u0131n kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131nda uygulanacak \u015fekil ve usuller kanunda g\u00f6sterilir. Kanun, Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin, kamu d\u00fczeninin ve genel ahl\u00e2k\u0131n korunmas\u0131 maksadiyle s\u0131n\u0131rlar koyabilir.
\nHi\u00e7 kimse bir derne\u011fe \u00fcye olmaya veya dernekte \u00fcye kalmaya zorlanamaz.
\nDernekler, kanunun g\u00f6sterdi\u011fi hallerde h\u00e2kim karariyle kapat\u0131labilir. Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin, kamu d\u00fczeninin ve genel ahl\u00e2k\u0131n korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gecikmede sak\u0131nca bulunan hallerde de, h\u00e2kim karar\u0131na kadar kanunun a\u00e7\u0131kca yetkili k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 merciin emriyle faaliyetten al\u0131konulabilir.
\nVIII. Haklar\u0131n korunmas\u0131yla ilgili h\u00fck\u00fcmler.
\na) Ki\u015fi g\u00fcvenli\u011fi.
\nMADDE 30.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Su\u00e7lulu\u011fu hakk\u0131nda kuvvetli belirti bulunan ki\u015filer, ancak ka\u00e7may\u0131 veya delillerin yok edilmesini veya de\u011fi\u015ftirilmesini \u00f6nlemek maksad\u0131yla veya bunlar gibi tutuklamay\u0131 zorunlu k\u0131lan ve kanunla g\u00f6sterilen di\u011fer hallerde h\u00e2kim karar\u0131yla tutuklanabilir. Tutuklulu\u011fun devam\u0131na karar verilebilmesi ayn\u0131 \u015fartlara ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nYakalama, ancak su\u00e7\u00fcst\u00fc halinde veya gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde yap\u0131labilir; bunun \u015fartlar\u0131n\u0131 kanun g\u00f6sterir.
\nYakalanan veya tutuklanan kimselere, yakalama veya tutuklama sebeplerinin ve haklar\u0131ndaki iddialar\u0131n yaz\u0131l\u0131 olarak hemen bildirilmesi gerekir.
\nYakalanan veya tutuklanan kimse, tutulma yerine en yak\u0131n mahkemeye g\u00f6nderilmesi i\u00e7in gerekli s\u00fcre hari\u00e7, yirmid\u00f6rt saat i\u00e7inde h\u00e2kim \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r ve bu s\u00fcre ge\u00e7tikten sonra h\u00e2kim karar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n h\u00fcrriyetinden yoksun k\u0131l\u0131namaz. Yakalanan veya tutuklanan kimse, h\u00e2kim \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131nca durum hemen yak\u0131nlar\u0131na bildirilir.
\nBu esaslar d\u0131\u015f\u0131nda i\u015fleme t\u00e2bi tutulan kimselerin u\u011frayacaklar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc zararlar kanuna g\u00f6re Devlet\u00e7e \u00f6denir.
\nVIII. Haklar\u0131n korunmas\u0131 ile ilgili h\u00fck\u00fcmler.
\na) Ki\u015fi g\u00fcvenli\u011fi.
\nMADDE 30.- (\u0130lk De\u011fi\u015fiklik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1)
\nSu\u00e7lulu\u011fu hakk\u0131nda kuvvetli belirti bulunan ki\u015filer, ancak ka\u00e7may\u0131 veya delillerin yok edilmesini veya de\u011fi\u015ftirilmesini \u00f6nlemek maksadiyle veya bunlar gibi tutuklamay\u0131 zorunlu k\u0131lan ve kanunla g\u00f6sterilen di\u011fer hallerde h\u00e2kim karariyle tutuklanabilir. Tutuklulu\u011fun devam\u0131na karar verilebilmesi ayn\u0131 \u015fartlara ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nYakalama, ancak su\u00e7\u00fcst\u00fc halinde veya gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde yap\u0131labilir; bunun \u015fartlar\u0131n\u0131 kanun g\u00f6sterir.
\nYakalanan veya tutuklanan kimselere, yakalama veya tutuklama sebeplerinin ve haklar\u0131ndaki iddialar\u0131n yaz\u0131l\u0131 olarak hemen bildirilmesi gerekir.
\nYakalanan veya tutuklanan kimse tutulma yerine en yak\u0131n mahkemeye g\u00f6nderilmesi i\u00e7in gerekli s\u00fcre hari\u00e7 k\u0131rksekiz saat ve kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a belli etti\u011fi hallerde toplu olarak i\u015flenen su\u00e7larda yedi g\u00fcn i\u00e7inde h\u00e2kim \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r ve bu s\u00fcre ge\u00e7tikten sonra h\u00e2kim karar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n h\u00fcrriyetinden yoksun k\u0131l\u0131namaz. Yakalanan veya tutuklanan kimse h\u00e2kim \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131nca durum hemen yak\u0131nlar\u0131na bildirilir.
\nBu esaslar d\u0131\u015f\u0131nda i\u015fleme tabi tutulan kimselerin u\u011frayacaklar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc zararlar kanuna g\u00f6re Devlet\u00e7e \u00f6denir.
\na) Ki\u015fi g\u00fcvenli\u011fi.
\nMADDE 30.- (Son De\u011fi\u015fiklik : 15\/3\/1973 – 1699 S. Kanun\/md. 1)
\nSu\u00e7lulu\u011fu hakk\u0131nda kuvvetli belirti bulunan ki\u015filer, ancak ka\u00e7may\u0131 veya delillerin yok edilmesini veya de\u011fi\u015ftirilmesini \u00f6nlemek maksadiyle veya bunlar gibi tutuklamay\u0131 zorunlu k\u0131lan ve kanunla g\u00f6sterilen di\u011fer hallerde h\u00e2kim karariyle tutuklanabilir. Tutuklulu\u011fun devam\u0131na karar verilebilmesi ayn\u0131 \u015fartlara ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nYakalama, ancak su\u00e7\u00fcst\u00fc halinde veya gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde yap\u0131labilir; bunun \u015fartlar\u0131n\u0131 kanun g\u00f6sterir.
\nYakalanan veya tutuklanan kimselere, yakalama veya tutuklama sebeplerinin ve haklar\u0131ndaki iddialar\u0131n yaz\u0131l\u0131 olarak hemen bildirilmesi gerekir.
\n(De\u011fi\u015fik 4. F\u0131kra : 15\/3\/1973 – 1699 S. Kanun\/md. 1 ) Yakalanan veya tutuklanan kimse, tutulma yerine en yak\u0131n mahkemeye g\u00f6nderilmesi i\u00e7in gerekli s\u00fcre hari\u00e7 k\u0131rksekiz saat ve Devlet G\u00fcvenlik Mahkemelerinin g\u00f6rev ve yetkilerine giren su\u00e7lar ile kanunun a\u00e7\u0131kca belli etti\u011fi hallerde toplu olarak i\u015flenen su\u00e7larda ve genellikle sava\u015f veya s\u0131k\u0131y\u00f6netim hallerinde, kanunlarda g\u00f6sterilen s\u00fcre i\u00e7inde h\u00e2kim \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r; bu s\u00fcre onbe\u015f g\u00fcn\u00fc ge\u00e7emez. Kimse, bu s\u00fcreler ge\u00e7tikten sonra h\u00e2kim karar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, h\u00fcrriyetinden yoksun k\u0131l\u0131namaz. Yakalanan veya tutuklanan kimsenin durumu hemen yak\u0131nlar\u0131na bildirilir.
\nBu esaslar d\u0131\u015f\u0131nda i\u015fleme tabi tutulan kimselerin u\u011frayacaklar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc zararlar kanuna g\u00f6re Devlet\u00e7e \u00f6denir.
\nb. Hak arama h\u00fcrriyeti.
\nMADDE 31.- Herkes, me\u015fru b\u00fct\u00fcn vas\u0131ta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg\u0131 merciileri \u00f6n\u00fcnde d\u00e2vac\u0131 veya d\u00e2val\u0131 olarak, iddia ve savunma hakk\u0131na sahiptir.
\nHi\u00e7bir mahkeme, g\u00f6rev ve yetkisi i\u00e7indeki d\u00e2vaya bakmaktan ka\u00e7\u0131namaz.
\nc) Tabi\u00ee yarg\u0131 yolu.
\nMADDE 32.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Hi\u00e7 kimse, tabi\u00ee h\u00e2kiminden ba\u015fka bir merci \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lamaz.
\nBir kimseyi tabi\u00ee h\u00e2kiminden ba\u015fka bir merci \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131karma sonucunu do\u011furan yarg\u0131 yetkisine sahip ola\u011fan\u00fcst\u00fc merciler kurulamaz.
\nc) Kanuni yarg\u0131 yolu.
\nMADDE 32.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nHi\u00e7 kimse, kanunen tabi oldu\u011fu mahkemeden ba\u015fka bir merci \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lamaz.
\nBir kimseyi kanunen tabi oldu\u011fu mahkemeden ba\u015fka bir merci \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131karma sonucunu do\u011furan yarg\u0131 yetkisine sahip ola\u011fan\u00fcst\u00fc merciler kurulamaz.
\nd) Cezalar\u0131n kanun\u00ee ve \u015fahs\u00ee olmas\u0131; zorlama yasa\u011f\u0131.
\nMADDE 33.- Kimse, i\u015flendi\u011fi zaman y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan kanunun su\u00e7 saymad\u0131\u011f\u0131 bir fiilinden dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131lamaz.
\nCezalar ve ceza tedbirleri ancak kanunla konulur.
\nKimseye, su\u00e7u i\u015fledi\u011fi zaman kanunda o su\u00e7 i\u00e7in konulmu\u015f olan cezadan daha a\u011f\u0131r bir ceza verilemez.
\nKimse, kendisini veya kanunun g\u00f6sterdi\u011fi yak\u0131nlar\u0131n\u0131 su\u00e7land\u0131rma sonucu do\u011furacak beyanda bulunmaya veya bu yolda delil g\u00f6stermeye zorlanamaz.
\nCeza sorumlulu\u011fu \u015fahs\u00eedir.
\nGenel m\u00fcsadere cezas\u0131 konulamaz.<\/p>\n

e) \u0130spat hakk\u0131.
\nMADDE 34.- Kamu g\u00f6rev ve hizmetinde bulunanlara kar\u015f\u0131, bu g\u00f6rev ve hizmetin yerine getirilmesiyle ilgili olarak yap\u0131lan isnatlardan dolay\u0131 a\u00e7\u0131lan hakaret d\u00e2valar\u0131nda, san\u0131k, isnad\u0131n do\u011frulu\u011funu ispat hakk\u0131na sahiptir. Bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki hallerde ispat isteminin kab\u00fbl\u00fc, ancak isnat olunan fiilin do\u011fru olup almad\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131nda kamu yarar\u0131 bulunmas\u0131na veya \u015fik\u00e2yet\u00e7inin ispata r\u00e2z\u0131 olmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\n\u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM
\nSOSYAL VE \u0130KT\u0130SAD\u0130 HAKLAR VE \u00d6DEVLER
\nI. Ailenin korunmas\u0131.
\nMADDE 35.- Aile T\u00fcrk toplumunun temelidir.
\nDevlet ve di\u011fer kamu t\u00fczel ki\u015fileri, ailenin, anan\u0131n ve \u00e7ocu\u011fun korunmas\u0131 i\u00e7in gerekli tedbirleri al\u0131r ve te\u015fkil\u00e2t\u0131 kurar.
\nII. M\u00fclkiyet hakk\u0131.
\na) M\u00fclkiyete ait genel kural.
\nMADDE 36.- Herkes, m\u00fclkiyet ve miras haklar\u0131na sahiptir.
\nBu haklar, ancak kamu yarar\u0131 amac\u0131yla, kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.
\nM\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 toplum yarar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olamaz.
\nb) Toprak m\u00fclkiyeti.
\nMADDE 37.- Devlet, topra\u011f\u0131n verimli olarak i\u015fletilmesini ger\u00e7ekle\u015ftirmek ve topraks\u0131z olan veya yeter topra\u011f\u0131 bulunm\u0131yan \u00e7ift\u00e7iye toprak sa\u011flamak ama\u00e7lar\u0131yla gereken tedbirleri al\u0131r. Kanun, bu ama\u00e7larla, de\u011fi\u015fik tar\u0131m b\u00f6lgelerine ve \u00e7e\u015fitlerine g\u00f6re topra\u011f\u0131n geni\u015fli\u011fini g\u00f6sterebilir. Devlet, \u00e7ift\u00e7inin i\u015fletme ara\u00e7lar\u0131na sahip olmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.
\nToprak da\u011f\u0131t\u0131m\u0131, ormanlar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fclmesi veya di\u011fer toprak servetlerinin azalmas\u0131 sonucunu do\u011furamaz.<\/p>\n

c) Kamula\u015ft\u0131rma.
\nMADDE 38.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Devlet ve kamu t\u00fczel ki\u015fileri, kamu yarar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi hallerde, ger\u00e7ek kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 pe\u015fin \u00f6demek \u015fart\u0131yla \u00f6zel m\u00fclkiyette bulunan ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131n, kanunda g\u00f6sterilen esas ve usullere g\u00f6re, tamam\u0131n\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kamula\u015ft\u0131rmaya veya bunlar \u00fczerinde idari irtifaklar kurmaya yetkilidir.
\n\u00c7ift\u00e7inin toprakland\u0131r\u0131lmas\u0131, ormanlar\u0131n devletle\u015ftirilmesi, yeni orman yeti\u015ftirilmesi ve isk\u00e2n projelerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ama\u00e7lar\u0131yla kamula\u015ft\u0131r\u0131lan toprak bedellerinin \u00f6deme \u015fekli kanunla g\u00f6sterilir. Kanunun taksitle \u00f6demeyi \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde, \u00f6deme s\u00fcresi on y\u0131l\u0131 a\u015famaz. Bu takdirde, taksitler e\u015fit olarak \u00f6denir ve kanunla g\u00f6sterilen faiz haddine ba\u011flan\u0131r.
\nKamula\u015ft\u0131r\u0131lan topraktan, o topra\u011f\u0131 do\u011frudan do\u011fruya i\u015fleten \u00e7ift\u00e7inin hakkaniyetli \u00f6l\u00e7\u00fcler i\u00e7erisinde ge\u00e7inebilmesi i\u00e7in zarur\u00ee olan ve kanunla g\u00f6sterilen k\u0131sm\u0131n\u0131n ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7inin kamula\u015ft\u0131r\u0131lan topra\u011f\u0131n\u0131n bedeli herhalde pe\u015fin \u00f6denir.
\nc) Kamula\u015ft\u0131rma.
\nMADDE 38.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nDevlet ve kamu t\u00fczel ki\u015fileri, kamu yarar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi hallerde, kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 pe\u015fin \u00f6demek \u015fart\u0131yla, \u00f6zel m\u00fclkiyette bulunan ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131, kanunla g\u00f6sterilen esas ve usullere g\u00f6re, tamam\u0131n\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kamula\u015ft\u0131rmaya veya bunlar \u00fczerinde idar\u00ee irtifaklar kurmaya yetkilidir.
\n\u00d6denecek kar\u015f\u0131l\u0131k, ta\u015f\u0131nmaz mal\u0131n tamam\u0131n\u0131n kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 halinde o mal\u0131n malikinin kanunda g\u00f6sterilecek usul ve \u015fekle uygun olarak bildirece\u011fi vergi de\u011ferini; k\u0131smen kamula\u015ft\u0131rmalarda da, vergi de\u011ferinin kamula\u015ft\u0131r\u0131lan k\u0131sma d\u00fc\u015fen miktar\u0131n\u0131 a\u015famaz.(* )
\nKamula\u015ft\u0131r\u0131lan ta\u015f\u0131nmaz mal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n vergi de\u011ferinden az takdir edilmesi halinde malikin itiraz ve dava hakk\u0131 sakl\u0131d\u0131r.(* )
\n\u00c7ift\u00e7inin toprakland\u0131r\u0131lmas\u0131, ormanlar\u0131n Devletle\u015ftirilmesi, yeni orman yeti\u015ftirilmesi ve isk\u00e2n projelerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ama\u00e7lar\u0131yla kamula\u015ft\u0131r\u0131lan ta\u015f\u0131nmaz mal ve k\u0131y\u0131lar\u0131n korunmas\u0131 ve turizm amac\u0131yla kamula\u015ft\u0131r\u0131lan toprak bedellerinin \u00f6deme \u015fekli kanunla g\u00f6sterilir.
\nKanunun taksitle \u00f6demeyi \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde \u00e7ift\u00e7inin toprakland\u0131r\u0131lmas\u0131, ormanlar\u0131n Devletle\u015ftirilmesi, yeni orman yeti\u015ftirilmesi ve isk\u00e2n projelerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in konulacak s\u00fcre yirmi y\u0131l\u0131; k\u0131y\u0131lar\u0131n korunmas\u0131 ve turizm amac\u0131yla yap\u0131lacak kamula\u015ft\u0131rmalarda ise bu s\u00fcre on y\u0131l\u0131 a\u015famaz. Bu takdirde, taksitler e\u015fit olarak \u00f6denir ve kanunla g\u00f6sterilen faiz haddine ba\u011flan\u0131r.
\nKamula\u015ft\u0131r\u0131lan topraktan, o topra\u011f\u0131 do\u011frudan do\u011fruya i\u015fleten \u00e7ift\u00e7inin hakkaniyet \u00f6l\u00e7\u00fcleri i\u00e7inde ge\u00e7inebilmesi i\u00e7in zaruri olan ve kanunla g\u00f6sterilen k\u0131sm\u0131n ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7inin kamula\u015ft\u0131r\u0131lan topra\u011f\u0131n\u0131n bedeli her halde pe\u015fin \u00f6denir.
\nd) Devletle\u015ftirme.
\nMADDE 39.- Kamu hizmeti niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan \u00f6zel te\u015febb\u00fcsler kamu yarar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi hallerde, ger\u00e7ek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 kanunda g\u00f6sterilen \u015fekilde \u00f6denmek \u015fart\u0131yla devletle\u015ftirilebilir. Kanunun taksitle \u00f6demeyi \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde, \u00f6deme s\u00fcresi on y\u0131l\u0131 a\u015famaz ve taksitler e\u015fit olarak \u00f6denir; bu taksitler, kanunla g\u00f6sterilen faiz haddine ba\u011flan\u0131r.
\nIII. \u00c7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme h\u00fcrriyeti.
\nMADDE 40.- Herkes, diledi\u011fi alanda \u00e7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme h\u00fcrriyetlerine sahiptir. \u00d6zel te\u015febb\u00fcsler kurmak serbesttir.
\nKanun, bu h\u00fcrriyetleri, ancak kamu yarar\u0131 amac\u0131yla s\u0131n\u0131rlayabilir.
\nDevlet, \u00f6zel te\u015febb\u00fcslerin mill\u00ee iktisad\u0131n gereklerine ve sosyal ama\u00e7lara uygun y\u00fcr\u00fcmesini, g\u00fcvenlik ve kararl\u0131l\u0131k i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yacak tedbirleri al\u0131r.
\nIV. \u0130ktisad\u00ee ve sosyal hayat\u0131n d\u00fczeni.
\nMADDE 41.- \u0130ktisad\u00ee ve sosyal hayat, ad\u00e2lete, tam \u00e7al\u0131\u015fma esas\u0131na ve herkes i\u00e7in insanl\u0131k haysiyetine yara\u015f\u0131r bir ya\u015fay\u0131\u015f seviyesi sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131na g\u00f6re d\u00fczenlenir.
\n\u0130ktisad\u00ee, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel kalk\u0131nmay\u0131 demokratik yollarla ger\u00e7ekle\u015ftirmek; bu maksatla, mill\u00ee tasarrufu art\u0131rmak, yat\u0131r\u0131mlar\u0131 toplum yarar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi \u00f6nceliklere y\u00f6neltmek ve kalk\u0131nma planlar\u0131n\u0131 yapmak Devletin \u00f6devidir.
\nV. \u00c7al\u0131\u015fma ile ilgili h\u00fck\u00fcmler.
\na) \u00c7al\u0131\u015fma hakk\u0131 ve \u00f6devi.
\nMADDE 42.- \u00c7al\u0131\u015fma herkesin hakk\u0131 ve \u00f6devidir.
\nDevlet, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n insanca ya\u015famas\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131n\u0131n kararl\u0131l\u0131k i\u00e7inde geli\u015fmesi i\u00e7in, sosyal, iktisad\u00ee ve mal\u00ee tedbirlerle \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 korur ve \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 destekler; i\u015fsizli\u011fi \u00f6nleyici tedbirleri al\u0131r.
\nAngarya yasakt\u0131r.
\nMemleket ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alanlarda vatanda\u015fl\u0131k \u00f6devi niteli\u011fi alan beden veya fikir \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u015fekil ve \u015fartlar\u0131, demokratik esaslara uygun olarak kanunla d\u00fczenlenir.
\nb) \u00c7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131.
\nMADDE 43.- Kimse, ya\u015f\u0131na, g\u00fcc\u00fcne ve cinsiyetine uygun olm\u0131yan bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamaz.
\n\u00c7ocuklar, gen\u00e7ler ve kad\u0131nlar, \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6zel olarak korunur.
\nc) Dinlenme hakk\u0131.
\nMADDE 44.- Her \u00e7al\u0131\u015fan dinlenme hakk\u0131na sahiptir.
\n\u00dccretli hafta ve bayram t\u00e2tili ve \u00fccretli y\u0131ll\u0131k izin hakk\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.
\nd) \u00dccrette ad\u00e2let sa\u011flanmas\u0131.
\nMADDE 45.- Devlet, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n, yapt\u0131klar\u0131 i\u015fe uygun ve insanl\u0131k haysiyetine yara\u015f\u0131r bir ya\u015fay\u0131\u015f seviyesi sa\u011flamalar\u0131na elveri\u015fli ad\u00e2letli bir \u00fccret elde etmeleri i\u00e7in gerekli tedbirleri al\u0131r.
\ne) Sendika kurma hakk\u0131.
\nMADDE 46.- (\u00d6zg\u00fcn hali) \u00c7al\u0131\u015fanlar ve i\u015fverenler, \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n, sendikalar ve sendika birlikleri kurma, bunlara serbest\u00e7e \u00fcye olma ve \u00fcyelikten ayr\u0131lma hakk\u0131na sahiptirler.
\n\u0130\u015f\u00e7i niteli\u011fi ta\u015f\u0131m\u0131yan kamu hizmetli g\u00f6revlilerinin bu alandaki haklar\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.
\nSendika ve sendika birliklerinin t\u00fcz\u00fckleri, y\u00f6netim ve i\u015fleyi\u015fleri demokratik esaslara ayk\u0131r\u0131 olamaz.
\ne) Sendika kurma hakk\u0131.
\nMADDE 46- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\n\u0130\u015f\u00e7iler ve i\u015fverenler, \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n, sendikalar ve sendika birlikleri kurma, bunlara serbest\u00e7e \u00fcye olma ve \u00fcyelikten ayr\u0131lma hakk\u0131na sahiptirler. Bu haklar\u0131n kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131nda uygulanacak \u015fekil ve usuller kanunda g\u00f6sterilir. Kanun, Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin, kamu d\u00fczeninin ve genel ahl\u00e2k\u0131n korunmas\u0131 maksad\u0131yla s\u0131n\u0131rlar koyabilir.
\nSendikalar ve sendika birliklerinin t\u00fcz\u00fckleri, y\u00f6netim ve i\u015fleyi\u015fleri demokratik esaslara ayk\u0131r\u0131 olamaz.
\nf) Toplu s\u00f6zle\u015fme ve grev hakk\u0131.
\nMADDE 47.- \u0130\u015f\u00e7iler, i\u015fverenlerle olan m\u00fcnasebetlerinde, iktisad\u00ee ve sosyal durumlar\u0131n\u0131 korumak veya d\u00fczeltmek amac\u0131yla toplu s\u00f6zle\u015fme ve grev haklar\u0131na sahiptirler.
\nGrev hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ve istisnalar\u0131 ve i\u015fverenlerin haklar\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.
\nVI. Sosyal g\u00fcvenlik.
\nMADDE 48.- Herkes, sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sahiptir. Bu hakk\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in sosyal sigortalar ve sosyal yard\u0131m te\u015fkil\u00e2t\u0131 kurmak ve kurdurmak Devletin \u00f6devlerindendir.
\nVII. Sa\u011fl\u0131k hakk\u0131.
\nMADDE 49.- Devlet, herkesin beden ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde ya\u015f\u0131yabilmesini ve t\u0131bb\u00ee bak\u0131m g\u00f6rmesini sa\u011flamakla \u00f6devlidir.
\nDevlet, yoksul veya dar gelirli ailelerin sa\u011fl\u0131k \u015fartlar\u0131na uygun konut ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lay\u0131c\u0131 tedbirleri al\u0131r.
\nVIII. \u00d6\u011frenimin sa\u011flanmas\u0131.
\nMADDE 50.- Halk\u0131n \u00f6\u011frenim ve e\u011fitim ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 sa\u011flama Devletin ba\u015fta gelen \u00f6devlerindendir.
\n\u0130lk\u00f6\u011frenim, k\u0131z ve erkek b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar i\u00e7in mecbur\u00eedir ve Devlet okullar\u0131nda paras\u0131zd\u0131r.
\nDevlet, madd\u00ee imk\u00e2nlardan yoksun ba\u015far\u0131l\u0131 \u00f6\u011frencilerin, en y\u00fcksek \u00f6\u011frenim derecelerine kadar \u00e7\u0131kmalar\u0131n\u0131 sa\u011flama amac\u0131yla burslar ve ba\u015fka yollarla gerekli yard\u0131mlar\u0131 yapar.
\nDevlet, durumlar\u0131 sebebiyle \u00f6zel e\u011fitime ihtiyac\u0131 olanlar\u0131, topluma yararl\u0131 k\u0131lacak tedbirleri al\u0131r.
\nDevlet, tarih ve k\u00fclt\u00fcr de\u011feri olan eser ve an\u0131tlar\u0131n korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.
\nIX. Kooperatif\u00e7ili\u011fi geli\u015ftirme.
\nMADDE 51.- Devlet, kooperatif\u00e7ili\u011fin geli\u015fmesini sa\u011fl\u0131yacak tedbirleri al\u0131r.
\nX. Tar\u0131m\u0131n ve \u00e7ift\u00e7inin korunmas\u0131.
\nMADDE 52.- Devlet, halk\u0131n gere\u011fi gibi beslenmesini, tar\u0131msal \u00fcretimin toplumun yarar\u0131na uygun olarak art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, topra\u011f\u0131n kaybolmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek, tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerini ve tar\u0131mla u\u011fra\u015fanlar\u0131n eme\u011fini de\u011ferlendirmek i\u00e7in gereken tedbirleri al\u0131r.
\nXI. Devletin iktisad\u00ee ve sosyal \u00f6devlerinin s\u0131n\u0131r\u0131.
\nMADDE 53.- Devlet, bu B\u00f6l\u00fcmde belirtilen iktisad\u00ee ve sosyal ama\u00e7lara ula\u015fma \u00f6devlerini, ancak iktisad\u00ee geli\u015fme ile mal\u00ee kaynaklar\u0131n\u0131n yeterli\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde yerine getirir.
\nD\u00d6RD\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM
\nS\u0130YAS\u00ce HAKLAR VE \u00d6DEVLER
\nI. Vatanda\u015fl\u0131k.
\nMADDE 54.- T\u00fcrk Devletine vatanda\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olan herkes T\u00fcrkt\u00fcr.
\nT\u00fcrk baban\u0131n veya T\u00fcrk anan\u0131n \u00e7ocu\u011fu T\u00fcrkt\u00fcr. Yabanc\u0131 babadan ve T\u00fcrk anadan olan \u00e7ocu\u011fun vatanda\u015fl\u0131k durumu kanunla d\u00fczenlenir.
\nVatanda\u015fl\u0131k, kanunun g\u00f6sterdi\u011fi \u015farlarla kazan\u0131l\u0131r ve ancak kanunda belirtilen hallerde kaybedilir.
\nHi\u00e7bir T\u00fcrk, vatana ba\u011fl\u0131l\u0131kla ba\u011fda\u015fm\u0131yan bir eylemde bulunmad\u0131k\u00e7a, vatanda\u015fl\u0131ktan \u00e7\u0131kar\u0131lamaz.
\nVatanda\u015fl\u0131ktan \u00e7\u0131karma ile ilgili karar ve i\u015flemlere kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu kapat\u0131lamaz.
\nII. Se\u00e7me ve se\u00e7ilme hakk\u0131.
\nMADDE 55.- Vatanda\u015flar, kanunda g\u00f6sterilen \u015fartlara uygun olarak, se\u00e7me ve se\u00e7ilme hakk\u0131na sahiptir.
\nSe\u00e7imler, serbest, e\u015fit, gizli, tek dereceli genel oy, a\u00e7\u0131k say\u0131m ve d\u00f6k\u00fcm esaslar\u0131na g\u00f6re yap\u0131l\u0131r.
\nIII. Siyas\u00ee partilerle ilgili h\u00fck\u00fcmler.
\na) Parti kurma hakk\u0131 ve partiIerin siyas\u00ee hayattaki yeri.
\nMADDE 56.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Vatanda\u015flar, siyas\u00ee parti kurma ve us\u00fbl\u00fcne g\u00f6re partilere girme ve \u00e7\u0131kma hakk\u0131na sahiptir.
\nSiyas\u00ee partiler, \u00f6nceden izin almadan kurulur ve serbest\u00e7e faaliyette bulunurlar.
\nSiyas\u00ee partiler, ister iktidarda ister muhalefette olsunlar, demokratik siyas\u00ee hayat\u0131n vazge\u00e7ilmez unsurlar\u0131d\u0131r.
\na) Parti kurma hakk\u0131 ve partiIerin siyas\u00ee hayattaki yeri.
\nMADDE 56.- Vatanda\u015flar, siyas\u00ee parti kurma ve us\u00fbl\u00fcne g\u00f6re partilere girme ve \u00e7\u0131kma hakk\u0131na sahiptir.
\nSiyas\u00ee partiler, \u00f6nceden izin almadan kurulur ve serbest\u00e7e faaliyette bulunurlar.
\nSiyas\u00ee partiler, ister iktidar ister muhalefette olsunlar, demokratik siyas\u00ee hayat\u0131n vazge\u00e7ilmez unsurlar\u0131d\u0131r.
\n(Ek : 30\/6\/1971 – 1421 S. Kanun\/md. 1) Son milletvekili genel se\u00e7imlerin muteber oy say\u0131s\u0131n\u0131n en az y\u00fczde be\u015fini alan veya bu se\u00e7imlerde Millet Meclisinde grup te\u015fkil edecek say\u0131da milletvekilli\u011fi kazanm\u0131\u015f bulunan siyas\u00ee partilere Devlet\u00e7e yap\u0131lacak yard\u0131m kanunla d\u00fczenlenir.
\nb) Partilerin uyacaklar\u0131 esaslar.
\nMADDE 57.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Siyas\u00ee partilerin t\u00fcz\u00fckleri, programlar\u0131 ve faaliyetleri, insan hak ve h\u00fcrriyetlerine dayanan demokratik ve l\u00e2ik Cumhuriyet ilkelerine ve Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fi temel h\u00fckm\u00fcne uygun olmak zorundad\u0131r. Bunlara uym\u0131yan partiler temelli kapat\u0131l\u0131r.
\nSiyas\u00ee partiler, gelir kaynaklar\u0131 ve giderleri hakk\u0131nda Anayasa Mahkemesine hesap verirler.
\nPartilerin i\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, faaliyetleri, Anayasa Mahkemesine ne suretle hesap verecekleri ve bu Mahkemece mal\u00ee denetimlerinin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131, demokrasi esaslar\u0131na uygun olarak kanunla d\u00fczenlenir.
\nSiyas\u00ee partilerin kapat\u0131lmas\u0131 hakk\u0131ndaki d\u00e2valara Anayasa Mahkemesinde bak\u0131l\u0131r ve kapatma karar\u0131 ancak bu Mahkemece verilir.
\nb) Partilerin uyacaklar\u0131 esaslar.
\nMADDE 57.- (De\u011fi\u015fik 2. ve 3. F\u0131kralar : 15\/3\/1973 – 1699 S. Kanun\/md. 2)
\nSiyas\u00ee partilerin t\u00fcz\u00fckleri, programlar\u0131 ve faaliyetleri, insan hak ve h\u00fcrriyetlerine dayanan demokratik ve l\u00e2ik Cumhuriyet ilkelerine ve Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fi temel h\u00fckm\u00fcne uygun olmak zorundad\u0131r. Bunlara uym\u0131yan partiler temelli kapat\u0131l\u0131r.
\n(De\u011fi\u015fik : 2. ve 3. F\u0131kra) Partilerin i\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 faaliyetleri, Anayasa Mahkemesine hangi hallerde ve ne suretle hesap verecekleri ve bu mahkemece mal\u00ee denetimlerin hangi hallerde ve nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131, demokrasi esaslar\u0131na uygun olarak kanunla d\u00fczenlenir.
\nSiyas\u00ee partilerin kapat\u0131lmas\u0131 hakk\u0131ndaki d\u00e2valara Anayasa Mahkemesinde bak\u0131l\u0131r ve kapatma karar\u0131 ancak bu Mahkemece verilir.
\nIV. Kamu hizmetlerine girme hakk\u0131.
\na) Hizmete girme.
\nMADDE 58.- Her T\u00fcrk, kamu hizmetlerine girme hakk\u0131na sahiptir.
\nHizmete al\u0131nmada, \u00f6devin gerektirdi\u011fi niteliklerden ba\u015fka hi\u00e7bir ay\u0131r\u0131m g\u00f6zetilemez.
\nb) Mal bildirimi.
\nMADDE 59.- Kamu hizmetine girenlerin mal bildiriminde bulunmalar\u0131 kanunla d\u00fczenlenir. Yasama ve y\u00fcr\u00fctme organlar\u0131nda g\u00f6rev alanlar, bundan istisna edilemez.
\nV. Mill\u00ee Savunma hak ve \u00f6devi.
\nMADDE 60.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Yurt savunmas\u0131na kat\u0131lma, her T\u00fcrk\u00fcn hakk\u0131 ve \u00f6devidir. Bu \u00f6dev ve askerlik y\u00fck\u00fcm\u00fc kanunla d\u00fczenlenir.
\nV. Vatan hizmeti.
\nMADDE 60.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nVatan hizmeti, her T\u00fcrk’\u00fcn hakk\u0131 ve \u00f6devidir. Bu \u00f6devin, Sil\u00e2hl\u0131 Kuvvetlerde veya kamu hizmetlerinde ne \u015fekilde yerine getirilece\u011fi kanunla d\u00fczenlenir.
\nVI. Vergi \u00f6devi.
\nMADDE 61.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Herkes, kamu giderlerini kar\u0131\u015flamak \u00fczere, mal\u00ee g\u00fcc\u00fcne g\u00f6re, vergi \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.
\nVergi, resim ve har\u00e7lar ve benzeri mal\u00ee y\u00fck\u00fcmler ancak kanunla konulur.<\/p>\n

Vl. Vergi \u00f6devi.
\nMADDE 61.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nHerkes, kamu giderlerini kar\u015f\u0131lamak \u00fczere, mal\u00ee g\u00fcc\u00fcne g\u00f6re, vergi \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.
\nVergi, resim ve har\u00e7lar ve benzeri mal\u00ee y\u00fck\u00fcmler ancak kanunla konulur.
\nKanunun belli etti\u011fi yukar\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131 hadler i\u00e7inde kalmak, \u00f6l\u00e7\u00fc ve esaslara uygun olmak \u015fartiyle, vergi, resim ve har\u00e7lar\u0131n muafiyet ve istisnalariyle nisbet ve hadlerine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerde de\u011fi\u015fiklik yapmaya, Bakanlar Kurulu yetkili k\u0131l\u0131nabilir.
\nVII. Dilek\u00e7e hakk\u0131.
\nMADDE 62.- Vatanda\u015flar, kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve \u015fik\u00e2yetleri hakk\u0131nda, tek ba\u015flar\u0131na veya topluca, yetkili makamlara ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine yaz\u0131 ile ba\u015fvurma hakk\u0131na sahiptir.
\nKendileriyle ilgili ba\u015fvurmalar\u0131n sonucu, dilek\u00e7e sahiplerine yaz\u0131l\u0131 olarak bildirilir.
\n\u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc KISIM
\nCUMHUR\u0130YET\u0130N TEMEL KURULU\u015eU
\nB\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM
\nYASAMA
\nA) T\u00dcRK\u0130YE B\u00dcY\u00dcK M\u0130LLET MECL\u0130S\u0130
\nI. T.B.M.M. nin kurulu\u015fu.
\nMADDE 63.- T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosundan kuruludur.
\nMeclisler, Anayasada g\u00f6sterilen hallerde birlikte toplan\u0131r.
\nIl. T.B.M.M. nin g\u00f6rev ve yetkileri.
\na) Genel olarak.
\nMADDE 64.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Kanun koymak, de\u011fi\u015ftirmek ve kald\u0131rmak, Devletin b\u00fct\u00e7e ve kesin hesap kanun tasar\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmek ve kab\u00fbl etmek, para bas\u0131lmas\u0131na, genel ve \u00f6zel af il\u00e2n\u0131na, mahkemelerce verilip kesinle\u015fen \u00f6l\u00fcm cezalar\u0131n\u0131n yerine getirilmesine karar vermek, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin yetkilerindendir.
\nII. T.B.M. M. nin g\u00f6rev ve yetkileri.
\na) Genel olarak.
\nMADDE 64.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nKanun koymak, de\u011fi\u015ftirmek ve kald\u0131rmak, Devletin b\u00fct\u00e7e ve kesin hesap kanun tasar\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmek ve kabul etmek, para bas\u0131lmas\u0131na, genel ve \u00f6zel af il\u00e2n\u0131na, mahkemelerce verilip kesinle\u015fen \u00f6l\u00fcm cezalar\u0131n\u0131n yerine getirilmesine karar vermek, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin yetkilerindendir.
\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi kanunla, belli konularda, Bakanlar Kuruluna kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnameler \u00e7\u0131karmak yetkisi verebilir. Yetki veren kanunda, \u00e7\u0131kar\u0131lacak kararnamelerin amac\u0131, kapsam\u0131 ve ilkeleriyle bu yetkiyi kullanma s\u00fcresinin ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lacak kanun h\u00fck\u00fcmlerinin a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterilmesi ve kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnamede de yetkinin hangi kanunla verilmi\u015f oldu\u011funun belirtilmesi l\u00e2z\u0131md\u0131r.
\nBu kararnameler, Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131klar\u0131 g\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girerler. Ancak, kararnamede y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihi olarak daha sonraki bir tarih de g\u00f6sterilebilir. Kararnameler, Resm\u00ee Gazete’de yay\u0131mland\u0131klar\u0131 g\u00fcn T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine sunulur.
\nYetki kanunlar\u0131 ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine sunulan kararnameler, Anayasa’n\u0131n ve yasama meclisleri i\u00e7t\u00fcz\u00fcklerinin kanunlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi i\u00e7in koydu\u011fu kurallara g\u00f6re, ancak, komisyonlarda ve genel kurullarda di\u011fer kanun tasar\u0131 ve tekliflerinden \u00f6nce ve ivedilikle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp karara ba\u011flan\u0131r.
\nYay\u0131mland\u0131klar\u0131 g\u00fcn T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine sunulmayan kararnameler, bu tarihte, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince reddedilen kararnameler bu karar\u0131n Resm\u00ee Gazete’de yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar. De\u011fi\u015ftirilerek kabul edilen kararnamelerin de\u011fi\u015ftirilmi\u015f h\u00fck\u00fcmleri, bu de\u011fi\u015fikliklerin Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer.
\nAnayasa’n\u0131n ikinci k\u0131sm\u0131n\u0131n birinci ve ikinci b\u00f6l\u00fcmlerinde yer alan temel hak ve h\u00fcrriyetler ile d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan siyas\u00ee haklar ve \u00f6devler kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnamelerle d\u00fczenlenemez. Anayasa Mahkemesi, bu kararnamelerin Anayasaya uygunlu\u011funu da denetler.
\nb) Milletleraras\u0131 andla\u015fmalar\u0131 uygun bulma.
\nMADDE 65.- T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ad\u0131na yabanc\u0131 Devletlerle ve milletleraras\u0131 kurullarla yap\u0131lacak andla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin onaylamay\u0131 bir kanunla uygun bulmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\n\u0130ktisad\u00ee, ticar\u00ee veya teknik m\u00fcnasebetleri d\u00fczenliyen ve s\u00fcresi bir y\u0131l\u0131 a\u015fm\u0131yan andla\u015fmalar, Devlet maliyesi bak\u0131m\u0131ndan bir y\u00fcklenme gerektirmemek, ki\u015fi h\u00e2llerine ve T\u00fcrklerin yabanc\u0131 memleketlerdeki m\u00fclkiyet haklar\u0131na dokunmamak \u015fart\u0131yla, yay\u0131nlanma ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konabilir. Bu takdirde, bu andla\u015fmalar, yay\u0131mlar\u0131ndan ba\u015fl\u0131yarak iki ay i\u00e7inde T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bilgisine sunulur.
\nMilletleraras\u0131 bir andla\u015fmaya dayanan uygulama andla\u015fmalar\u0131 ile kanunun verdi\u011fi yetkiye dayan\u0131larak yap\u0131lan iktisad\u00ee, ticar\u00ee, teknik veya idar\u00ee andla\u015fmalar\u0131n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince uygun bulunmas\u0131 zorunlu\u011fu yoktur; ancak, bu f\u0131kraya g\u00f6re yap\u0131lan iktisad\u00ee, ticar\u00ee veya \u00f6zel ki\u015filerin haklar\u0131n\u0131 ilgilendiren andla\u015fmalar, yay\u0131mlanmadan y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulamaz.
\nT\u00fcrk kanunlar\u0131na de\u011fi\u015fiklik getiren her t\u00fcrl\u00fc andla\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131nda 1 inci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc uygulan\u0131r.
\nUs\u00fbl\u00fcne g\u00f6re y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015f milletleraras\u0131 andla\u015fmalar kanun h\u00fckm\u00fcndedir. Bunlar hakk\u0131nda 149 uncu ve 151 inci maddeler gere\u011fince Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurulamaz.
\nc) Sil\u00e2hl\u0131 kuvvet kullan\u0131lmas\u0131na izin verme.
\nMADDE 66.- Milletleraras\u0131 hukukun me\u015fru sayd\u0131\u011f\u0131 hallerde sava\u015f h\u00e2li il\u00e2n\u0131na ve T\u00fcrkiye’nin Taraf oldu\u011fu milletleraras\u0131 andla\u015fmalar\u0131n veya milletleraras\u0131 nezaket kurallar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi haller d\u0131\u015f\u0131nda T\u00fcrk Sil\u00e2hl\u0131 Kuvvetlerinin yabanc\u0131 \u00fclkelere g\u00f6nderilmesine veya yabanc\u0131 sil\u00e2hl\u0131 kuvvetlerin T\u00fcrkiye de bulunmas\u0131na izin verme yetkisi T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinindir.
\nBu izin i\u00e7in, Meclisler, birlikte toplanarak karar verirler.
\nIII. Millet Meclisi.
\na) Kurulu\u015f.
\nMADDE 67.- Millet Meclisi, genel oyla se\u00e7ilen d\u00f6rty\u00fczelli milletvekilinden kuruludur.
\nb) Milletvekili se\u00e7ilme yeterli\u011fi.
\nMADDE 68.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Otuz ya\u015f\u0131n\u0131 dolduran her T\u00fcrk milletvekili se\u00e7ilebilir.
\nT\u00fcrk\u00e7e okuyup yazma bilmiyenler, k\u0131s\u0131tl\u0131lar, y\u00fck\u00fcml\u00fc olmas\u0131na ve muaf bulunmamas\u0131na ra\u011fmen muvazzaf askerlik hizmetini yapm\u0131yanlar veya yapm\u0131\u015f say\u0131lm\u0131yanlar ve kamu hizmetlerinden yasakl\u0131lar ile a\u011f\u0131r hapis cezas\u0131n\u0131 gerektiren bir su\u00e7tan dolay\u0131 kesin olarak h\u00fck\u00fcm giymi\u015f olanlar ve -taksirli su\u00e7lar hari\u00e7 olmak \u00fczere- be\u015f y\u0131ldan fazla hapis cezasiyle veya zimmet, ihtil\u00e2s, irtik\u00e2p, r\u00fc\u015fvet, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, sahtecilik, inanc\u0131 k\u00f6t\u00fcye kullanma, dolanl\u0131 ifl\u00e2s gibi y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 su\u00e7lardan biriyle kesin olarak h\u00fck\u00fcm giymi\u015f olanlar, affa u\u011fram\u0131\u015f olsalar da, milletvekili se\u00e7ilemezler.
\nAday olmak, memurluktan \u00e7ekilme \u015fart\u0131na ba\u011flanamaz. Se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan hangi memurlar\u0131n ne gibi \u015fartlarla aday olabilecekleri kanunla d\u00fczenlenir.
\nH\u00e2kimler ile subay, asker\u00ee memur ve astsubaylar, mesleklerinden \u00e7ekilmedik\u00e7e, aday olamazlar ve se\u00e7ilemezler.
\nb) Milletvekili se\u00e7ilme yeterli\u011fi.
\nMADDE 68.- (\u0130lk De\u011fi\u015fiklik : 6\/11\/1969-1188 S. Kanun\/md. 1)
\nOtuz ya\u015f\u0131n\u0131 dolduran her T\u00fcrk milletvekili se\u00e7ilebilir.
\nT\u00fcrk\u00e7e okuyup yazma bilmiyenler, k\u0131s\u0131tl\u0131lar, y\u00fck\u00fcml\u00fc olmas\u0131na ve muaf bulunmamas\u0131na ra\u011fmen muvazzaf askerlik hizmetini yapmayanlar veya yapm\u0131\u015f say\u0131lm\u0131yanlar ve kamu hizmetlerinden yasakl\u0131lar ile a\u011f\u0131r hapis cezas\u0131n\u0131 gerektiren bir su\u00e7tan dolay\u0131 kesin olarak h\u00fck\u00fcm giymi\u015f olanlar ve -taksirli su\u00e7lar hari\u00e7 olmak \u00fczere- be\u015f y\u0131ldan fazla hapis cezasiyle veya zimmet, ihtil\u00e2s, irtik\u00e2p, r\u00fc\u015fvet, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, sahtecilik, inanc\u0131 k\u00f6t\u00fcye kullanma, dolanl\u0131 iflas gibi y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 su\u00e7lardan biriyle kesin olarak h\u00fck\u00fcm giymi\u015f olanlar, milletvekili se\u00e7ilemezler.
\nAday olmak, memurluktan \u00e7ekilme \u015fart\u0131na ba\u011flanamaz. Se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan hangi memurlar\u0131n ne gibi \u015fartlarla aday olabilecekleri kanunla d\u00fczenlenir.
\nH\u00e2kimler ile subay, asker\u00ee memur ve astsubaylar, mesleklerinden \u00e7ekilmedik\u00e7e, aday olamazlar ve se\u00e7ilemezler.
\nb) Milletvekili se\u00e7ilme yeterli\u011fi.
\nMADDE 68.- (Son De\u011fi\u015fiklik : 16\/4\/1974 – 1801 S. Kanun\/md. 1 )
\nOtuz ya\u015f\u0131n\u0131 dolduran her T\u00fcrk, milletvekili se\u00e7ilebilir.
\nT\u00fcrk\u00e7e okuyup yazma bilmiyenler, k\u0131s\u0131tl\u0131lar, y\u00fck\u00fcml\u00fc olmas\u0131na ve muaf bulunmamas\u0131na ra\u011fmen muvazzaf askerlik hizmetini yapm\u0131yanlar veya yapm\u0131\u015f say\u0131lm\u0131yanlar ve kamu hizmetlerinden yasakl\u0131lar ile a\u011f\u0131r hapis cezas\u0131n\u0131 gerektiren bir su\u00e7tan dolay\u0131 kesin olarak h\u00fck\u00fcm giymi\u015f olanlar ve -taksirli su\u00e7lar hari\u00e7 olmak \u00fczere- be\u015f y\u0131ldan fazla hapis cezasiyle veya zimmet, ihtil\u00e2s, irtik\u00e2p, r\u00fc\u015fvet h\u0131rs\u0131zl\u0131k, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, sahtecilik, inanc\u0131 k\u00f6t\u00fcye kullanma, dolanl\u0131 ifl\u00e2s gibi y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 su\u00e7lardan biriyle kesin olarak h\u00fck\u00fcm giymi\u015f olanlar, milletvekili se\u00e7ilemezler.
\nAday olmak, memurluktan \u00e7ekilme \u015fart\u0131na ba\u011flanamaz. Se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan hangi memurlar\u0131n ne gibi \u015fartlarla aday olabilecekleri kanunla d\u00fczenlenir.
\nH\u00e2kimler ile subay, asker\u00ee memur ve astsubaylar, mesleklerinden \u00e7ekilmedik\u00e7e, aday olamazlar ve se\u00e7ilemezler.
\nc) Millet Meclisinin se\u00e7im d\u00f6nemi.
\nMADDE 69.- Millet Meclisi se\u00e7imleri d\u00f6rt y\u0131lda bir yap\u0131l\u0131r.
\nMeclis, bu s\u00fcre dolmadan se\u00e7imin yenilenmesine karar verebilir. S\u00fcresi biten milletvekili yeniden se\u00e7ilebilir.
\nYenilenmesine karar verilen Meclisin yetkileri, yeni Meclisin se\u00e7ilmesine kadar s\u00fcrer.
\nIV. Cumhuriyet Senatosu.
\na) Kurulu\u015f.
\nMADDE 70.- Cumhuriyet Senatosu, genel oyla se\u00e7ilen y\u00fczelli \u00fcye ile Cumhurba\u015fkan\u0131nca se\u00e7ilen onbe\u015f \u00fcyeden kuruludur.
\n13 Aral\u0131k 1960 tarihli ve 157 say\u0131l\u0131 Kanunun alt\u0131nda adlar\u0131 bulunan Mill\u00ee Birlik Komitesi Ba\u015fkan\u0131 ve \u00fcyeleri ile eski Cumhurba\u015fkanlar\u0131, ya\u015f kayd\u0131 g\u00f6zetilmeksizin, Cumhuriyet Senatosunun tabi\u00ee \u00fcyesidirler. Tabi\u00ee \u00fcyeler, Cumhuriyet Senatosunun di\u011fer \u00fcyelerinin t\u00e2bi olduklar\u0131 h\u00fck\u00fcmlere t\u00e2bidirler. Ancak, Haklar\u0131nda bu Anayasan\u0131n 73 \u00fcnc\u00fc maddesinin 1 inci ve 2 nci f\u0131kralar\u0131 ve 10 uncu ge\u00e7ici maddesinin 1 inci f\u0131kras\u0131 h\u00fck\u00fcmleri uygulanmaz. Tabi\u00ee \u00fcye olarak Cumhuriyet Senatosuna kat\u0131ld\u0131ktan sonra bir siyas\u00ee partiye girenlerin tabi\u00ee \u00fcyelik s\u0131fat\u0131, partiye giri\u015flerinden sonraki ilk Cumhuriyet Senatosu \u00fcyeli\u011fi se\u00e7imi tarihinde sona erer.
\nb) Cumhuriyet Senatosuna \u00fcye se\u00e7me hakk\u0131.
\nMADDE 71.- Millet Meclisi se\u00e7imlerinde se\u00e7men olan her T\u00fcrk, Cumhuriyet Senatosu se\u00e7imlerinde de ayn\u0131 \u015fartlarla oy kullan\u0131r.
\nc) Cumhuriyet Senatosu \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ilme yeterli\u011fi.
\nMADDE 72.- K\u0131rk ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f ve y\u00fcksek \u00f6\u011frenim yapm\u0131\u015f bulunan ve milletvekili se\u00e7ilmeye engel bir durumu olm\u0131yan her T\u00fcrk, Cumhuriyet Senatosuna \u00fcye se\u00e7ilebilir.
\nCumhurba\u015fkan\u0131nca se\u00e7ilecek \u00fcyeler, \u00e7e\u015fitli alanlarda se\u00e7kin hizmetleriyle tan\u0131nm\u0131\u015f ve k\u0131rk ya\u015f\u0131n\u0131 bitirmi\u015f kimselerden olur. Bunlardan en az onu ba\u011f\u0131ms\u0131zlar aras\u0131ndan se\u00e7ilir.
\nd) Cumhuriyet Senatosu \u00fcyeli\u011finin s\u00fcresi.
\nMADDE 73.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Cumhuriyet Senatosu \u00fcyeli\u011finin s\u00fcresi alt\u0131 y\u0131ld\u0131r. S\u00fcresi biten \u00fcyeler yeniden se\u00e7ilebilir.
\nCumhuriyet Senatosunun genel oyla ve Cumhurba\u015fkan\u0131nca se\u00e7ilen \u00fcyelerinin \u00fc\u00e7te biri her iki y\u0131lda bir yenilenir.
\nCumhurba\u015fkan\u0131nca se\u00e7ilen \u00fcyelerin s\u00fcresi biter veya bu \u00fcyeliklerde herhangi bir sebeple bo\u015falma olursa, Cumhurba\u015fkan\u0131, bir ay i\u00e7inde yeni \u00fcyeleri se\u00e7er.
\nBo\u015falan bir \u00fcyeli\u011fe se\u00e7ilen kimse, yerine se\u00e7ildi\u011fi \u00fcyenin s\u00fcresini tamamlar.
\nd) Cumhuriyet Senatosu \u00fcyeli\u011finin s\u00fcresi.
\nMadde 73.- (De\u011fi\u015fik : 17\/4\/1970 – 1254 S. Kanun\/md. 1 )
\nCumhuriyet Senatosu \u00fcyeli\u011finin s\u00fcresi alt\u0131 y\u0131ld\u0131r. S\u00fcresi biten \u00fcyeler yeniden se\u00e7ilebilir.
\nCumhuriyet Senatosunun genel oyla ve Cumhurba\u015fkan\u0131nca se\u00e7ilen \u00fcyelerinin \u00fc\u00e7te biri her iki y\u0131lda bir yenilenir.
\nMillet Meclisi genel Se\u00e7imlerinin yap\u0131laca\u011f\u0131 y\u0131la rastl\u0131yan yenileme se\u00e7imleri, Millet Meclisi genel se\u00e7imleriyle birlikte ve rastlam\u0131yanlar\u0131 ise, genel se\u00e7imlerden sonra gelen ikinci y\u0131lda, genel se\u00e7imler i\u00e7in kanunun belirtti\u011fi ayda yap\u0131l\u0131r.
\n74 \u00fcnc\u00fc maddeye g\u00f6re se\u00e7imlerin geriye b\u0131rak\u0131lmas\u0131 yahut 69 uncu veya 108 inci maddeye g\u00f6re se\u00e7imlerin yenilenmesine karar verilmesi hallerinde, Cumhuriyet Senatosunun yenileme se\u00e7imleri de Millet Meclisi se\u00e7imleriyle birlikte yap\u0131lmak \u00fczere geriye b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f veya \u00f6ne al\u0131nm\u0131\u015f olur. Bundan sonraki Cumhuriyet Senatosu yenileme se\u00e7imleri 3 \u00fcnc\u00fc f\u0131kra h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re yap\u0131l\u0131r.
\nCumhurba\u015fkan\u0131nca se\u00e7ilen \u00fcyelerin s\u00fcresi biter veya bu \u00fcyeliklerde her hangi bir sebeple bo\u015falma olursa, Cumhurba\u015fkan\u0131, bir ay i\u00e7inde yeni \u00fcyeleri se\u00e7er.
\nBo\u015falan bir \u00fcyeli\u011fe se\u00e7ilen kimse, yerine se\u00e7ildi\u011fi \u00fcyenin s\u00fcresini tamamlar.
\nV. T.B.M.M. se\u00e7imlerinin geriye b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ve ara se\u00e7imleri.
\nMADDE 74.- Sava\u015f sebebiyle yeni se\u00e7imlerin yap\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n g\u00f6r\u00fclmezse, se\u00e7imler kanunla bir y\u0131l geriye b\u0131rak\u0131labilir.
\nMeclislerin ara se\u00e7imleri her iki y\u0131lda bir Cumhuriyet Senatosu se\u00e7imiyle birlikte yap\u0131l\u0131r.
\nMillet Meclisi genel se\u00e7imlerine bir y\u0131l kala ara se\u00e7imi yap\u0131lmaz.
\nVI. Se\u00e7imlerin genel y\u00f6netim ve denetimi.
\nMADDE 75.- Se\u00e7imler yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n genel y\u00f6netim ve denetimi alt\u0131nda yap\u0131l\u0131r. Se\u00e7imlerin ba\u015flamas\u0131ndan bitimine kadar, se\u00e7imin d\u00fczen i\u00e7inde y\u00f6netimi ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fc ile ilgili b\u00fct\u00fcn i\u015flemleri yapma ve yapt\u0131rma, se\u00e7im s\u00fcresince ve se\u00e7imden sonra se\u00e7im konular\u0131yla ilgili b\u00fct\u00fcn yolsuzluklar\u0131, \u015fik\u00e2yet ve itirazlar\u0131 inceleme ve kesin karara ba\u011flama ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyelerinin se\u00e7im tutanaklar\u0131n\u0131 kab\u00fbl etme g\u00f6revi Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulunundur.
\nY\u00fcksek Se\u00e7im Kurulunun ve di\u011fer se\u00e7im kurullar\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve yetkileri kanunla d\u00fczenlenir.
\nY\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu, yedi as\u0131l ve d\u00f6rt yedek \u00fcyeden kuruludur. \u00dcyelerin alt\u0131s\u0131 Yarg\u0131tay, be\u015fi Dan\u0131\u015ftay genel kurullar\u0131nca kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan \u00fcye tamsay\u0131lar\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011funun gizli oyu ile se\u00e7ilir. Bu \u00fcyeler salt \u00e7o\u011funluk ve gizli oyla aralar\u0131ndan bir Ba\u015fkan ve bir Ba\u015fkanvekili se\u00e7erler
\nY\u00fcksek Se\u00e7im Kuruluna Yarg\u0131tay ve Dan\u0131\u015ftaydan se\u00e7ilmi\u015f \u00fcyeler aras\u0131ndan ad\u00e7ekme ile iki\u015fer yedek \u00fcye ayr\u0131l\u0131r. Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu Ba\u015fkan ve Ba\u015fkanvekili ad\u00e7ekmeye girmezler.
\nB) MECL\u0130SLERE A\u0130T M\u00dc\u015eTEREK H\u00dcK\u00dcMLER
\nI. T.B.M.M. \u00fcyeli\u011fiyle ilgili h\u00fck\u00fcmler.
\na) Milletin temsili.
\nMADDE 76.- T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri, se\u00e7ildikleri b\u00f6lgeyi veya kendilerini se\u00e7enleri de\u011fil, b\u00fct\u00fcn Milleti temsil ederler.
\nb) Andi\u00e7me.
\nMADDE 77.- T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri g\u00f6revlerine ba\u015flarken \u015f\u00f6yle and i\u00e7erler:
\n\u00abDevletin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, vatan\u0131n ve milletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruyaca\u011f\u0131ma; Milletin kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z egemenli\u011fine, demokratik ve l\u00e2ik Cumhuriyet ilkelerine ba\u011fl\u0131 kalaca\u011f\u0131ma ve halk\u0131n mutlulu\u011fu i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131ma namusum \u00fczerine s\u00f6z veririm.\u00bb
\nc) \u00dcyelikle ba\u011fda\u015fm\u0131yan i\u015fler.
\nMADDE 78.- \u0130ki Meclis \u00fcyeli\u011fi bir ki\u015fide birle\u015femez.
\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri, Devlet ve di\u011fer kamu t\u00fczel ki\u015filerinde ve bunlara ba\u011fl\u0131 kurulu\u015flarda, Devletin veya di\u011fer kamu t\u00fczel ki\u015filerinin do\u011frudan do\u011fruya veya dolay\u0131siyle kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 te\u015febb\u00fcs ve ortakl\u0131klarda, kamu yarar\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan derneklerden \u00f6zel gelir kaynaklar\u0131 ve \u00f6zel imk\u00e2nlar\u0131 kanunla sa\u011flanm\u0131\u015f olanlar\u0131n y\u00f6netim kurullar\u0131nda ve ba\u015fka i\u015flerinde g\u00f6rev alamazlar ve bunlar\u0131n herhangi bir y\u00fcklenme i\u015fini do\u011frudan do\u011fruya veya dolay\u0131siyle kabul edemezler.
\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n teklif, inha, atama veya onamas\u0131na ba\u011fl\u0131 resm\u00ee veya \u00f6zel herhangi bir i\u015fle g\u00f6revlendirilemezler. Bir \u00fcyenin belli konuda ve alt\u0131 ay\u0131 a\u015fmamak \u00fczere Bakanlar Kurulunca verilecek ge\u00e7ici bir g\u00f6revi kab\u00fbl edebilmesi, kendi Meclisinin karar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeli\u011fi ile ba\u011fda\u015fam\u0131yan di\u011fer g\u00f6rev ve i\u015fler kanunla g\u00f6sterilir.
\nd) Yasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131.
\nMADDE 79.- T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri, Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki oy ve s\u00f6zlerinden Mecliste ileri s\u00fcrd\u00fckleri d\u00fc\u015f\u00fcncelerden ve bunlar\u0131 Meclis d\u0131\u015f\u0131nda tekrarlamak ve a\u00e7\u0131\u011fa vurmaktan sorumlu tutulamazlar.
\nSe\u00e7imden \u00f6nce veya sonra bir su\u00e7 i\u015fledi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclen bir Meclis \u00fcyesi, kendi Meclisinin karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a tutulamaz, sorguya \u00e7ekilemez, tutuklanamaz ve yarg\u0131lanamaz. A\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren, su\u00e7\u00fcst\u00fc hali bu h\u00fckm\u00fcn d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r; ancak, bu halde, yetkili makam durumu hemen ve do\u011frudan do\u011fruya \u00fcyenin Meclisine bildirmek zorundad\u0131r.
\nBir Meclis \u00fcyesi hakk\u0131nda se\u00e7iminden \u00f6nce veya sonra verilmi\u015f bir ceza h\u00fckm\u00fcn\u00fcn yerine getirilmesi, \u00fcyelik s\u0131fat\u0131n\u0131n sona ermesine b\u0131rak\u0131l\u0131r. \u00dcyelik s\u00fcresince zamana\u015f\u0131m\u0131 i\u015flemez.
\nTekrar se\u00e7ilen Meclis \u00fcyesi hakk\u0131ndaki t\u00e2kibat, kendi Meclisinin yeniden dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kald\u0131rmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nMeclislerdeki siyas\u00ee parti gruplar\u0131nca, yasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lamaz ve karar al\u0131namaz.
\ne) \u00dcyeli\u011fin d\u00fc\u015fmesi.
\nMADDE 80.- T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeli\u011fi, bir \u00fcyenin \u00fcye se\u00e7ilmeye engel bir su\u00e7tan dolay\u0131 kesin olarak h\u00fck\u00fcm giymesi, \u00e7ekilmesi, k\u0131s\u0131tlanmas\u0131, \u00fcyelikle ba\u011fda\u015fm\u0131yan bir hizmet kab\u00fbl etmesi veya Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na izinsiz veya \u00f6z\u00fcrs\u00fcz ve aral\u0131ks\u0131z olarak bir ay kat\u0131lmamas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden \u00fcyeli\u011finin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kendi Meclisince karara ba\u011flanmas\u0131 hallerinde sona erer.
\nf) \u0130pt\u00e2l istemi.
\nMADDE 81.- Yasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na veya \u00fcyeli\u011fin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcne Meclis\u00e7e karar verilmesi hallerinde, karar tarihinden ba\u015fl\u0131yarak bir hafta i\u00e7inde, ilgili \u00fcye veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyelerinden herhangi biri, bu karar\u0131n, Anayasa veya \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddiasiyle ipt\u00e2li i\u00e7in Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilir. Anayasa Mahkemesi ipt\u00e2l istemini onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde karara ba\u011flar.
\ng) \u00d6denek ve yolluklar.
\nMADDE 82.- (\u00d6zg\u00fcn hali) T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyelerinin \u00f6denek ve yolluklar\u0131 kanunla d\u00fczenlenir. \u00d6dene\u011fin ayl\u0131k tutar\u0131 birinci derecedeki Devlet memurunun ayl\u0131\u011f\u0131n\u0131; yolluk da \u00f6dene\u011fin yar\u0131s\u0131n\u0131 a\u015famaz.
\n\u00d6denek ve yolluklar\u0131n en \u00e7ok \u00fc\u00e7 ayl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nceden \u00f6denebilir.
\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyelerinin ayl\u0131k ve \u00f6deneklerine her ne suretle olursa olsun yap\u0131lacak zam ve il\u00e2veler, ancak bu zam ve il\u00e2veleri takibeden milletvekilleri genel se\u00e7iminden sonra uygulan\u0131r.<\/p>\n

g) \u00d6denek ve yolluklar.
\nMADDE 82.- (De\u011fi\u015fik : 30\/6\/1971 – 1421 S. Kanun\/md. 2)
\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyelerinin \u00f6denek ve yolluklar\u0131 kanunla d\u00fczenlenir. \u00d6dene\u011fin ayl\u0131k tutar\u0131 en y\u00fcksek Devlet Memurunun almakta oldu\u011fu miktar\u0131, yolluk da \u00f6dene\u011fin yar\u0131s\u0131n\u0131 a\u015famaz.
\n\u00d6denek ve yolluklar\u0131n en \u00e7ok \u00fc\u00e7 ayl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nceden \u00f6denebilir.
\nII. T.B.M.M. nin faaliyetiyle ilgili h\u00fck\u00fcmler.
\na) Toplanma ve tatil.
\nMADDE 83.- T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, her y\u0131l Kas\u0131m ay\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fc kendili\u011finden toplan\u0131r.
\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi y\u0131lda en \u00e7ok be\u015f ay t\u00e2til yapabilir. Meclisler ayn\u0131 zamanda t\u00e2tile girerler.
\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, araverme veya t\u00e2til s\u0131ras\u0131nda, do\u011frudan do\u011fruya veya Bakanlar Kurulunun istemi \u00fczerine Cumhurba\u015fkan\u0131nca toplant\u0131ya \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r. Meclis ba\u015fkanlar\u0131 da, kendi Meclislerini do\u011frudan do\u011fruya veya \u00fcyelerinin be\u015fte birinin istemi \u00fczerine toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar.
\nMeclislerden biri toplant\u0131ya \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131nca, di\u011feri kendili\u011finden toplan\u0131r.
\nAraverme veya t\u00e2til s\u0131ras\u0131nda toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lan Meclisler, \u00f6nce bu toplant\u0131y\u0131 gerektiren konu \u00fczerinde g\u00f6r\u00fc\u015fme yaparlar.
\nb) Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131.
\nMADDE 84.- Meclislerin Ba\u015fkanl\u0131k Divanlar\u0131 o Meclisteki siyas\u00ee parti gruplar\u0131n\u0131n kuvvetleri \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde Divana kat\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yacak \u015fekilde kurulur.
\nMillet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu Ba\u015fkanlar\u0131, kendi Meclislerince \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011fu ve gizli oy ile iki\u015fer y\u0131l i\u00e7in se\u00e7ilirler; ilk iki oylamada bu \u00e7o\u011funluk sa\u011flanamazsa, salt \u00e7o\u011funlukla yetinilir. Meclis Ba\u015fkanl\u0131klar\u0131 i\u00e7in Meclisteki siyas\u00ee parti gruplar\u0131 aday g\u00f6steremezler.
\nBa\u015fkanlar ve Ba\u015fkanvekilleri, \u00fcyesi bulunduklar\u0131 siyas\u00ee partilerin veya siyas\u00ee parti gruplar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin i\u00e7inde veya d\u0131\u015f\u0131ndaki faaliyetlerine ve g\u00f6revlerinin yerine getirilmesini gerektiren haller d\u0131\u015f\u0131nda, Meclis tart\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lamazlar. Ba\u015fkan oy kullanamaz.
\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin birle\u015fik toplant\u0131lar\u0131nda Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131d\u0131r.
\nc) \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck, siyas\u00ee parti gruplar\u0131 ve kolluk i\u015fleri.
\nMADDE 85.- T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi ve Meclisler, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131, kendi yapt\u0131klar\u0131 \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fcklerin h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fcrler.
\n\u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck h\u00fck\u00fcmleri, siyas\u00ee parti gruplar\u0131n\u0131n, Meclislerin b\u00fct\u00fcn faaliyetlerine kuvvetleri oran\u0131nda kat\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yacak yolda d\u00fczenlenir. Siyas\u00ee parti gruplar\u0131, en az on \u00fcyeden meydana gelir.
\nMeclisler, kendi kolluk i\u015flerini Ba\u015fkanlar\u0131 eliyle d\u00fczenler ve y\u00fcr\u00fct\u00fcrler.
\nd) Toplant\u0131 ve karar yeter say\u0131s\u0131.
\nMADDE 86.- Her Meclis, \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fuyla toplan\u0131r ve Anayasada ba\u015fkaca h\u00fck\u00fcm yoksa, toplant\u0131ya kat\u0131lanlar\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fuyla karar verir.
\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde toplant\u0131 yeter say\u0131s\u0131, her iki Meclis \u00fcye tamsay\u0131s\u0131 toplam\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fudur.
\ne) G\u00f6r\u00fc\u015fmelerin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve yay\u0131nlanmas\u0131.
\nMADDE 87.- Meclis g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri a\u00e7\u0131kt\u0131r ve ilgili Meclisin tutanak dergisinde tam olarak yay\u0131mlan\u0131r.
\nMeclisler, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak kapal\u0131 oturumlar yapabilir; bu oturumlardaki g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin yay\u0131m\u0131 ilgili Meclisin karar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nMeclislerdeki a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin her t\u00fcrl\u00fc vas\u0131ta ile yay\u0131m\u0131 \u00f6nlenemez.
\nIII. T.B.M.M. nin denetim yollar\u0131.
\nIII.
\na) Genel olarak.
\nMADDE 88.- Soru, genel g\u00f6r\u00fc\u015fme, Meclis soru\u015fturmas\u0131 ve Meclis ara\u015ft\u0131rmas\u0131 her iki Meclisin yetkilerindendir.
\nMeclis ara\u015ft\u0131rmas\u0131, belli bir konuda bilgi edinilmek i\u00e7in yap\u0131lan incelemeden ibarettir.
\nb) Gensoru.
\nMADDE 89.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Gensoru yetkisi yaln\u0131z Millet Meclisinindir.
\nMilletvekillerince veya bir siyas\u00ee parti grubunca verilen gensoru \u00f6nergesinin g\u00fcndeme al\u0131n\u0131p al\u0131nm\u0131yaca\u011f\u0131, verili\u015finden sonraki ilk birle\u015fimde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmede, ancak \u00f6nerge sahibi veya \u00f6nerge sahiplerinden biri, siyas\u00ee parti gruplar\u0131 ad\u0131na birer milletvekili Bakanlar Kurulu ad\u0131na Ba\u015fbakan veya bir Bakan konu\u015fabilir.
\nG\u00fcndeme alma karar\u0131 ile birlikte gensorunun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclme g\u00fcn\u00fc de belli edilir.
\nGensorunun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi, g\u00fcndeme alma karar\u0131 tarihinden ba\u015fl\u0131yarak iki g\u00fcn ge\u00e7medik\u00e7e yap\u0131lamaz ve yedi g\u00fcnden sonraya b\u0131rak\u0131lamaz.
\nGensoru g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u0131ras\u0131nda \u00fcyelerin verecekleri gerek\u00e7eli g\u00fcvensizlik \u00f6nergeleri veya Bakanlar Kurulunun g\u00fcven iste\u011fi, bir tam g\u00fcn ge\u00e7tikten sonra oylan\u0131r.
\nBakanlar Kurulunun veya bir Bakan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclebilmesi, \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fuyla olur.
\nb) Gensoru.
\nMADDE 89.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nGensoru yetkisi yaln\u0131z Millet Meclisinindir. Gensoru \u00f6nergesi bir siyas\u00ee parti grubu ad\u0131na veya en az 10 milletvekilin imzasiyle verilir.
\nGensoru \u00f6nergesinin g\u00fcndeme al\u0131n\u0131p al\u0131nm\u0131yaca\u011f\u0131, verili\u015finden sonraki \u00fc\u00e7 birle\u015fim i\u00e7inde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmede, ancak \u00f6nerge sahiplerinden biri, siyas\u00ee parti gruplar\u0131 ad\u0131na birer milletvekili, Bakanlar Kurulu ad\u0131na Ba\u015fbakan veya bir bakan konu\u015fabilir.
\nGensoru \u00f6nergelerinin gerekti\u011finde \u00f6nceden bas\u0131l\u0131p da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131na ve Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n dengeli olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini d\u00fczenleyici h\u00fck\u00fcmler \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckte g\u00f6sterilir.
\nG\u00fcndeme alma karariyle birlikte gensorunun g\u00f6r\u00fc\u015fme g\u00fcn\u00fc de belli edilir.
\nGensorunun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi, g\u00fcndeme alma karar\u0131 tarihinden ba\u015flayarak iki g\u00fcn ge\u00e7medik\u00e7e yap\u0131lamaz ve yedi g\u00fcnden sonraya b\u0131rak\u0131lamaz.
\nGensoru g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u0131ras\u0131nda \u00fcyelerin verecekleri gerek\u00e7eli g\u00fcvensizlik \u00f6nergeleri veya Bakanlar Kurulunun g\u00fcven iste\u011fi, bir tam g\u00fcn ge\u00e7tikten sonra oylan\u0131r.
\nBakanlar Kurulunun veya bir bakan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclebilmesi, \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fuyla olur.
\nc) Meclis soru\u015fturmas\u0131.
\nMADDE 90.- Ba\u015fbakan veya Bakanlar hakk\u0131nda yap\u0131lacak soru\u015fturma istemleri, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin birle\u015fik toplant\u0131s\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr ve karara ba\u011flan\u0131r.
\nSoru\u015fturma, her iki Meclisten e\u015fit say\u0131da se\u00e7ilecek \u00fcyelerden kurulu komisyonca y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr.
\nY\u00fcce Divana sevk hususundaki karar birle\u015fik toplant\u0131da verilir.
\nMeclislerdeki siyas\u00ee parti gruplar\u0131nda, Meclis soru\u015fturmas\u0131 ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lamaz ve karar al\u0131namaz.
\nC) KANUNLARIN YAPILMASI
\nI. Genel kurallar.
\na) Kanun teklif etme yetkisi.
\nMADDE 91.- Kanun teklif etmeye, Bakanlar Kurulu ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri yetkilidirler.
\n\u00dcyeler, kendi tekliflerini her iki Meclisin ilgili komisyonlar\u0131nda savunabilirler.
\nb) Kanunlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi ve kab\u00fbl\u00fc.
\nMADDE 92.- Kanun tasar\u0131 ve teklifleri \u00f6nce Millet Meclisinde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr.
\nMillet Meclisinde kab\u00fbl de\u011fi\u015ftirilerek kab\u00fbl veya reddedilen tasar\u0131 ve teklifler Cumhuriyet Senatosuna g\u00f6nderilir.
\nMillet Meclisinde kab\u00fbl edilen metin, Cumhuriyet Senatosunca de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmadan kab\u00fbl edilirse, bu metin kanunla\u015f\u0131r.
\nCumhuriyet Senatosu, kendisine gelen metni de\u011fi\u015ftirerek kab\u00fbl ederse, Millet Meclisinin bu de\u011fi\u015fikli\u011fi benimsemesi halinde metin kanunla\u015f\u0131r.
\nMillet Meclisi, Cumhuriyet Senatosundan gelen metni benimsemezse, her iki Meclisin ilgili komisyonlar\u0131ndan se\u00e7ilecek e\u015fit say\u0131daki \u00fcyelerden bir karma komisyon kurulur. Bu komisyonun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 metin Millet Meclisine sunulur. Millet Meclisi, karma komisyonca veya Cumhuriyet Senatosunca veya daha \u00f6nce kendisince haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan metinlerden birini oldu\u011fu gibi kab\u00fbl etmek zorundad\u0131r. Cumhuriyet Senatosunda \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile kab\u00fbl edilmi\u015f olan madde de\u011fi\u015fikliklerinde, Millet Meclisinin kendi ilk metnini benimsemesi i\u00e7in, \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011funun oyu gereklidir. Bu halde a\u00e7\u0131k oya ba\u015fvurulur.
\nMillet Meclisinin reddetti\u011fi bir tasar\u0131 veya teklif, Cumhuriyet Senatosunca da reddedilirse, d\u00fc\u015fer.
\nMillet Meclisinin reddetti\u011fi bir tasar\u0131 veya teklif, Cumhuriyet Senatosunca oldu\u011fu gibi veya de\u011fi\u015ftirilerek kab\u00fbl edilirse, Millet Meclisi, Cumhuriyet Senatosunun kab\u00fbl etti\u011fi metni yeniden g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr. Cumhuriyet Senatosunun metni Millet Meclisince benimsenirse kanunla\u015f\u0131r; reddedilirse, tasar\u0131 veya teklif d\u00fc\u015fer; Cumhuriyet Senatosundan gelen metin Millet Meclisince de\u011fi\u015ftirilerek kab\u00fbl edilirse, 5 inci f\u0131kra h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r.
\nCumhuriyet Senatosunca \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile t\u00fcm\u00fc reddedilen bir metnin Millet Meclisi taraf\u0131ndan kab\u00fbl\u00fc i\u00e7in, \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011funun oyu l\u00e2z\u0131md\u0131r. Bu halde, a\u00e7\u0131k oya ba\u015fvurulur.
\nCumhuriyet Senatosunca \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011fu ile t\u00fcm\u00fc reddedilen bir metnin kanunla\u015fabilmesi, Millet Meclisi taraf\u0131ndan \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011fu ile kab\u00fbl edilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu halde a\u00e7\u0131k oya ba\u015fvurulur.
\nCumhuriyet Senatosu, kendisine g\u00f6nderilen bir metni, Millet Meclisi komisyonlar\u0131nda ve genel kurulundaki g\u00f6r\u00fc\u015fme s\u00fcresini a\u015fm\u0131yan bir s\u00fcre i\u00e7inde karara ba\u011flar; bu s\u00fcre \u00fc\u00e7 ay\u0131 ge\u00e7emez ve ivedilik hallerinde onbe\u015f g\u00fcnden, ivedi olm\u0131yan hallerde bir aydan k\u0131sa olamaz. Bu s\u00fcreler i\u00e7inde karara ba\u011flanm\u0131yan metinler, Cumhuriyet Senatosunca, Millet Meclisinden gelen \u015fekliyle kab\u00fbl edilmi\u015f say\u0131l\u0131r. Bu f\u0131krada belirtilen s\u00fcreler Meclislerin tatili devam\u0131nca i\u015flemez.
\nYasama Meclislerinin ve mahall\u00ee idarelerin se\u00e7imleri ve siyas\u00ee partilerle ilgili tasar\u0131 ve tekliflerin kab\u00fbl veya reddinde yukar\u0131daki f\u0131kralar h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r. Ancak, karma komisyon kurulmas\u0131n\u0131 gerektiren hallerde, karma komisyonun raporu, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin birle\u015fik toplant\u0131s\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr ve karara ba\u011flan\u0131r; T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin birle\u015fik toplant\u0131s\u0131nda Millet Meclisinin ilk metninin kab\u00fbl\u00fc i\u00e7in \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011funun oyu l\u00e2z\u0131md\u0131r. 8 inci ve 9 uncu f\u0131kralar h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r.
\nc) Kanunlar\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131nca yay\u0131nlanmas\u0131.
\nMADDE 93.- Cumhurba\u015fkan\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince kab\u00fbl edilen kanunlar\u0131 on g\u00fcn i\u00e7inde yay\u0131nlar; uygun bulmad\u0131\u011f\u0131 kanunu, bir daha g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmek \u00fczere, bu hususta g\u00f6sterdi\u011fi gerek\u00e7e ile birlikte, ayn\u0131 s\u00fcre i\u00e7inde T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine geri g\u00f6nderir. B\u00fct\u00e7e kanunlar\u0131 ve Anayasa bu h\u00fckm\u00fcn d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi geri g\u00f6nderilen kanunu yine kab\u00fbl ederse, kanun Cumhurba\u015fkan\u0131nca yay\u0131nlan\u0131r.
\nII. B\u00fct\u00e7enin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi ve kab\u00fbl\u00fc; gider art\u0131r\u0131c\u0131 ve gelir azalt\u0131c\u0131 teklifler.
\nMADDE 94.- Genel ve katma b\u00fct\u00e7e tasar\u0131lar\u0131 ile mill\u00ee b\u00fct\u00e7e tahminlerini g\u00f6steren rapor, mal\u00ee y\u0131lba\u015f\u0131ndan en az \u00fc\u00e7 ay \u00f6nce, Bakanlar Kurulu taraf\u0131ndan, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine sunulur.
\nBu tasar\u0131lar ve rapor, otuzbe\u015f milletvekiliyle onbe\u015f Cumhuriyet Senatosu \u00fcyesinden kurulu bir karma komisyona verilir. Bu komisyonun kurulu\u015funda, iktidar grubuna veya gruplar\u0131na en az otuz \u00fcye verilmek \u015fart\u0131yla, siyas\u00ee parti gruplar\u0131n\u0131n ve ba\u011f\u0131ms\u0131zlar\u0131n oranlar\u0131na g\u00f6re temsili g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulur.
\nKarma komisyonun en \u00e7ok sekiz hafta i\u00e7inde kab\u00fbl edece\u011fi metin, \u00f6nce Cumhuriyet Senatosunda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr ve enge\u00e7 on g\u00fcn i\u00e7inde karara ba\u011flan\u0131r.
\nCumhuriyet Senatosunca kab\u00fbl edilen metin, en ge\u00e7 bir hafta i\u00e7inde yeniden g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmek \u00fczere, karma komisyona verilir. Karma komisyonun kab\u00fbl etti\u011fi son metin Millet Meclisinde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr ve mal\u00ee y\u0131lba\u015f\u0131na kadar karara ba\u011flan\u0131r.
\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri, Meclislerinin genel kurullar\u0131nda Bakanl\u0131k ve daire b\u00fct\u00e7eleriyle katma b\u00fct\u00e7eler hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, her b\u00fct\u00e7enin t\u00fcm\u00fc \u00fczerindeki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda a\u00e7\u0131klarlar; b\u00f6l\u00fcmler ve de\u011fi\u015fiklik \u00f6nergeleri, \u00fczerlerinde ayr\u0131ca g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n okunur ve oya konur.
\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri, b\u00fct\u00e7e kanunu tasar\u0131lar\u0131n\u0131n genel kurullarda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi s\u0131ras\u0131nda gider art\u0131r\u0131c\u0131 veya belli gelirleri azalt\u0131c\u0131 teklifler yapamazlar.
\n\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM
\nY\u00dcR\u00dcTME
\nA- CUMHURBA\u015eKANI
\nI- Se\u00e7imi ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131.
\nMADDE 95.- Cumhurba\u015fkan\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince, k\u0131rk ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f ve y\u00fcksek \u00f6\u011frenim yapm\u0131\u015f kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan, \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011fu ile ve gizli oyla yedi y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcre i\u00e7in se\u00e7ilir; ilk iki oylamada bu \u00e7o\u011funluk sa\u011flanamazsa, salt \u00e7o\u011funlukla yetinilir.
\nBir kimse arka arkaya iki defa Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilemez.
\nCumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilenin partisi ile ili\u015fi\u011fi kesilir ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeli\u011fi s\u0131fat\u0131 sona erer.
\nII. Andi\u00e7mesi.
\nMADDE 96.- Cumhurba\u015fkan\u0131, g\u00f6revine ba\u015flarken T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00f6n\u00fcnde \u015f\u00f6yle and i\u00e7er:
\n\u00abCumhurba\u015fkan\u0131 s\u0131fatiyle, T\u00fcrk Devletinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na, vatan\u0131n ve Milletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelecek her tehlikeye kar\u015f\u0131 koyaca\u011f\u0131ma; Milletin kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z egemenli\u011fini ve Anayasay\u0131 sayaca\u011f\u0131ma ve savunaca\u011f\u0131ma; \u0130nsan haklar\u0131na dayanan demokrasi ve hukuk devleti ilkelerinden ve tarafs\u0131zl\u0131ktan ayr\u0131lm\u0131yaca\u011f\u0131ma; T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin \u015fan ve \u015ferefini koruyup y\u00fcceltmek ve \u00fczerime ald\u0131\u011f\u0131m g\u00f6revi yerine getirmek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcmle ve varl\u0131\u011f\u0131mla \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131ma namusum \u00fczerine s\u00f6z veririm.\u00bb
\nIII. G\u00f6rev ve yetkileri.
\nMADDE 97.- Cumhurba\u015fkan\u0131 Devletin ba\u015f\u0131d\u0131r. Bu s\u0131fatla, T\u00fcrkiye Cumhuriyetini ve Milletin birli\u011fini temsil eder.
\nCumhurba\u015fkan\u0131, gerekli g\u00f6rd\u00fck\u00e7e, Bakanlar Kuruluna ba\u015fkanl\u0131k eder; yabanc\u0131 Devletlere T\u00fcrk Devletinin temsilcilerini g\u00f6nderir ve T\u00fcrkiyeye g\u00f6nderilen yabanc\u0131 Devlet temsilcilerini kab\u00fbl eder; milletleraras\u0131 andla\u015fmalar\u0131 onaylar ve yay\u0131nlar; s\u00fcrekli hastal\u0131k, sakatl\u0131k ve kocama sebebiyle belirli ki\u015filerin cezalar\u0131n\u0131 hafifletebilir veya kald\u0131rabilir.
\nIV. Sorumsuzlu\u011fu.
\nMADDE 98.- Cumhurba\u015fkan\u0131, g\u00f6reviyle ilgili i\u015flemlerinden sorumlu de\u011fildir.
\nCumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn kararlar\u0131, Ba\u015fbakan ve ilgili Bakanlarca imzalan\u0131r. Bu kararlardan Ba\u015fbakan ile ilgili Bakan sorumludur.
\nV. Sorumlulu\u011fu.
\nMADDE 99.- Cumhurba\u015fkan\u0131, vatan hainli\u011finden dolay\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az \u00fc\u00e7te birinin teklifi \u00fczerine, \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az \u00fc\u00e7te ikisinin Meclislerin birle\u015fik toplant\u0131s\u0131nda verece\u011fi kararla su\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Vl. Cumhurba\u015fkan\u0131na vekillik etme.
\nMADDE 100.- Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n hastal\u0131k ve yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kma gibi sebeplerle ge\u00e7ici olarak g\u00f6revinden ayr\u0131lmas\u0131 hallerinde, g\u00f6revine d\u00f6nmesine kadar; \u00f6l\u00fcm, \u00e7ekilme veya ba\u015fka bir sebeple Cumhurba\u015fkan\u0131 makam\u0131n\u0131n bo\u015falmas\u0131 halinde de yenisi se\u00e7ilinceye kadar, Cumhuriyet Senatosu Ba\u015fkan\u0131 Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na vekillik eder.
\nVII. G\u00f6revin sona ermesi ve yeni Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imi.
\nMADDE 101.- Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6rev s\u00fcresinin dolmas\u0131na onbe\u015f g\u00fcn kal\u0131nca veya Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 bo\u015fal\u0131nca, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi yeni Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 se\u00e7er; T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi toplan\u0131k de\u011filse, hemen toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r.
\nB) BAKANLAR KURULU
\nI. Kurulu\u015f.
\nMADDE 102.- Bakanlar Kurulu, Ba\u015fbakan ve Bakanlardan kuruludur.
\nBa\u015fbakan, Cumhurba\u015fkan\u0131nca, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri aras\u0131ndan atan\u0131r.
\nBakanlar, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri veya milletvekili se\u00e7ilme yeterli\u011fine sahibolanlar aras\u0131ndan Ba\u015fbakanca se\u00e7ilir ve Cumhurba\u015fkan\u0131nca atan\u0131r.
\nIl. \u0130\u015fe ba\u015flama ve g\u00fcven oyu.
\na) G\u00f6reve ba\u015flarken g\u00fcven oyu.
\nMADDE 103.- Bakanlar Kurulunun listesi tam olarak Meclislere sunulur; Meclisler t\u00e2tilde ise toplant\u0131ya \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r.
\nBakanlar kurulunun program\u0131, kurulu\u015fundan en ge\u00e7 bir hafta i\u00e7inde Ba\u015fbakan veya bir Bakan taraf\u0131ndan Meclislerde okunur ve Millet Meclisinde g\u00fcven oyuna ba\u015fvurulur. G\u00fcven oyu i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, program\u0131n okunmas\u0131ndan iki tam g\u00fcn ge\u00e7tikten sonra ba\u015flar ve g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin bitiminden bir tam g\u00fcn ge\u00e7tikten sonra oylama yap\u0131l\u0131r.
\na. G\u00f6rev s\u0131ras\u0131nda g\u00fcven oyu.
\nMADDE 104.- Ba\u015fbakan, gerekli g\u00f6r\u00fcrse, Bakanlar Kurulunda g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fckten sonra, Millet Meclisinden g\u00fcven istiyebilir.
\nG\u00fcven istemi, Millet Meclisine bildirilmesinden bir tam g\u00fcn ge\u00e7medik\u00e7e g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclemez ve g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin bitiminden bir tam g\u00fcn ge\u00e7medik\u00e7e oya konulamaz.
\nG\u00fcven istemi, ancak \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fuyla reddedilebilir.
\nIII. G\u00f6rev ve siyas\u00ee sorumluluk.
\nMADDE 105.- Ba\u015fbakan, Bakanlar Kurulunun ba\u015fkan\u0131 olarak, Bakanl\u0131klar aras\u0131nda i\u015fbirli\u011fini sa\u011flar ve H\u00fck\u00fbmetin genel siyasetinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini g\u00f6zetir. Bakanlar Kurulu, bu siyasetin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinden birlikte sorumludur.
\nHer bakan, kendi yetkisi i\u00e7indeki i\u015flerden ve emri alt\u0131ndakilerin eylem ve i\u015flemlerinden ayr\u0131ca sorumludur.
\nBakanlar, dokunulmazl\u0131k ve yasaklamalar bak\u0131m\u0131ndan T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleriyle ayn\u0131 durumdad\u0131r.
\nIV. Bakanl\u0131klar\u0131n kurulmas\u0131 ve Bakanlar.
\nMADDE 106.- Bakanl\u0131klar, kanunun koydu\u011fu esaslara g\u00f6re kurulur.
\nA\u00e7\u0131k olan Bakanl\u0131klarla izinli veya \u00f6z\u00fcrl\u00fc olan bir Bakana, di\u011fer bir Bakan ge\u00e7ici olarak vekillik eder. Ancak, bir Bakan birden fazlas\u0131na vekillik edemez.
\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi karar\u0131yla Y\u00fcce Divana verilen bir Bakan, bakanl\u0131ktan d\u00fc\u015fer.
\nHerhangi bir sebeple bo\u015falan Bakanl\u0131\u011fa en ge\u00e7 onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde atanma yap\u0131l\u0131r.
\nV. T\u00fcz\u00fckler.
\nMADDE 107.- Bakanlar Kurulu, kanunun uygulanmas\u0131n\u0131 g\u00f6stermek veya kanunun emretti\u011fi i\u015fleri belirtmek \u00fczere, kanunlara ayk\u0131r\u0131 olmamak \u015fart\u0131yla ve Dan\u0131\u015ftay\u0131n incelemesinden ge\u00e7irilerek, t\u00fcz\u00fckler \u00e7\u0131karabilir.
\nT\u00fcz\u00fckler, Cumhurba\u015fkan\u0131nca imzalan\u0131r ve kanunlar gibi yay\u0131nlan\u0131r.
\nVI. Millet Meclisi se\u00e7imlerinin Cumhurba\u015fkan\u0131nca yenilenmesi.
\nMADDE 108.- Anayasan\u0131n 89 uncu ve 104 \u00fcnc\u00fc maddeleri uyar\u0131nca verilen g\u00fcvensizlik oyu sebebiyle, onsekiz ayl\u0131k bir s\u00fbre i\u00e7inde, Bakanlar Kurulu iki defa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc defa g\u00fcvensizlik oyu verilmi\u015f olursa, Ba\u015fbakan, Cumhurba\u015fkan\u0131ndan, Millet Meclisi se\u00e7imlerinin yenilenmesini istiyebilir. Bu istek \u00fczerine, Cumhurba\u015fkan\u0131, Meclislerin Ba\u015fkanlar\u0131na dan\u0131\u015farak, se\u00e7imlerin yenilenmesine karar verebilir. Yenilenme karar\u0131 Resm\u00ee Gazete’de yay\u0131nlan\u0131r ve hemen se\u00e7ime gidilir.
\nVII. Se\u00e7imlerde ge\u00e7ici Bakanlar Kurulu.
\nMADDE 109.- Millet Meclisi genel se\u00e7imlerinden \u00f6nce, Ad\u00e2let, \u0130\u00e7i\u015fleri ve Ula\u015ft\u0131rma Bakanlar\u0131 \u00e7ekilir. Se\u00e7imin ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihinden \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce, se\u00e7im d\u00f6nemi bitmeden se\u00e7imin yenilenmesine karar verilmesi halinde ise, bu karardan ba\u015fl\u0131yarak be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde, Ba\u015fbakanca T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00fcyeleri aras\u0131ndan yeni Ad\u00e2let, \u0130\u00e7i\u015fleri ve Ula\u015ft\u0131rma Bakanlar\u0131 atan\u0131r.
\n108 inci madde gere\u011fince se\u00e7imlerin yenilenmesine karar verildi\u011finde Bakanlar \u00e7ekilir ve Ba\u015fbakan ge\u00e7ici bir Bakanlar Kurulu kurar.
\nGe\u00e7ici Bakanlar Kuruluna, Ad\u00e2let, \u0130\u00e7i\u015fleri ve Ula\u015ft\u0131rma Bakanlar\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisindeki ba\u011f\u0131ms\u0131zlardan olmak \u00fczere, Millet Meclisindeki siyas\u00ee parti gruplar\u0131ndan, bu Meclisteki oranlar\u0131na g\u00f6re \u00fcye al\u0131n\u0131r.
\nSiyas\u00ee parti gruplar\u0131ndan al\u0131nacak \u00fcye say\u0131s\u0131n\u0131, Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131 tesbit ederek Ba\u015fbakana bildirir. Teklif edilen Bakanl\u0131\u011f\u0131 kab\u00fbl etmiyen veya sonradan \u00e7ekilen partililer yerine, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi i\u00e7inden veya d\u0131\u015fardan ba\u011f\u0131ms\u0131zlar atan\u0131r.
\nGe\u00e7ici Bakanlar Kurulu, yenilenme karar\u0131n\u0131n Resm\u00ee Gazete’de il\u00e2n\u0131ndan itibaren be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde kurulur.
\nGe\u00e7ici Bakanlar Kurulu i\u00e7in g\u00fcven oyuna ba\u015fvurulmaz.
\nGe\u00e7ici Bakanlar Kurulu, se\u00e7im s\u00fcresince ve yeni Meclis toplan\u0131ncaya kadar vazife g\u00f6r\u00fcr.
\nVIII. Mill\u00ee savunma.
\na) Ba\u015fkomutanl\u0131k ve Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131.
\nMADDE 110.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Ba\u015fkomutanl\u0131k, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin m\u00e2nev\u00ee varl\u0131\u011f\u0131ndan ayr\u0131lmaz ve Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan temsil olunur.
\nMill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131ndan ve Sil\u00e2hl\u0131 Kuvvetlerin sava\u015fa haz\u0131rlanmas\u0131ndan, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine kar\u015f\u0131, Bakanlar Kurulu sorumludur.
\nGenelkurmay Ba\u015fkan\u0131, Silahl\u0131 Kuvvetlerin komutan\u0131d\u0131r.
\nGenelkurmay Ba\u015fkan\u0131, Bakanlar Kurulunun teklifi \u00fczerine, Cumhurba\u015fkan\u0131nca atan\u0131r; g\u00f6rev ve yetkileri kanunla d\u00fczenlenir.
\nGenelkurmay Ba\u015fkan\u0131, bu g\u00f6rev ve yetkilerinden dolay\u0131 Ba\u015fbakana kar\u015f\u0131 sorumludur.
\nVIII. Mill\u00ee savunma.
\na) Ba\u015fkomutanl\u0131k ve Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131.
\nMADDE 110.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nBa\u015fkomutanl\u0131k, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin m\u00e2nevi varl\u0131\u011f\u0131ndan ayr\u0131lmaz ve Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan temsil olunur.
\nMill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131ndan ve Sil\u00e2hl\u0131 Kuvvetlerin sava\u015fa haz\u0131rlanmas\u0131ndan, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine kar\u015f\u0131, Bakanlar Kurulu sorumludur.
\nGenelkurmay Ba\u015fkan\u0131, Sil\u00e2hl\u0131 Kuvvetlerin komutan\u0131d\u0131r.
\nGenelkurmay Ba\u015fkan\u0131, Bakanlar Kurulunun teklifi \u00fczerine, Cumhurba\u015fkan\u0131nca atan\u0131r; g\u00f6rev ve yetkileri kanunla d\u00fczenlenir. Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131, bu g\u00f6rev ve yetkilerinden dolay\u0131 Ba\u015fbakana kar\u015f\u0131 sorumludur.
\nMill\u00ee Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve yetkileri, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve Kuvvet Komutanl\u0131klariyle ili\u015fkileri kanunla d\u00fczenlenir.
\nb) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu.
\nMADDE 111.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, kanunun g\u00f6sterdi\u011fi Bakanlar ile Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 ve kuvvet temsilcilerinden kuruludur.
\nMill\u00ee G\u00fcvenlik Kuruluna Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k eder; bulunmad\u0131\u011f\u0131 zaman, bu g\u00f6revi Ba\u015fbakan yapar.
\nMill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, mill\u00ee g\u00fcvenlik ile ilgili kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131nda ve koordinasyonun sa\u011flanmas\u0131nda yard\u0131mc\u0131l\u0131k etmek \u00fczere, gerekli temel g\u00f6r\u00fc\u015fleri Bakanlar Kuruluna bildirir.
\nb) Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu.
\nMADDE 111.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nMill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, Ba\u015fbakan, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 ve kanunun g\u00f6sterdi\u011fi bakanlar ile Kuvvet Komutanlar\u0131ndan kuruludur.
\nMill\u00ee G\u00fcvenlik Kuruluna Cumhurba\u015fkan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k eder; bulunmad\u0131\u011f\u0131 zaman, bu g\u00f6revi Ba\u015fbakan yapar.
\nMill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu, mill\u00ee g\u00fcvenlik ile ilgili kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131nda ve koordinasyonun sa\u011flanmas\u0131nda gerekli temel g\u00f6r\u00fc\u015fleri Bakanlar Kuruluna tavsiye eder.
\nC) \u0130DARE
\nI. \u0130darenin esaslar\u0131.
\na) \u0130darenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve kamu t\u00fczelki\u015fili\u011fi.
\nMADDE 112.- \u0130darenin kurulu\u015f ve g\u00f6revleri merkezden y\u00f6netim ve yerinden y\u00f6netim esaslar\u0131na dayan\u0131r.
\n\u0130dare, kurulu\u015f ve g\u00f6revleriyle bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr ve kanunla d\u00fczenlenir.
\nKamu t\u00fczel ki\u015fili\u011fi, ancak kanunla veya kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a verdi\u011fi yetkiye dayan\u0131larak kurulur.
\nb) Y\u00f6netmelikler.
\nMADDE 113.- Bakanl\u0131klar ve kamu t\u00fczel ki\u015fileri, kendi g\u00f6rev alanlar\u0131n\u0131 ilgilendiren kanunlar\u0131n ve t\u00fcz\u00fcklerin uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere ve bunlara ayk\u0131r\u0131 olmamak \u015fart\u0131yla, y\u00f6netmelikler \u00e7\u0131karabilirler. Y\u00f6netmelikler Resm\u00ee Gazete ile yay\u0131nlan\u0131r.
\nc) Yarg\u0131 denetimi.
\nMADDE 114.- (\u00d6zg\u00fcn hali) \u0130darenin hi\u00e7bir eylem ve i\u015flemi, hi\u00e7bir halde, yarg\u0131 mercilerinin denetimi d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lamaz.
\n\u0130darenin i\u015flemlerinden dolay\u0131 a\u00e7\u0131lacak d\u00e2valarda s\u00fcre a\u015f\u0131m\u0131, yaz\u0131l\u0131 bildirim tarihinden ba\u015flar.
\n\u0130dare, kendi eylem ve i\u015flemlerinden do\u011fan zarar\u0131 \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.
\nc) Yarg\u0131 yolu.<\/p>\n

MADDE 114.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\n\u0130darenin her t\u00fcrl\u00fc eylem ve i\u015flemine kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r.
\nYarg\u0131 yetkisi, y\u00fcr\u00fctme g\u00f6revinin kanunlarda g\u00f6sterilen \u015fekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini s\u0131n\u0131rl\u0131yacak tarzda kullan\u0131lamaz. \u0130dari eylem ve i\u015flem niteli\u011finde yarg\u0131 karar\u0131 verilemez.
\n\u0130darenin i\u015flemlerinden dolay\u0131 a\u00e7\u0131lacak d\u00e2valarda s\u00fcre a\u015f\u0131m\u0131, yaz\u0131l\u0131 bildirim tarihinden ba\u015flar.
\n\u0130dare, kendi eylem ve i\u015flemlerinden do\u011fan zarar\u0131 \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.
\nII. \u0130darenin kurulu\u015fu.
\na) Merkez\u00ee idare.
\nMADDE 115.- T\u00fcrkiye, merkez\u00ee idare kurulu\u015fu bak\u0131m\u0131ndan, co\u011frafya durumuna, iktisad\u00ee \u015fartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine g\u00f6re, illere; iller de di\u011fer kademeli b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131l\u0131r.
\n\u0130llerin idaresi yetki geni\u015fli\u011fi esas\u0131na dayan\u0131r.
\nBelli kamu hizmetlerinin g\u00f6r\u00fclmesi amac\u0131yla, birden \u00e7ok ili i\u00e7ine alan \u00e7evrede, bu hizmetler i\u00e7in, yetki geni\u015fli\u011fine sahip kurulu\u015flar meydana getirilebilir.
\nb) Mahall\u00ee idareler.
\nMADDE 116.- Mahall\u00ee idareler, il, belediye veya k\u00f6y halk\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fterek mahall\u00ee ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yan ve genel karar organlar\u0131 halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilen kamu t\u00fczel ki\u015fileridir.
\nMahall\u00ee idarelerin se\u00e7imleri, kanunun g\u00f6sterdi\u011fi zamanlarda ve 55 inci maddede yaz\u0131l\u0131 esaslara g\u00f6re yap\u0131l\u0131r.
\nMahall\u00ee idarelerin se\u00e7ilmi\u015f organlar\u0131n\u0131n organl\u0131k s\u0131fat\u0131n\u0131 kazanma ve kaybetmeleri konusundaki denetim, ancak yarg\u0131 yolu ile olur.
\nMahall\u00ee idarelerin kurulu\u015flar\u0131, kendi aralar\u0131nda birlik kurmalar\u0131, g\u00f6revleri, yetkileri, maliye ve kolluk i\u015fleri ve merkez\u00ee idare ile kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f ve ilgileri kanunla d\u00fczenlenir. Bu idarelere, g\u00f6revleri ile orant\u0131l\u0131 gelir kaynaklar\u0131 sa\u011flan\u0131r.
\nIII. Memurlarla ilgili h\u00fck\u00fcmler.
\na) Genel Kural.
\nMADDE 117.- Devletin ve di\u011fer kamu t\u00fczel ki\u015filerinin, genel idare esaslar\u0131na g\u00f6re y\u00fcr\u00fctmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olduklar\u0131 kamu hizmetlerinin gerektirdi\u011fi asl\u00ee ve s\u00fcrekli g\u00f6revler, memurlar eliyle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.
\nMemurlar\u0131n nitelikleri, atanmalar\u0131, \u00f6dev ve yetkileri, haklar\u0131 ve y\u00fck\u00fcmleri, ayl\u0131k ve \u00f6denekleri ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck i\u015fleri kanunla d\u00fczenlenir.
\nb) Memur teminat\u0131.
\nMADDE 118.- Memurlar ve kamu kurumu niteli\u011findeki meslek te\u015fekk\u00fclleri mensuplar\u0131 hakk\u0131nda yap\u0131lacak disiplin kovu\u015fturmalar\u0131nda, isnadolunan hususun ilgiliye a\u00e7\u0131k\u00e7a ve yaz\u0131l\u0131 olarak bildirilmesi, yaz\u0131l\u0131 savunmas\u0131n\u0131n istenmesi ve savunma i\u00e7in belli bir s\u00fcre tan\u0131nmas\u0131 \u015fartt\u0131r.
\nBu esaslara uyulmad\u0131k\u00e7a disiplin cezas\u0131 verilemez.
\nDisiplin kararlar\u0131, yarg\u0131 merciilerinin denetimi d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lamaz.
\nAsker ki\u015filer hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131d\u0131r.
\nc) Memurlar\u0131n siyas\u00ee partilere girememesi.
\nMADDE 119.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Memurlar ve kamu iktisad\u00ee te\u015febb\u00fcslerinin y\u00f6netim ve denetim i\u015flerinde \u00e7al\u0131\u015fanlar ve kamu yarar\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan derneklerden \u00f6zel gelir kaynaklar\u0131 ve \u00f6zel imk\u00e2nlar\u0131 kanunla sa\u011flanm\u0131\u015f olanlar\u0131n merkez kurullar\u0131nda g\u00f6rev alanlar, siyas\u00ee partilere \u00fcye olamazlar. Memurlar ve kamu iktisad\u00ee te\u015febb\u00fcslerinde \u00e7al\u0131\u015fanlar, g\u00f6revlerini yerine getirirken vatanda\u015flar aras\u0131nda, siyas\u00ee kanaatlar\u0131ndan dolay\u0131 herhangi bir ay\u0131r\u0131m yapamazlar.
\nBu esaslara ayk\u0131r\u0131 hareketleri mahkeme h\u00fckmiyle s\u00e2bit olanlar, kamu hizmetinden temelli \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r.
\nc) Memurlar\u0131n siyas\u00ee partilere ve sendikalara girememesi.
\nMADDE 119.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nMemurlar ve Kamu \u0130ktisadi Te\u015febb\u00fcslerinin y\u00f6netim ve denetim i\u015flerinde \u00e7al\u0131\u015fanlar ve kamu yarar\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan demeklerden \u00f6zel gelir kaynaklar\u0131 ve \u00f6zel imk\u00e2nlar\u0131 kanunla sa\u011flanm\u0131\u015f olanlar\u0131n merkez kurullar\u0131nda g\u00f6rev alanlar, siyasi, partilere ve sendikalara \u00fcye olamazlar. Memurlar ve Kamu \u0130ktisadi Te\u015febb\u00fcslerinde \u00e7al\u0131\u015fanlar, g\u00f6revlerini yerine getirirken, vatanda\u015flar aras\u0131nda siyasi kanaatlerinden dolay\u0131 herhangi bir ay\u0131r\u0131m yapamazlar.
\nBu esaslara ayk\u0131r\u0131 hareketleri mahkeme h\u00fckm\u00fcyle sabit olanlar, kamu hizmetinden temelli \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r.
\n\u0130\u015f\u00e7i niteli\u011fi ta\u015f\u0131m\u0131yan kamu hizmetlilerinin meslek\u00ee menfaatlerini korumak ve geli\u015ftirmek amac\u0131n\u0131 g\u00fcden kurulu\u015flar\u0131n ba\u011fl\u0131 olacaklar\u0131 h\u00fck\u00fcmler kanunla d\u00fczenlenir.
\nIV. \u00d6zerk kurulu\u015flar.
\na) \u00dcniversiteler.
\nMADDE 120.- (\u00d6zg\u00fcn hali) \u00dcniversiteler, ancak Devlet eliyle ve kanunla kurulur. \u00dcniversiteler, bilimsel ve idar\u00ee \u00f6zerkli\u011fe sahip kamu t\u00fczel ki\u015fileridir.
\n\u00dcniversiteler, kendileri taraf\u0131ndan se\u00e7ilen yetkili \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinden kurulu organlar\u0131 eliyle y\u00f6netilir ve denetlenir; \u00f6zel kanuna g\u00f6re kurulmu\u015f Devlet \u00dcniversiteleri hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131d\u0131r.
\n\u00dcniversite organlar\u0131, \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131, \u00dcniversite d\u0131\u015f\u0131ndaki makamlarca, her ne suretle olursa olsun, g\u00f6revlerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lamazlar.
\n\u00dcniversite \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131 serbest\u00e7e ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131nda bulunabilirler.
\n\u00dcniversitelerin kurulu\u015f ve i\u015fleyi\u015fleri, organlar\u0131 ve bunlar\u0131n se\u00e7imleri, g\u00f6rev ve yetkileri, \u00f6\u011fretim ve ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlerinin \u00dcniversite organlar\u0131nca denetlenmesi, bu esaslara g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenir.
\nSiyas\u00ee partilere \u00fcye olma yasa\u011f\u0131, \u00dcniversite \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda uygulanmaz. Ancak, bunlar partilerin genel merkezleri d\u0131\u015f\u0131nda y\u00f6netim g\u00f6revi alamazlar.
\nIV. \u00d6zerk \u00fcniversite, tarafs\u0131z radyo – televizyon, haber ajanslar\u0131.
\na) \u00dcniversiteler.
\nMADDE 120.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\n\u00dcniversiteler, ancak Devlet eliyle ve kanunla kurulur. \u00dcniversiteler, \u00f6zerkli\u011fe sahip kamu t\u00fczel ki\u015fileridir. \u00dcniversite \u00f6zerkli\u011fi, bu maddede belirtilen h\u00fck\u00fcmler i\u00e7inde uygulan\u0131r ve bu \u00f6zerklik, \u00fcniversite binalar\u0131nda ve eklerinde su\u00e7lar\u0131n ve su\u00e7lular\u0131n kovu\u015fturulmas\u0131na engel olmaz.
\n\u00dcniversiteler, Devletin g\u00f6zetimi ve denetimi alt\u0131nda kendileri taraf\u0131ndan se\u00e7ilen organlar\u0131 eliyle y\u00f6netilir. \u00d6zel kanuna g\u00f6re kurulan Devlet \u00fcniversiteleri hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131d\u0131r.
\n\u00dcniversite organlar\u0131, \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131, \u00fcniversite d\u0131\u015f\u0131ndaki makamlarca, her ne suretle olursa olsun, g\u00f6revlerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lamazlar. Son f\u0131kra h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r.
\n\u00dcniversite \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131 serbest\u00e7e ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131nda bulunabilirler.
\n\u00dcniversitelerin kurulu\u015f ve i\u015fleyi\u015fleri, organlar\u0131 ve bunlar\u0131n se\u00e7imleri, g\u00f6rev ve yetkileri, \u00fcniversiteler \u00fczerinde Devletin g\u00f6zetim ve denetim hakk\u0131n\u0131 kullanma usulleri ve \u00fcniversite organlar\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fu, \u00f6\u011frenim ve \u00f6\u011fretim h\u00fcrriyetlerini engelleyici eylemleri \u00f6nleme tedbirleri, \u00fcniversiteler aras\u0131nda ihtiyaca g\u00f6re \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6revlendirilmesinin sa\u011flanmas\u0131, \u00f6\u011frenim ve \u00f6\u011fretimin h\u00fcrriyet ve teminat i\u00e7inde ve \u00e7a\u011fda\u015f bilim ve teknoloji gereklerine ve kalk\u0131nma pl\u00e2n\u0131 ilkelerine g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi esaslar\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.
\n\u00dcniversitelerin b\u00fct\u00e7eleri, genel ve katma b\u00fct\u00e7elerin ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu esaslara uygun olarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulur ve denetlenir.
\n\u00dcniversitelerle onlara ba\u011fl\u0131 fak\u00fclte, kurum ve kurulu\u015flarda \u00f6\u011frenim ve \u00f6\u011fretim h\u00fcrriyetlerinin tehlikeye d\u00fc\u015fmesi ve bu tehlikenin \u00fcniversite organlar\u0131nca giderilmemesi halinde Bakanlar Kurulu, ilgili \u00fcniversitelerin veya bu \u00fcniversiteye ba\u011fl\u0131 fak\u00fclte, kurum ve kurulu\u015flar\u0131n idaresine el koyar ve bu karar\u0131n\u0131 hemen T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Birle\u015fik Toplant\u0131s\u0131n\u0131n onamas\u0131na sunar. Hangi hallerin el koymay\u0131 gerektirece\u011fi, el koyma karar\u0131n\u0131n il\u00e2n ve uygulanma usulleri ile s\u00fcresi ve devam\u0131nca Bakanlar Kurulunun yetkilerinin nitelik ve kapsam\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n

b) Radyo ve televizyonun idaresi ve haber ajanslar\u0131.
\nMADDE 121.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Radyo ve televizyon istasyonlar\u0131n\u0131n idaresi, \u00f6zerk kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011fi halinde, kanunla d\u00fczenlenir.
\nHer t\u00fcrl\u00fc radyo ve televizyon yay\u0131mlar\u0131, tarafs\u0131zl\u0131k esaslar\u0131na g\u00f6re yap\u0131l\u0131r.
\nRadyo ve televizyon idaresi, k\u00fclt\u00fcr ve e\u011fitime yard\u0131mc\u0131l\u0131k g\u00f6revinin gerektirdi\u011fi yetkilere sahip k\u0131l\u0131n\u0131r.
\nDevlet taraf\u0131ndan kurulan veya Devletten mal\u00ee yard\u0131m alan haber ajanslar\u0131n\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 esast\u0131r.
\nb) Radyo ve televizyonun idaresi ve haber ajanslar\u0131.
\nMADDE 121.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nRadyo ve televizyon istasyonlar\u0131, ancak Devlet eliyle kurulur ve idareleri tarafs\u0131z bir kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011fi halinde kanunla d\u00fczenlenir. Kanun, y\u00f6netim ve denetimde ve y\u00f6netim organlar\u0131n\u0131n kurulu\u015funda tarafs\u0131zl\u0131k ilkesini bozacak h\u00fck\u00fcmler koyamaz.
\nHer t\u00fcrl\u00fc radyo ve televizyon yay\u0131mlar\u0131, tarafs\u0131zl\u0131k esaslar\u0131na g\u00f6re yap\u0131l\u0131r.
\nHaber ve programlar\u0131n se\u00e7ilmesinde, i\u015flenmesinde ve sunulmas\u0131nda ve k\u00fclt\u00fcr ve e\u011fitime yard\u0131mc\u0131l\u0131k g\u00f6revinin yerine getirilmesinde Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, insan haklar\u0131na dayanan mill\u00ee, demokratik, l\u00e2ik ve sosyal Cumhuriyetin, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin ve genel ahl\u00e2k\u0131n gereklerine uyulmas\u0131, haberlerin do\u011frulu\u011funun sa\u011flanmas\u0131 esaslar\u0131 ile organlar\u0131n se\u00e7imi, yetki, g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.
\nDevlet taraf\u0131ndan kurulan veya Devletten mal\u00ee yard\u0131m alan haber ajanslar\u0131n\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 esast\u0131r.
\nV. Kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131.
\nMADDE 122.- Kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131, kanunla meydana getirilir ve organlar\u0131 kendileri taraf\u0131ndan ve kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan se\u00e7ilir.
\n\u0130dare, se\u00e7ilmi\u015f organlar\u0131, bir yarg\u0131 mercii karar\u0131na dayanmaks\u0131z\u0131n, ge\u00e7ici veya s\u00fcrekli olarak g\u00f6revinden uzakla\u015ft\u0131ramaz.
\nMeslek kurulu\u015flar\u0131n\u0131n t\u00fcz\u00fckleri, y\u00f6netim ve i\u015fleyi\u015fleri demokratik esaslara ayk\u0131r\u0131 olamaz.
\nVI. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc y\u00f6netim us\u00fblleri.
\na) Ola\u011fan\u00fcst\u00fc haller.
\nMADDE 123.- Ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerde vatanda\u015flar i\u00e7in konulabilecek para, mal ve \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fck\u00fcmleri ile bu hallerin il\u00e2n\u0131, y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ve kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ile ilgili us\u00fbller kanunla d\u00fczenlenir.
\nb) S\u0131k\u0131y\u00f6netim.
\nMADDE 124.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Sava\u015f hali, sava\u015f\u0131 gerektirecek bir durumun ba\u015fg\u00f6stermesi, ayaklanma olmas\u0131 veya vatan ve Cumhuriyete kar\u015f\u0131 kuvvetli ve eylemli bir kalk\u0131\u015fma oldu\u011funu g\u00f6sterir kesin belirtilerin meydana \u00e7\u0131kmas\u0131 sebebiyle, Bakanlar Kurulu, s\u00fcresi bir ay\u0131 a\u015fmamak \u00fczere, yurdun bir veya birden fazla b\u00f6lgesinde veya her yerinde s\u0131k\u0131y\u00f6netim il\u00e2n edebilir ve bunu hemen, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin onamas\u0131na sunar. Meclis, gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc zaman s\u0131k\u0131y\u00f6netim s\u00fcresini k\u0131saltabilece\u011fi gibi, tamamiyle de kald\u0131rabilir. Meclisler toplan\u0131k de\u011filse, hemen toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r.
\nS\u0131k\u0131y\u00f6netimin her defas\u0131nda iki ay\u0131 a\u015fmamak \u00fczere uzat\u0131lmas\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin karar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu kararlar, Meclislerin birle\u015fik toplant\u0131s\u0131nda al\u0131n\u0131r.
\nS\u0131k\u0131y\u00f6netim veya genel olarak sava\u015f halinde, hangi h\u00fck\u00fcmlerin uygulanaca\u011f\u0131 ve i\u015flemlerin nas\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi, h\u00fcrriyetlerin nas\u0131l kay\u0131tlanaca\u011f\u0131 veya durdurulaca\u011f\u0131 kanunla g\u00f6sterilir.
\nb) S\u0131k\u0131y\u00f6netim ve sava\u015f hali.
\nMADDE 124.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nSava\u015f hali, sava\u015f\u0131 gerektirecek bir durumun ba\u015fg\u00f6stermesi, ayaklanma olmas\u0131 veya vatan ve Cumhuriyete kar\u015f\u0131 kuvvetli ve eylemli bir kalk\u0131\u015fman\u0131n veya \u00fclkenin ve milletin b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fini i\u00e7ten veya d\u0131\u015ftan tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcren veya Anayasan\u0131n tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 h\u00fcr demokratik d\u00fczeni veya temel hak ve h\u00fcrriyetleri ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelen yayg\u0131n \u015fiddet hareketleri hakk\u0131nda kesin belirtilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 sebebiyle Bakanlar Kurulu, s\u00fcresi iki ay\u0131 a\u015fmamak \u00fczere, yurdun bir veya birden fazla b\u00f6lgesinde veya her yerinde s\u0131k\u0131y\u00f6netim il\u00e2n edebilir ve bunu hemen, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin onamas\u0131na sunar. Meclis gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc zaman, s\u0131k\u0131y\u00f6netim s\u00fcresini k\u0131saltabilece\u011fi gibi, tamamiyle de kald\u0131rabilir. Meclisler toplan\u0131k de\u011filse, hemen toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r.
\nS\u0131k\u0131y\u00f6netimin her defas\u0131nda iki ay\u0131 a\u015fmamak \u00fczere uzat\u0131lmas\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin karar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu kararlar Meclislerin Birle\u015fik toplant\u0131s\u0131nda al\u0131n\u0131r.
\nS\u0131k\u0131y\u00f6netim veya genel olarak sava\u015f halinde, hangi h\u00fck\u00fcmlerin uygulanaca\u011f\u0131 ve i\u015flemlerin nas\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi, h\u00fcrriyetlerin nas\u0131l kay\u0131tlanaca\u011f\u0131 veya durdurulaca\u011f\u0131 ve sava\u015f veya sava\u015f\u0131 gerektirecek bir durumun ba\u015fg\u00f6stermesi halinde vatanda\u015flar i\u00e7in konulabilecek y\u00fck\u00fcmler kanunla g\u00f6sterilir.
\nVII. Kanunsuz emir.
\nMADDE 125.- Kamu hizmetlerinde herhangi bir s\u0131fat ve suretle \u00e7al\u0131\u015fmakta olan kimse, \u00fcst\u00fcnden ald\u0131\u011f\u0131 emri, y\u00f6netmelik, t\u00fcz\u00fck, kanun veya Anayasa h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fcrse, yerine getirmez ve bu ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 o emri verene bildirir. Ancak \u00fcst\u00fc emrinde \u0131srar eder ve bu emrini yaz\u0131 ile yenilerse, emir yerine getirilir; bu halde, emri yerine getiren sorumlu olmaz.
\nKonusu su\u00e7 te\u015fkil eden emir, hi\u00e7bir suretle yerine getirilemez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.
\nAsker\u00ee hizmetlerin g\u00f6r\u00fclmesi ve acele hallerde kamu d\u00fczeni ve kamu g\u00fcvenli\u011finin korunmas\u0131 i\u00e7in kanunla g\u00f6sterilen istisnalar sakl\u0131d\u0131r.
\nD) \u0130KT\u0130SAD\u00ce VE MAL\u00ce H\u00dcK\u00dcMLER
\nI. B\u00fct\u00e7e.
\nMADDE 126.- Devletin ve kamu iktisad\u00ee te\u015febb\u00fcsleri d\u0131\u015f\u0131ndaki kamu t\u00fczel ki\u015filerinin harcamalar\u0131 y\u0131ll\u0131k b\u00fct\u00e7elerle yap\u0131l\u0131r.
\nKanun, kalk\u0131nma pl\u00e2nlar\u0131 ile ilgili yat\u0131r\u0131mlar veya bir y\u0131ldan fazla s\u00fcrecek i\u015f ve hizmetler i\u00e7in \u00f6zel s\u00fcre ve us\u00fbller koyabilir.
\nGenel ve katma b\u00fct\u00e7elerin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 ve uygulanaca\u011f\u0131 kanunla g\u00f6sterilir. B\u00fct\u00e7e kanununa b\u00fct\u00e7e ile ilgili h\u00fck\u00fcmler d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir h\u00fck\u00fcm konulamaz.
\nII. Say\u0131\u015ftay; kamu iktisadi te\u015febb\u00fcslerinin denetlenmesi.
\nMADDE 127.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Say\u0131\u015ftay, genel ve katma b\u00fct\u00e7eli dairelerin b\u00fct\u00fcn gelir ve giderleri ile mallar\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi ad\u0131na denetlemek ve sorumlular\u0131n hesap ve i\u015flemlerini kesin h\u00fckme ba\u011flamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve h\u00fckme ba\u011flama i\u015flerini yapmakla g\u00f6revlidir.
\nSay\u0131\u015ftay\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, denetim us\u00fblleri, mensuplar\u0131n\u0131n nitelikleri, atanmalar\u0131, \u00f6dev ve yetkileri, haklar\u0131 ve y\u00fck\u00fcmleri ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck i\u015fleri, Ba\u015fkan ve \u00fcyelerinin teminat\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.
\nKamu iktisad\u00ee te\u015febb\u00fcslerinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince denetlenmesi kanunla d\u00fczenlenir.
\nII. Say\u0131\u015ftay; Sil\u00e2hl\u0131 Kuvvetlerin mallar\u0131n\u0131n ve kamu iktisadi te\u015febb\u00fcslerinin denetlenmesi.
\nMADDE 127.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nSay\u0131\u015ftay, genel ve katma b\u00fct\u00e7eli dairelerin b\u00fct\u00fcn gelir ve giderleri ile mallar\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi ad\u0131na denetlemek ve sorumlular\u0131n hesap ve i\u015flemlerini kesin h\u00fckme ba\u011flamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve h\u00fckme ba\u011flama i\u015flerini yapmakla g\u00f6revlidir.
\nSay\u0131\u015ftay\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, denetim usulleri, mensuplar\u0131n\u0131n nitelikleri, atanmalar\u0131, \u00f6dev ve yetkileri haklar\u0131 ve y\u00fck\u00fcmleri ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck i\u015fleri Ba\u015fkan ve \u00fcyelerinin teminat\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.
\nSil\u00e2hl\u0131 Kuvvetler elinde bulunan devlet mallar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi ad\u0131na denetlenmesi usulleri, mill\u00ee savunma hizmetlerinin gerektirdi\u011fi gizlilik esaslar\u0131na uygun olarak kanunla d\u00fczenlenir.
\nKamu \u0130ktisadi Te\u015febb\u00fcslerinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince denetlenmesi kanunla d\u00fczenlenir.
\nIII. Kesin hesaplar.
\nMADDE 128.- Kesin hesap kanunu tasar\u0131lar\u0131, kanunda daha k\u0131sa bir s\u00fcre kabul edilmemi\u015f ise, ilgili olduklar\u0131 mali y\u0131l\u0131n sonundan ba\u015fl\u0131yarak en ge\u00e7 bir y\u0131l sonra, Bakanlar Kurulunca, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine sunulur. Say\u0131\u015ftay, genel uygunluk bildirimini, ili\u015fkin oldu\u011fu kesin hesap kanunu tasar\u0131s\u0131n\u0131n verilmesinden ba\u015fl\u0131yarak en ge\u00e7 alt\u0131 ay i\u00e7inde T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine sunar.
\nIV. Kalk\u0131nma.
\na) Kalk\u0131nma pl\u00e2n\u0131 ve Devlet Pl\u00e2nlama Te\u015fkil\u00e2t\u0131.
\nMADDE 129.- \u0130ktisad\u00ee, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel kalk\u0131nma pl\u00e2na ba\u011flan\u0131r. Kalk\u0131nma bu pl\u00e2na g\u00f6re ger\u00e7ekle\u015ftirilir.
\nDevlet Pl\u00e2nlama Te\u015fkil\u00e2t\u0131n\u0131n kurulu\u015f ve g\u00f6revleri, pl\u00e2n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda, y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konmas\u0131nda, uygulanmas\u0131nda ve de\u011fi\u015ftirilmesinde g\u00f6zetilecek esaslar ve pl\u00e2n\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozacak de\u011fi\u015fikliklerin \u00f6nlenmesini sa\u011fl\u0131yacak tedbirler \u00f6zel kanunla d\u00fczenlenir.
\nb) Tabi\u00ee servet kaynaklar\u0131n\u0131n aranmas\u0131 ve i\u015fletilmesi.
\nMADDE 130.- Tabi\u00ee servetler ve kaynaklar\u0131, Devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndad\u0131r. Bunlar\u0131n aranmas\u0131 ve i\u015fletilmesi hakk\u0131 Devlete aittir. Arama ve i\u015fletmenin Devletin \u00f6zel te\u015febb\u00fcsle birle\u015fmesi suretiyle veya do\u011frudan do\u011fruya \u00f6zel te\u015febb\u00fcs eliyle yap\u0131lmas\u0131, kanunun a\u00e7\u0131k iznine ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nc) Ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi.
\nMADDE 131.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Devlet, ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve ormanl\u0131k sahalar\u0131n geni\u015fletilmesi i\u00e7in gerekli kanunlar\u0131 koyar ve tedbirleri al\u0131r. B\u00fct\u00fcn ormanlar\u0131n g\u00f6zetimi Devlete aittir.
\nDevlet ormanlar\u0131, kanuna g\u00f6re Devlet\u00e7e y\u00f6netilir ve i\u015fletilir. Devlet ormanlar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti, y\u00f6netimi ve i\u015fletilmesi \u00f6zel ki\u015filere devrolunamaz. Bu ormanlar, zamana\u015f\u0131m\u0131yla m\u00fclk edinilemez ve kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda irtifak hakk\u0131na konu olamaz.
\nOrmanlara zarar verebilecek hi\u00e7bir faaliyet ve eyleme m\u00fcsaade edilemez.
\nOrmanlar i\u00e7inde veya hemen yak\u0131n\u0131nda oturan halk\u0131n kalk\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 ve orman\u0131 koruma bak\u0131m\u0131ndan gerekirse, ba\u015fka yere yerle\u015ftirilmesi kanunla d\u00fczenlenir.
\nYanan ormanlar\u0131n yerinde yeni orman yeti\u015ftirilir ve bu yerlerde ba\u015fka \u00e7e\u015fit tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k yap\u0131lamaz.
\nOrman su\u00e7lar\u0131 i\u00e7in genel af \u00e7\u0131kar\u0131lamaz; ormanlar\u0131n tahribine yol a\u00e7acak hi\u00e7bir siyas\u00ee propaganda yap\u0131lamaz.
\nc) Ormanlar\u0131n ve orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131, ormanlar\u0131n geli\u015ftirilmesi.
\nMadde 131- (De\u011fi\u015fik : 17\/4\/1970 – 1255 S. Kanun\/md. 1 )
\nDevlet, ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve ormanl\u0131k sahalar\u0131n geni\u015fletilmesi i\u00e7in gerekli kanunlar\u0131 koyar ve tedbirleri al\u0131r. B\u00fct\u00fcn ormanlar\u0131n g\u00f6zetimi Devlete aittir.
\nDevlet ormanlar\u0131, kanuna g\u00f6re Devlet\u00e7e y\u00f6netilir ve i\u015fletilir. Devlet ormanlar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti, y\u00f6netimi ve i\u015fletilmesi \u00f6zel ki\u015filere devrolunamaz. Bu ormanlar, zamana\u015f\u0131m\u0131yla m\u00fclk edinilemez ve kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda irtifak hakk\u0131na konu olamaz.
\nOrmanlara zarar verebilecek hi\u00e7bir faaliyet ve eyleme m\u00fcsaade edilemez.
\nOrmanlar i\u00e7inde veya hemen yak\u0131n\u0131nda oturan halk\u0131n kalk\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 ve orman\u0131 koruma bak\u0131m\u0131ndan, orman\u0131n g\u00f6zetilmesinde ve i\u015fletilmesinde Devletle bu halk\u0131n i\u015fbirli\u011fi yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 tedbirler ve gereken hallerde ba\u015fka yere yerle\u015ftirme kanunla d\u00fczenlenir.
\nAnayasa’n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten \u00f6nce bilim ve fen bak\u0131m\u0131ndan orman niteli\u011fini tam olarak kaybetmi\u015f olan tarla, ba\u011f, meyval\u0131k, zeytinlik gibi \u00e7e\u015fitli tar\u0131m alanlar\u0131nda veya hayvanc\u0131l\u0131kta kullan\u0131lmas\u0131nda yarar bulunan topraklarla \u015fehir, kasaba ve k\u00f6y yap\u0131lar\u0131n\u0131n toplu olarak bulundu\u011fu yerler d\u0131\u015f\u0131nda orman s\u0131n\u0131rlar\u0131nda hi\u00e7bir daraltma yap\u0131lamaz. Yanan ormanlar\u0131n yerinde yeni orman yeti\u015ftirilir ve bu yerlerde ba\u015fka \u00e7e\u015fit tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k yap\u0131lamaz.
\nOrmanlar\u0131n tahribedilmesine yol a\u00e7an hi\u00e7bir siyas\u00ee propaganda yap\u0131lamaz.
\n\u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM
\nYARGI
\nA) GENEL H\u00dcK\u00dcMLER
\nI. Mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131.
\nMADDE 132.- H\u00e2kimler, g\u00f6revlerinde ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131rlar; Anayasaya, kanuna, hukuka ve vicdan\u00ee kanaatlar\u0131na g\u00f6re h\u00fck\u00fcm verirler.
\nHi\u00e7bir organ, makam, merci veya ki\u015fi, yarg\u0131 yetkisinin kullan\u0131lmas\u0131nda mahkemelere ve h\u00e2kimlere emir ve t\u00e2limat veremez; genelge g\u00f6nderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.
\nG\u00f6r\u00fclmekte olan bir d\u00e2va hakk\u0131nda Yasama Meclislerinde yarg\u0131 yetkisinin kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili soru sorulamaz, g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz. Yasama ve y\u00fcr\u00fctme organlar\u0131 ile idare, mahkeme kararlar\u0131na uymak zorundad\u0131r; bu organlar ve idare, mahkeme kararlar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir suretle de\u011fi\u015ftiremez ve bunlar\u0131n yerine getirilmesini geciktiremez.
\nII. H\u00e2kimlik teminat\u0131.
\nMADDE 133.- H\u00e2kimler azlolunamaz. Kendileri istemedik\u00e7e, Anayasada g\u00f6sterilen ya\u015ftan \u00f6nce emekliye ayr\u0131lamaz; bir mahkemenin veya kadronun kald\u0131r\u0131lmas\u0131 sebebiyle de olsa, ayl\u0131klar\u0131ndan yoksun k\u0131l\u0131namaz.
\nMeslekten \u00e7\u0131kar\u0131lmay\u0131 gerektiren bir su\u00e7tan dolay\u0131 h\u00fck\u00fcm giymi\u015f olanlarla g\u00f6revini sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131ndan yerine getiremiyece\u011fi kesin olarak anla\u015f\u0131lanlar ve meslekte kalmalar\u0131n\u0131n caiz olmad\u0131\u011f\u0131na karar verilenler hakk\u0131nda kanundaki istisnalar sakl\u0131d\u0131r.
\nIII. H\u00e2kimlik mesle\u011fi.
\nMADDE 134.- (\u00d6zg\u00fcn hali) H\u00e2kimlerin nitelikleri, atanmalar\u0131, haklar\u0131 ve \u00f6devleri, ayl\u0131k ve \u00f6denekleri, meslekte ilerlemeleri, g\u00f6revlerinin veya g\u00f6rev yerlerinin ge\u00e7ici veya s\u00fcrekli olarak de\u011fi\u015ftirilmesi, haklar\u0131nda disiplin kovu\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve disiplin cezas\u0131 verilmesi, g\u00f6revleriyle ilgili su\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 soru\u015fturma yap\u0131lmas\u0131na ve yarg\u0131lanmalar\u0131na karar verilmesi meslekten \u00e7\u0131kar\u0131lmay\u0131 gerektiren su\u00e7luluk veya yetersizlik halleri ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck
\ni\u015fleri, mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 esas\u0131na g\u00f6re, kanunla d\u00fczenlenir.
\nH\u00e2kimler altm\u0131\u015fbe\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 bitirinceye kadar hizmet g\u00f6r\u00fcrler. Askeri h\u00e2kimlerin ya\u015f haddi kanunla belli edilir.
\nH\u00e2kimler, kanunda belirtilenlerden ba\u015fka, genel ve \u00f6zel hi\u00e7bir g\u00f6rev alamazlar.
\nIII. H\u00e2kimlik mesle\u011fi.
\nMADDE 134.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nH\u00e2kimlerin nitelikleri, atanmalar\u0131, haklar\u0131 ve \u00f6devleri, ayl\u0131k ve \u00f6denekleri, meslekte ilerlemeleri, g\u00f6revlerinin veya g\u00f6rev yerlerinin ge\u00e7ici veya s\u00fcrekli olarak de\u011fi\u015ftirilmesi, haklar\u0131nda disiplin kovu\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve disiplin cezas\u0131 verilmesi, g\u00f6revleriyle ilgili su\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 soru\u015fturma yap\u0131lmas\u0131na ve yarg\u0131lanmalar\u0131na karar verilmesi, meslekten \u00e7\u0131kar\u0131lmay\u0131 gerektiren su\u00e7luluk veya yetersizlik halleri ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck i\u015fleri, mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 esas\u0131na g\u00f6re, kanunla d\u00fczenlenir.
\nH\u00e2kimler altm\u0131\u015fbe\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 bitirinceye kadar hizmet g\u00f6r\u00fcrler. Askeri h\u00e2kimlerin ya\u015f haddi, y\u00fckselme ve emeklilikleri kanunla belli edilir.
\nH\u00e2kimler, kanunda belirtilenlerden ba\u015fka, genel ve \u00f6zel hi\u00e7bir g\u00f6rev alamazlar.
\nIV. Duru\u015fman\u0131n a\u00e7\u0131k ve kararlar\u0131n gerek\u00e7eli olmas\u0131.
\nMADDE 135.- Mahkemelerde duru\u015fmalar herkese a\u00e7\u0131kt\u0131r. Duru\u015fmalardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131n veya tamam\u0131n\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131na, ancak genel ahlak\u0131n veya kamu g\u00fcvenli\u011finin kesin olarak gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hallerde karar verilebilir.
\nK\u00fc\u00e7\u00fcklerin yarg\u0131lanmas\u0131 hakk\u0131nda kanunla \u00f6zel h\u00fck\u00fcmler konulur.
\nB\u00fct\u00fcn mahkemelerin her t\u00fcrl\u00fc kararlar\u0131 gerek\u00e7eli olarak yaz\u0131l\u0131r.
\nV. Mahkemelerin kurulu\u015fu.
\nMADDE 136.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Mahkemelerin kurulu\u015fu, g\u00f6rev ve yetkileri, i\u015fleyi\u015fi ve yarg\u0131lama us\u00fblleri kanunla d\u00fczenlenir.
\nV. Mahkemelerin kurulu\u015fu.
\nMADDE 136.- (Ekli 2., 3., 4., 5., 6. ve 7. F\u0131kra hali)
\nMahkemelerin kurulu\u015fu, g\u00f6rev ve yetkileri, i\u015fleyi\u015fi ve yarg\u0131lama us\u00fblleri kanunla d\u00fczenlenir.
\n(Ek 2. F\u0131kra : 15\/3\/1973 – 1699 S. Kanun\/md. 3) Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, h\u00fcr demokratik d\u00fczen ve nitelikleri Anayasada belirtilen Cumhuriyet aleyhine i\u015flenen ve do\u011frudan do\u011fruya Devlet g\u00fcvenli\u011fini ilgilendiren su\u00e7lara bakmakla g\u00f6revli Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri kurulur. Ancak, s\u0131k\u0131y\u00f6netim ve sava\u015f haline ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131d\u0131r.
\n(Ek 3. F\u0131kra : 15\/13\/1973 – 1699 S. Kanun\/md. 3) Devlet G\u00fcvenlik Mahkemesinde bir ba\u015fkan, d\u00f6rt as\u0131l ve iki yedek \u00fcye ile bir savc\u0131 ve yeteri kadar savc\u0131 yard\u0131mc\u0131s\u0131 bulunur. Ba\u015fkan, iki as\u0131l ve bir yedek \u00fcye ile savc\u0131, birinci s\u0131n\u0131fa ayr\u0131lm\u0131\u015f h\u00e2kim ve Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131 aras\u0131ndan; iki as\u0131l ve bir yedek \u00fcye birinci s\u0131n\u0131f askeri h\u00e2kimler aras\u0131ndan; savc\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ise cumhuriyet savc\u0131lar\u0131 ve askeri h\u00e2kimler aras\u0131ndan atan\u0131r.
\n(Ek 4. F\u0131kra : 15\/3\/1973 – 1699 S. Kanun\/md. 3) Devlet G\u00fcvenlik Mahkemesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, \u00fcyeli\u011fi, yedek \u00fcyeli\u011fi, savc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve savc\u0131 yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 atamalar\u0131nda Bakanlar Kurulunca her bo\u015f yer i\u00e7in bir misli aday g\u00f6sterilir. Bu adaylar aras\u0131ndan Devlet G\u00fcvenlik Mahkemesi h\u00e2kimlerinin atanmas\u0131 Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulunca, savc\u0131 ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n atanmalar\u0131 Y\u00fcksek Savc\u0131lar Kurulunca; askeri h\u00e2kimlerden \u00fcye, yedek \u00fcye ve savc\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n atanmalar\u0131 ise \u00f6zel kanunlar\u0131nda g\u00f6sterilen usule g\u00f6re yap\u0131l\u0131r.
\n(Ek 5. F\u0131kra : 15\/13\/1973 – 1699 S. Kanun\/md. 3) Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri ba\u015fkan, \u00fcye ve yedek \u00fcyeleri ile savc\u0131 ve savc\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7in atan\u0131rlar, s\u00fcresi bitenler yeniden atanabilirler.
\n(Ek 6. F\u0131kra : 15\/3\/1973 – 1699 S. Kanun\/md. 3) Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri kararlar\u0131n\u0131n temyiz mercii Yarg\u0131tay’da yaln\u0131z bu mahkemelerin kararlar\u0131n\u0131 incelemek \u00fczere kurulacak daire veya daireler; Genel Kurul ise, Yarg\u0131tay Ceza Daireleri Genel Kuruludur.
\n(Ek 7. F\u0131kra : 15I3\/1973 – 1699 S. Kanun\/md. 3) Devlet G\u00fcvenlik Mahkemelerinin kurulu\u015f ve i\u015fleyi\u015fi, g\u00f6rev ve yetkileri ve yarg\u0131lama usulleri ile ilgili di\u011fer h\u00fck\u00fcmler kanunda g\u00f6sterilir.
\nVl. Savc\u0131l\u0131k.
\nMADDE 137.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Kanun, Cumhuriyet Savc\u0131lar\u0131n\u0131n ve Kanuns\u00f6zc\u00fclerinin \u00f6zl\u00fck i\u015flerinde ve g\u00f6revlerini yapmalar\u0131nda teminat sa\u011flay\u0131c\u0131 h\u00fck\u00fcmler koyar.
\nCumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131, Ba\u015fkanuns\u00f6zc\u00fcs\u00fc ve Askeri Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131, y\u00fcksek mahkemeler h\u00e2kimleri hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmlere t\u00e2bidir.
\nVI. Savc\u0131l\u0131k.
\nMADDE 137.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nCumhuriyet savc\u0131lar\u0131, idari g\u00f6revleri y\u00f6n\u00fcnden Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nCumhuriyet savc\u0131lar\u0131n\u0131n Yarg\u0131tay \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ilmeleri d\u0131\u015f\u0131nda kalan b\u00fct\u00fcn \u00f6zl\u00fck i\u015fleri ve disiplin cezalar\u0131 ile meslekten \u00e7\u0131kar\u0131lmalar\u0131 hakk\u0131nda karar verme yetkisi Y\u00fcksek Savc\u0131lar Kurulunundur. Bu Kurulun kararlar\u0131 kesin olup bunlar aleyhine ba\u015fka bir mercie ba\u015fvurulamaz. Ancak disiplin ve meslekten \u00e7\u0131karma cezalar\u0131 ile ilgili kararlar\u0131n bir defa daha incelenmesini Adalet Bakan\u0131 ve hakk\u0131nda karar verilen Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131 isteyebilir.(* )
\nY\u00fcksek Savc\u0131lar Kurulu, Adalet Bakan\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131, Yarg\u0131tay Ceza Daireleri Genel Kurulunca se\u00e7ilen \u00fc\u00e7 as\u0131l ve iki yedek \u00fcye ile Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 M\u00fcste\u015far\u0131 ve \u00d6zl\u00fck \u0130\u015fleri Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fcnden kurulur. Adalet Bakan\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 zaman Kurula Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k eder.
\nGecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde, Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131n\u0131 ge\u00e7ici yetki ile g\u00f6revlendirerek bu karar\u0131 ilk toplant\u0131s\u0131nda Kurulun onamas\u0131na sunar. Bakanl\u0131k Merkez kurulu\u015funda ge\u00e7ici veya s\u00fcrekli olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131n\u0131, muvafakatlar\u0131n\u0131 alarak, atama yetkisi Adalet Bakan\u0131na aittir.
\nCumhuriyet savc\u0131lar\u0131n\u0131n denetimi ve haklar\u0131ndaki soru\u015fturma Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 m\u00fcfetti\u015fleri veya \u00fcst dereceli Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131 eliyle yap\u0131l\u0131r.
\nY\u00fcksek Savc\u0131lar Kurulunun kurulu\u015fu, \u00e7al\u0131\u015fma usulleri, toplant\u0131 ve karar yeter say\u0131s\u0131, Yarg\u0131tay Ceza Daireleri Genel Kurulunca se\u00e7ilecek as\u0131l ve yedek \u00fcyelerin se\u00e7im usulleri ve g\u00f6rev s\u00fcreleri kanunla d\u00fczenlenir.
\nCumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131, y\u00fcksek mahkemeler h\u00e2kimleri hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmlere tabidir.
\nVll. Asker\u00ee yarg\u0131.
\nMADDE 138.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Asker\u00ee yarg\u0131, asker\u00ee mahkemeler ve disiplin mahkemeleri taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu mahkemeler, asker ki\u015filerin asker\u00ee olan su\u00e7lar\u0131yla, bunlar\u0131n asker ki\u015filer aleyhine veya asker\u00ee mahallerde yahut askerlik hizmet ve g\u00f6revleri ile ilgili olarak i\u015fledikleri su\u00e7lara ait d\u00e2valara bakmakla g\u00f6revlidirler.
\nAsker\u00ee mahkemeler, asker olmayan ki\u015fileri, ancak \u00f6zel kanunda belirtilen asker\u00ee su\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 yarg\u0131larlar.
\nAsker\u00ee mahkemelerin, sava\u015f veya s\u0131k\u0131y\u00f6netim hallerinde hangi su\u00e7lar ve hangi ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan yetkili oldu\u011fu kanunla g\u00f6sterilir.
\nAsker\u00ee mahkemelerde \u00fcyelerin \u00e7o\u011funlu\u011funun h\u00e2kimlik niteli\u011fine sahibolmas\u0131 \u015fartt\u0131r.
\nAsker\u00ee yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, askeri h\u00e2kimlerin \u00f6zl\u00fck i\u015fleri, mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, h\u00e2kimlik teminat\u0131 ve askerlik hizmetinin gereklerine g\u00f6re \u00f6zel kanunla d\u00fczenlenir.
\nVII. Asker\u00ee Yarg\u0131.
\nMADDE 138.- (\u0130lk De\u011fi\u015fiklik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nAsker\u00ee yarg\u0131, asker\u00ee mahkemeler ve disiplin mahkemeleri taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu mahkemeler, asker ki\u015filerin asker\u00ee olan su\u00e7lar\u0131 ile, bunlar\u0131n asker ki\u015filer aleyhine veya asker\u00ee mahallerde yahut askerlik hizmet ve g\u00f6revleriyle ilgili olarak i\u015fledikleri su\u00e7lara ait davalara bakmakla g\u00f6revlidirler.
\nAsker\u00ee mahkemeler asker olmayan ki\u015filerin \u00f6zel kanunda belirtilen asker\u00ee su\u00e7lar\u0131 ile kanunda g\u00f6sterilen g\u00f6revlerini ifa ettikleri s\u0131rada veya kanunda g\u00f6sterilen asker\u00ee mahallerde askerlere kar\u015f\u0131 i\u015fledikleri su\u00e7lara bakmakla g\u00f6revlidirler.
\nAsker\u00ee mahkemelerin, sava\u015f veya s\u0131k\u0131y\u00f6netim hallerinde hangi su\u00e7lar ve hangi ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan yetkili oldu\u011fu kanunla g\u00f6sterilir.
\nAsker\u00ee mahkemelerde \u00fcyelerin \u00e7o\u011funlu\u011funun h\u00e2kimlik niteli\u011fine sahip olmas\u0131 \u015fartt\u0131r.
\nAsker\u00ee yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, asker\u00ee h\u00e2kimlerin \u00f6zl\u00fck i\u015fleri, asker\u00ee savc\u0131l\u0131k g\u00f6revlerini yapan asker\u00ee h\u00e2kimlerin refakatinde bulunduklar\u0131 komutanlarla ili\u015fkileri mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, h\u00e2kimlik teminat\u0131 ve askerlik hizmetlerinin gereklerine g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenir.
\nVII. Asker\u00ee Yarg\u0131.
\nMADDE 138.- (Son De\u011fi\u015fiklik 4. F\u0131kra : 15\/3\/1973 – 1699 S. Kanun\/md. 4 )
\nAsker\u00ee yarg\u0131, asker\u00ee mahkemeler ve disiplin mahkemeleri taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu mahkemeler, asker ki\u015filerin asker\u00ee olan su\u00e7lar\u0131 ile, bunlar\u0131n asker ki\u015filer aleyhine veya asker\u00ee mahallerde yahut askerlik hizmet ve g\u00f6revleriyle ilgili olarak i\u015fledikleri su\u00e7lara ait davalara bakmakla g\u00f6revlidirler.
\nAsker\u00ee mahkemeler asker olmayan ki\u015filerin \u00f6zel kanunda belirtilen asker\u00ee su\u00e7lar\u0131 ile kanunda g\u00f6sterilen g\u00f6revlerini ifa ettikleri s\u0131rada veya kanunda g\u00f6sterilen asker\u00ee mahallerde askerlere kar\u015f\u0131 i\u015fledikleri su\u00e7lara bakmakla g\u00f6revlidirler.
\nAsker\u00ee mahkemelerin, sava\u015f veya s\u0131k\u0131y\u00f6netim hallerinde hangi su\u00e7lar ve hangi ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan yetkili oldu\u011fu kanunla g\u00f6sterilir.
\nAsker\u00ee mahkemelerde \u00fcyelerin \u00e7o\u011funlu\u011funun h\u00e2kimlik niteli\u011fine sahip olmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Ancak, sava\u015f halinde bu \u015fart aranmaz.(* )
\nAsker\u00ee yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, asker\u00ee h\u00e2kimlerin \u00f6zl\u00fck i\u015fleri, asker\u00ee savc\u0131l\u0131k g\u00f6revlerini yapan asker\u00ee h\u00e2kimlerin refakatinde bulunduklar\u0131 komutanlarla ili\u015fkileri mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, h\u00e2kimlik teminat\u0131 ve askerlik hizmetlerinin gereklerine g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenir.
\nB) Y\u00dcKSEK MAHKEMELER
\nI. Yarg\u0131tay.
\nMADDE 139.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Yarg\u0131tay, adliye mahkemelerince verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerin son inceleme merciidir. Kanunla g\u00f6sterilen belli d\u00e2valara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.
\nYarg\u0131tay \u00fcyeleri Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulunca, Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkan\u0131yla \u0130kinci Ba\u015fkanlar\u0131 ve Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 Yarg\u0131tay b\u00fcy\u00fck genel kurulunca, \u00fcye tamsay\u0131lar\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile ve gizli oyla se\u00e7ilir.
\nYarg\u0131tay\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi Ba\u015fkan ve \u00fcyelerinin ve di\u011fer mensuplar\u0131n\u0131n nitelikleri kanunla d\u00fczenlenir.
\nI. Yarg\u0131tay.
\nMADDE 139.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nYarg\u0131tay, adliye mahkemelerince verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerin son inceleme merciidir. Kanunla g\u00f6sterilen belli d\u00e2valara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.
\nYarg\u0131tay \u00fcyeleri birinci s\u0131n\u0131fa ayr\u0131lm\u0131\u015f h\u00e2kim ve Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131 ile bu mesleklerden say\u0131lanlar aras\u0131ndan Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulunca \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile ve gizli oyla se\u00e7ilir.
\nYarg\u0131tay, Birinci Ba\u015fkan\u0131 ile Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131, kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan, \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile ve gizli oyla se\u00e7er.
\nYarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkan\u0131yla ikinci ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n ve Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6rev s\u00fcreleri d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r. S\u00fcresi bitenler yeniden se\u00e7ilebilirler.
\nYarg\u0131tay\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi Ba\u015fkan ve \u00fcyelerinin ve di\u011fer mensuplar\u0131n\u0131n nitelikleri ve ikinci ba\u015fkanlar\u0131n se\u00e7im usulleri kanunla d\u00fczenlenir.
\nII. Dan\u0131\u015ftay.
\nMADDE 140.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Dan\u0131\u015ftay, kanunlar\u0131n ba\u015fka idar\u00ee yarg\u0131 mercilerine b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131 konularda ilk derece ve genel olarak \u00fcst derece idare mahkemesidir.
\nDan\u0131\u015ftay, idar\u00ee uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 ve d\u00e2valar\u0131 g\u00f6rmek ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek, Bakanlar Kurulunca g\u00f6nderilen kanun tasar\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcncesini bildirmek, t\u00fcz\u00fck tasar\u0131lar\u0131n\u0131 ve imtiyaz \u015fartla\u015fma ve s\u00f6zle\u015fmelerini incelemek ve kanunla g\u00f6sterilen di\u011fer i\u015fleri yapmakla g\u00f6revlidir.
\nDan\u0131\u015ftay Ba\u015fkan ve \u00fcyeleriyle Ba\u015fkanuns\u00f6zc\u00fcs\u00fc, kanunda g\u00f6sterilen niteliklere sahip kimseler aras\u0131ndan, Anayasa Mahkemesinin as\u0131l ve yedek \u00fcyelerinden meydana gelen kurulca gizli oyla ve \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlukla se\u00e7ilir. \u0130lk iki oylamada \u00e7o\u011funluk sa\u011flanamazsa, salt \u00e7o\u011funlukla yetinilir.
\nDan\u0131\u015ftay Ba\u015fkan ve \u00fcyeleriyle Ba\u015fkanuns\u00f6zc\u00fcs\u00fcn\u00fcn se\u00e7imlerinde Bakanlar Kurulu ile Dan\u0131\u015ftay genel kurulunca ayr\u0131 ayr\u0131 bo\u015f yer say\u0131s\u0131 kadar aday g\u00f6sterilir.
\nDan\u0131\u015ftay\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, yarg\u0131lama us\u00fblleri, mensuplar\u0131n\u0131n nitelikleriyle atanmalar\u0131, haklar\u0131 ve \u00f6devleri, ayl\u0131k ve \u00f6denekleri, meslekte ilerlemeleri, haklar\u0131nda disiplin kovu\u015fturmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 ve disiplin cezas\u0131 uygulanmas\u0131, mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve h\u00e2kimlik teminat\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenir.
\nII. Dan\u0131\u015ftay.
\nMADDE 140.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nDan\u0131\u015ftay, kanunlar\u0131n ba\u015fka idari yarg\u0131 mercilerine b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131 konularda ilk derece ve genel olarak \u00fcst derece idare mahkemesidir.
\nDan\u0131\u015ftay, idari uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 ve d\u00e2valar\u0131 g\u00f6rmek ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek, Bakanlar Kurulunca g\u00f6nderilen kanun tasar\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcncesini bildirmek, t\u00fcz\u00fck tasar\u0131lar\u0131n\u0131 ve imtiyaz \u015fartla\u015fma ve s\u00f6zle\u015fmelerini incelemek ve kanunla g\u00f6sterilen di\u011fer i\u015fleri yapmakla g\u00f6revlidir.
\nDan\u0131\u015ftay \u00fcyeleri, Bakanlar Kurulu ile Dan\u0131\u015ftay Genel Kurulunca ayr\u0131 ayr\u0131 bo\u015f yer say\u0131s\u0131 kadar g\u00f6sterilecek adaylar aras\u0131ndan Anayasa Mahkemesinin as\u0131l ve yedek \u00fcyelerinin \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011fu ile ve gizli oyla se\u00e7ilir. \u0130lk iki oylamada bu \u00e7o\u011funluk sa\u011flanamazsa, salt \u00e7o\u011funlukla yetinilir.
\nDan\u0131\u015ftay, Ba\u015fkan\u0131n\u0131 ve Ba\u015fkanuns\u00f6zc\u00fcs\u00fcn\u00fc, kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan, \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile ve gizli oyla se\u00e7er. Ba\u015fkan, daire ba\u015fkanlar\u0131 ve Ba\u015fkanuns\u00f6zc\u00fcs\u00fcn\u00fcn g\u00f6rev s\u00fcreleri d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r. S\u00fcresi bitenler yeniden se\u00e7ilebilirler.
\nDan\u0131\u015ftay\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, yarg\u0131lama ve daire ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n se\u00e7imi usulleri, mensuplar\u0131n\u0131n nitelikleriyle atanmalar\u0131 haklar\u0131 ve \u00f6devleri, ayl\u0131k ve \u00f6denekleri meslekte ilerlemeleri haklar\u0131nda disiplin kovu\u015fturmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 ve disiplin cezas\u0131 uygulanmas\u0131, mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve h\u00e2kimlik teminat\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenir.
\nAsker ki\u015filerle ilgili idari eylem ve i\u015flemlerin yarg\u0131 denetimi Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesince yap\u0131l\u0131r. Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesinin kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, yarg\u0131lama usulleri, ba\u015fkan ve \u00fcyelerinin nitelikleri ile atanmalar\u0131, disiplin ve \u00f6zl\u00fck i\u015fleri; h\u00e2kimlik teminat\u0131 ve askerlik hizmetlerinin gereklerine g\u00f6re, kanunla d\u00fczenlenir.
\nIII. Asker\u00ee Yarg\u0131tay.
\nMADDE 141.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Asker\u00ee Yarg\u0131tay, asker\u00ee mahkemelerce verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerin son inceleme merciidir. Ayr\u0131ca, kanunla g\u00f6sterilen asker\u00ee i\u015flere ait belli d\u00e2valara ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.
\nAsker\u00ee Yarg\u0131tay \u00fcyeleriyle Ba\u015fsavc\u0131s\u0131, h\u00e2kimlik niteli\u011fine sahip, k\u0131rk ya\u015f\u0131n\u0131 bitirmi\u015f ve en az on y\u0131l asker\u00ee h\u00e2kimlik veya asker\u00ee savc\u0131l\u0131k yapm\u0131\u015f kimseler aras\u0131ndan, Asker\u00ee Yarg\u0131tay genel kurulunun \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fuyla bo\u015f yerin \u00fc\u00e7 misli olarak g\u00f6sterdi\u011fi adaylar aras\u0131ndan Cumhurba\u015fkan\u0131nca se\u00e7ilir.
\nAsker\u00ee Yarg\u0131tay, Ba\u015fkanlar\u0131n\u0131 kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan se\u00e7er.
\nAsker\u00ee Yarg\u0131tay\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, yarg\u0131lama us\u00fblleri, \u00fcyeler hakk\u0131ndaki disiplin i\u015fleri, mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve h\u00e2kimlik teminat\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenir.
\nIII. Asker\u00ee Yarg\u0131tay.
\nMADDE 141.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nAsker\u00ee Yarg\u0131tay, asker\u00ee mahkemelerden verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerin son inceleme merciidir. Ayr\u0131ca, asker ki\u015filerin kanunla g\u00f6sterilen belli d\u00e2valar\u0131na ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.
\nAsker\u00ee Yarg\u0131tay \u00fcyeleri en az albay r\u00fctbesinde birinci s\u0131n\u0131f asker\u00ee h\u00e2kimler aras\u0131ndan Asker\u00ee Yarg\u0131tay Genel Kurulunun \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile her bo\u015f yerin \u00fc\u00e7 misli olarak g\u00f6sterdi\u011fi adaylar aras\u0131ndan Cumhurba\u015fkan\u0131nca se\u00e7ilir.
\nAsker\u00ee Yarg\u0131tay Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fsavc\u0131s\u0131, \u0130kinci Ba\u015fkan\u0131 ve daire ba\u015fkanlar\u0131 Asker\u00ee Yarg\u0131tay \u00fcyeleri aras\u0131ndan r\u00fctbe ve k\u0131dem s\u0131ras\u0131na g\u00f6re atan\u0131rlar.
\nAsker\u00ee Yarg\u0131tay\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, yarg\u0131lama usulleri ve \u00fcyeler hakk\u0131ndaki disiplin ve \u00f6zl\u00fck i\u015fleri, mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, h\u00e2kimlik teminat\u0131 ve askerlik hizmetlerinin gereklerine g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenir.
\nIV. Uyu\u015fmazl\u0131k Mahkemesi.
\nMADDE 142.- Uyu\u015fmazl\u0131k Mahkemesi, adl\u00ee, idar\u00ee ve asker\u00ee yarg\u0131 mercileri aras\u0131ndaki g\u00f6rev ve h\u00fck\u00fcm uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131 kesin olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye yetkilidir.
\nUyu\u015fmazl\u0131k Mahkemesinin kurulu\u015f ve i\u015fleyi\u015fi kanunla d\u00fczenlenir. Bu Mahkemenin Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131, Anayasa Mahkemesince kendi as\u0131l veya yedek \u00fcyeleri aras\u0131ndan g\u00f6revlendirilen bir \u00fcye yapar.
\nC) Y\u00dcKSEK H\u00c2K\u00ceMLER KURULU
\nI. Kurulu\u015f.
\nMADDE 143.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu, onsekiz as\u0131l ve be\u015f yedek \u00fcyeden kuruludur. Bu \u00fcyelerden alt\u0131s\u0131 Yarg\u0131tay genel kurulunca, alt\u0131s\u0131 birinci s\u0131n\u0131fa ayr\u0131lm\u0131\u015f h\u00e2kimlerce ve kendi aralar\u0131ndan gizli oyla se\u00e7ilir. Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu, y\u00fcksek mahkemelerde h\u00e2kimlik etmi\u015f veya bunlara \u00fcye olma \u015fartlar\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015f kimseler aras\u0131ndan gizli oyla ve \u00fcye tamsay\u0131lar\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile \u00fc\u00e7er \u00fcye se\u00e7erler. Bu us\u00fblle Yarg\u0131tay genel kurulunca iki, birinci s\u0131n\u0131fa ayr\u0131lm\u0131\u015f h\u00e2kimler ile Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu taraf\u0131ndan birer yedek \u00fcye se\u00e7ilir.
\nY\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu, \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile kendi i\u00e7inden Ba\u015fkan\u0131n\u0131 se\u00e7er.
\nY\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu \u00fcyelerinin g\u00f6rev s\u00fcresi d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r. Her iki y\u0131lda yar\u0131s\u0131n\u0131n se\u00e7imi yenilenir. H\u00e2kimlik g\u00f6revinde iken se\u00e7ilmi\u015f olan \u00fcyeler ard\u0131 ard\u0131na iki defa se\u00e7ilemez.
\nY\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu \u00fcyeleri, g\u00f6revleri s\u00fcresince ba\u015fka bir i\u015f ve g\u00f6rev alamazlar.
\nY\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulunun kurulu\u015fu, \u00e7al\u0131\u015fma us\u00fblleri, b\u00f6l\u00fcmleri ve bu b\u00f6l\u00fcmlerin g\u00f6revleriyle toplant\u0131 ve karar yetersay\u0131lar\u0131, Ba\u015fkan ve \u00fcyelerinin ayl\u0131k ve \u00f6denekleri kanunla d\u00fczenlenir.
\nAd\u00e2let Bakan\u0131, Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu toplant\u0131lar\u0131na kat\u0131labilir; oylamaya kat\u0131lamaz.
\nC) Y\u00dcKSEK H\u00c2K\u0130MLER KURULU
\nI. Kurulu\u015f.
\nMADDE 143.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nY\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu, onbir as\u0131l ve \u00fc\u00e7 yedek \u00fcyeden kurulur. \u00dcyeler, Yarg\u0131tay Genel Kurulunca, kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan ve \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n saIt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile gizli oyla se\u00e7ilir.
\nY\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu, \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile, kendi i\u00e7inden Ba\u015fkan\u0131n\u0131 ve b\u00f6l\u00fcm ba\u015fkanlar\u0131n\u0131 se\u00e7er.
\nY\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu \u00fcyelerinin g\u00f6rev s\u00fcresi d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r. S\u00fcresi bitenler yeniden se\u00e7ilebilirler.
\nY\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu \u00fcyeleri, g\u00f6revleri s\u00fcresince ba\u015fka bir i\u015f ve g\u00f6rev alamazlar.
\nY\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulunun kurulu\u015fu, \u00e7al\u0131\u015fma usulleri, b\u00f6l\u00fcmleri ve bu b\u00f6l\u00fcmlerin g\u00f6revleriyle toplant\u0131 ve karar yeter say\u0131lar\u0131, Ba\u015fkan ve \u00fcyelerinin ayl\u0131k ve \u00f6denekleri kanunla d\u00fczenlenir.
\nAdalet Bakan\u0131, gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu toplant\u0131lar\u0131na ba\u015fkanl\u0131k eder.
\nII. G\u00f6rev ve yetkileri.
\nMADDE 144.- (\u00d6zg\u00fcn hali) H\u00e2kimlerin b\u00fct\u00fcn \u00f6zl\u00fck i\u015fleri hakk\u0131nda karar verme yetkisi Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulunundur.
\nBir h\u00e2kimin, her ne sebeple olursa olsun, meslekten \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 hakk\u0131ndaki karar, genel kurulun salt \u00e7o\u011funlu\u011fuyla al\u0131n\u0131r.
\nAd\u00e2let Bakan\u0131, gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde, bir h\u00e2kim hakk\u0131nda disiplin kovu\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kuruluna ba\u015fvurabilir.
\nBir mahkemenin veya bir kadronun kald\u0131r\u0131lmas\u0131 veya bir mahkemenin yarg\u0131 \u00e7evresinin de\u011fi\u015ftirilmesi, Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulunun uygun g\u00f6rmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nH\u00e2kimlerin denetimi, belli konular i\u00e7in Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulunca g\u00f6revlendirilecek \u00fcst derecedeki h\u00e2kimler eliyle yap\u0131l\u0131r.
\nII. G\u00f6rev ve yetkileri.
\nMADDE 144.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nY\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu, adliye mahkemeleri h\u00e2kimlerinin \u00f6zl\u00fck i\u015fleri hakk\u0131nda kesin karar verir. Bu kararlar aleyhine ba\u015fka mercilere ba\u015fvurulamaz. Ancak, disiplin ve meslekten \u00e7\u0131karma cezalar\u0131 ile ilgili kararlar\u0131n bir defa daha incelenmesini, Adalet Bakan\u0131 veya hakk\u0131nda karar verilen h\u00e2kim istiyebilir.(* )
\nBir h\u00e2kimin her ne sebeple olarsa olsun, meslekten \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 hakk\u0131ndaki karar Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu Genel Kurulunun salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile al\u0131n\u0131r.
\nAdalet Bakan\u0131 gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde, bir h\u00e2kim hakk\u0131nda disiplin kovu\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulundan istiyebilir.
\nBir mahkemenin veya bir h\u00e2kimin kadrosunun kald\u0131r\u0131lmas\u0131 veya bir mahkemenin yarg\u0131 \u00e7evresinin de\u011fi\u015ftirilmesi, Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulunun uygun g\u00f6rmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nH\u00e2kimlerin denetimi ve haklar\u0131ndaki soru\u015fturma, Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kuruluna ba\u011fl\u0131 ve s\u00fcrekli olarak g\u00f6revli m\u00fcfetti\u015f h\u00e2kimler eliyle yap\u0131l\u0131r. M\u00fcfetti\u015f h\u00e2kimler, h\u00e2kim ve Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131 ile bu mesleklerden say\u0131lanlar aras\u0131ndan Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulunca atan\u0131r. M\u00fcfetti\u015f h\u00e2kimlerin nitelikleri ile atanma usulleri, haklar\u0131, \u00f6devleri, \u00f6denek ve yolluklar\u0131, meslekte ilerlemeleri, haklar\u0131nda disiplin kovu\u015fturmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 ve disiplin cezas\u0131 uygulamas\u0131, h\u00e2kimlik teminat\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenir.
\nD) ANAYASA MAHKEMES\u0130
\nI. Kurulu\u015f.
\na) \u00dcyelerin se\u00e7imi.
\nMADDE 145.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Anayasa Mahkemesi, onbe\u015f as\u0131l ve be\u015f yedek \u00fcyeden kuruludur. As\u0131l \u00fcyelerden d\u00f6rd\u00fc Yarg\u0131tay, \u00fc\u00e7\u00fc Dan\u0131\u015ftay genel kurullar\u0131nca kendi Ba\u015fkan ve \u00fcyeleriyIe Ba\u015fsavc\u0131 ve Ba\u015fkanuns\u00f6zc\u00fcs\u00fc aras\u0131ndan \u00fcye tamsay\u0131lar\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile ve gizli oyla se\u00e7ilir. Bir \u00fcye, Say\u0131\u015ftay genel kurulunca kendi ba\u015fkan ve \u00fcyeleri aras\u0131ndan ayn\u0131 us\u00fblle se\u00e7ilir. Millet Meclisi \u00fc\u00e7, Cumhuriyet Senatosu iki \u00fcye se\u00e7er. Cumhurba\u015fkan\u0131nca da iki \u00fcye se\u00e7ilir. Cumhurba\u015fkan\u0131 bu \u00fcyelerden birini, Askeri Yarg\u0131tay genel kurulunun \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fuyla ve gizli oyla g\u00f6sterece\u011fi \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan se\u00e7er. Anayasa Mahkemesi, kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan, gizli oyla ve \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlukla, d\u00f6rt y\u0131l i\u00e7in, bir Ba\u015fkan ve bir Ba\u015fkanvekili se\u00e7er; yeniden se\u00e7ilmek caizdir.
\nYasama Meclisleri, bu se\u00e7imleri, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri d\u0131\u015f\u0131ndan, \u00fcye tamsay\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011fu ile ve gizli oyla yaparlar. \u0130lk iki oylamada bu \u00e7o\u011funluk sa\u011flanamazsa, salt \u00e7o\u011funlukla yetinilir.
\nYasama Meclislerince se\u00e7ilecek \u00fcyelerden birer ki\u015finin \u00dcniversitelerin hukuk, iktisat ve siyasal bilimler \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin birlikte toplanarak, a\u00e7\u0131k \u00fcyeliklerin \u00fc\u00e7 kat\u0131 tutar\u0131nda ve gizli oyla g\u00f6sterecekleri adaylar aras\u0131ndan olmas\u0131 gereklidir.
\nAnayasa Mahkemesine as\u0131l veya yedek \u00fcye olabilmek i\u00e7in, k\u0131rk ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f bulunmak ve Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay, Asker\u00ee Yarg\u0131tay veya Say\u0131\u015ftayda Ba\u015fkanl\u0131k, \u00fcyelik, Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k, Ba\u015fkanuns\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc veya \u00dcniversitelerde hukuk, iktisat ve siyasal bilimler alanlar\u0131nda en az be\u015f y\u0131l \u00f6\u011fretim \u00fcyeli\u011fi veya onbe\u015f y\u0131l avukatl\u0131k yapm\u0131\u015f olmak \u015fartt\u0131r.
\nAnayasa Mahkemesine, Yarg\u0131tay iki, Dan\u0131\u015ftay ile Yasama Meclislerinin herbiri birer yedek \u00fcye se\u00e7erler. Yedek \u00fcyelerin se\u00e7iminde de, as\u0131llar\u0131n se\u00e7imindeki us\u00fbl uygulan\u0131r.
\nAnayasa Mahkemesi \u00fcyeleri, resm\u00ee veya \u00f6zel hi\u00e7bir g\u00f6rev alamazlar.
\nD) ANAYASA MAHKEMES\u0130
\nI. Kurulu\u015fu.
\na) \u00dcyelerin Se\u00e7imi
\nMADDE 145.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nAnayasa Mahkemesi, onbe\u015f as\u0131l ve be\u015f yedek \u00fcyeden kuruludur. As\u0131l \u00fcyelerden d\u00f6rd\u00fc Yarg\u0131tay, \u00fc\u00e7\u00fc Dan\u0131\u015ftay Genel kurullar\u0131nca kendi Ba\u015fkan ve \u00fcyeleriyle Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 ve Ba\u015fkanuns\u00f6zc\u00fcs\u00fc aras\u0131ndan \u00fcye tamsay\u0131lar\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile ve gizli oyla se\u00e7ilir. Bir \u00fcye Say\u0131\u015ftay Genel Kurulunca kendi Ba\u015fkan ve \u00fcyeleri aras\u0131ndan ayn\u0131 usulle se\u00e7ilir. Millet Meclisi \u00fc\u00e7, Cumhuriyet Senatosu iki \u00fcye se\u00e7er. Cumhurba\u015fkan\u0131nca da iki \u00fcye se\u00e7ilir.
\nCumhurba\u015fkan\u0131, bu \u00fcyelerden birini, Asker\u00ee Yarg\u0131tay Genel Kurulunun \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile ve gizli oyla g\u00f6sterece\u011fi \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan se\u00e7er. Yasama Meclisleri, bu se\u00e7imleri, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri d\u0131\u015f\u0131ndan, \u00fcye tamsay\u0131lar\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile ve gizli oyla yaparlar. Yasama Meclislerince yap\u0131lacak se\u00e7imlerde, adayl\u0131\u011fa ba\u015fvurma ve se\u00e7im esas ve usulleri kanunla d\u00fczenlenir.
\nAnayasa Mahkemesi, kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan, gizli oyla ve salt \u00e7o\u011funlukla, d\u00f6rt y\u0131l i\u00e7in bir Ba\u015fkan ve bir Ba\u015fkanvekili se\u00e7er; yeniden se\u00e7ilmek caizdir.
\nAnayasa Mahkemesine as\u0131l veya yedek \u00fcye olabilmek i\u00e7in, k\u0131rk ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f bulunmak ve Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay, Asker\u00ee Yarg\u0131tay veya Say\u0131\u015ftay’da Ba\u015fkanl\u0131k, \u00dcyelik, Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k, Ba\u015fkanuns\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc veya \u00fcniversitelerde hukuk, iktisat ve siyasal bilimler alanlar\u0131nda en az be\u015f y\u0131l \u00f6\u011fretim \u00fcyeli\u011fi veya onbe\u015f y\u0131l avukatl\u0131k yapm\u0131\u015f olmak \u015fartt\u0131r.
\nAnayasa Mahkemesine, Yarg\u0131tay iki, Dan\u0131\u015ftay ile Yasama Meclislerinin her biri birer yedek \u00fcye se\u00e7erler. Yedek \u00fcyelerin se\u00e7iminde de, as\u0131llar\u0131n se\u00e7imindeki usul uygulan\u0131r.
\nAnayasa Mahkemesi \u00fcyeleri, resm\u00ee veya \u00f6zel hi\u00e7bir g\u00f6rev alamazlar.
\nb) \u00dcyeli\u011fin sona ermesi.
\nMADDE 146.- Anayasa Mahkemesi \u00fcyeleri altm\u0131\u015fbe\u015f ya\u015f\u0131nda emekliye ayr\u0131l\u0131rlar.
\nAnayasa Mahkemesi \u00fcyeli\u011fi, bir \u00fcyenin h\u00e2kimlik mesle\u011finden \u00e7\u0131kar\u0131lmay\u0131 gerektiren bir su\u00e7tan dolay\u0131 h\u00fck\u00fcm giymesi halinde kendili\u011finden; g\u00f6revini sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131ndan yerine getiremiyece\u011finin kesin olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 halinde de, Anayasa Mahkemesi \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011funun karar\u0131 ile sona erer.
\nII. G\u00f6rev ve yetkileri.
\nMADDE 147.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Anayasa Mahkemesi, kanunlar\u0131n ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fcklerinin Anayasaya uygunlu\u011funu denetler.
\nCumhurba\u015fkan\u0131n\u0131, Bakanlar Kurulu \u00fcyelerini Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay, Asker\u00ee Yarg\u0131tay, Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu ve Say\u0131\u015ftay, Ba\u015fkan ve \u00fcyelerini, Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131, Ba\u015fkanuns\u00f6zc\u00fcs\u00fcn\u00fc, Asker\u00ee Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131 ve kendi \u00fcyelerini g\u00f6revleriyle ilgili su\u00e7lardan dolay\u0131 Y\u00fcce Divan s\u0131fatiyle yarg\u0131lar ve Anayasa ile verilen di\u011fer g\u00f6revleri yerine getirir.
\nAnayasa Mahkemesinin, Y\u00fcce Divan s\u0131fatiyle yarg\u0131lamas\u0131nda savc\u0131l\u0131k g\u00f6revini Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 yapar.
\nII. G\u00f6rev ve yetkileri.
\nMADDE 147.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nAnayasa Mahkemesi, kanunlar\u0131n ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fcklerinin Anayasa’ya, Anayasa de\u011fi\u015fikliklerinin de Anayasa’da g\u00f6sterilen \u015fekil \u015fartlar\u0131na uygunlu\u011funu denetler.
\nCumhurba\u015fkan\u0131n\u0131, Bakanlar Kurulu \u00fcyelerini, Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay, Asker\u00ee Yarg\u0131tay, Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu ve Say\u0131\u015ftay Ba\u015fkan ve \u00fcyelerini, Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131, Ba\u015fkanuns\u00f6zc\u00fcs\u00fcn\u00fc, Asker\u00ee Yarg\u0131tay Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131 ve kendi \u00fcyelerini g\u00f6revleriyle ilgili su\u00e7lardan dolay\u0131 Y\u00fcce Divan s\u0131fatiyle yarg\u0131lar ve Anayasa ile verilen di\u011fer g\u00f6revleri yerine getirir.
\nAnayasa Mahkemesinin, Y\u00fcce Divan s\u0131fatiyle yarg\u0131lamas\u0131nda savc\u0131l\u0131k g\u00f6revini Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 yapar.
\nIII. Yarg\u0131lama ve \u00e7al\u0131\u015fma us\u00fbl\u00fc.
\nMADDE 148.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Anayasa Mahkemesinin kurulu\u015fu ve yarg\u0131lama us\u00fblleri kanunla; Mahkemenin \u00e7al\u0131\u015fma tarz\u0131 ve \u00fcyeleri aras\u0131ndaki i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc kendi yapaca\u011f\u0131 \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckle d\u00fczenlenir.
\nAnayasa Mahkemesi, Y\u00fcce Divan s\u0131fatiyle bakt\u0131\u011f\u0131 d\u00e2valar d\u0131\u015f\u0131ndaki i\u015fleri, dosya \u00fczerinde inceler. Ancak, gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde, s\u00f6zl\u00fc a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 dinlemek \u00fczere ilgilileri \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.
\nIII. Yarg\u0131lama ve \u00e7al\u0131\u015fma us\u00fbl\u00fc.
\nMADDE 148.- (De\u011fi\u015fik 2. F\u0131kra : 15\/3\/1973 – 1699 S. Kanun\/md. 5)
\nAnayasa Mahkemesinin kurulu\u015fu ve yarg\u0131lama us\u00fblleri kanunla; Mahkemenin \u00e7al\u0131\u015fma tarz\u0131 ve \u00fcyeleri aras\u0131ndaki i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc kendi yapaca\u011f\u0131 \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckle d\u00fczenlenir.
\nAnayasa Mahkemesi, Y\u00fcce Divan s\u0131fatiyle bakt\u0131\u011f\u0131 davalar ile siyas\u00ee partilerin kapat\u0131lmas\u0131 hakk\u0131ndaki davalar d\u0131\u015f\u0131ndaki i\u015fleri, dosya \u00fczerinde inceler. Ancak, gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde, s\u00f6zl\u00fc a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 dinlemek \u00fczere ilgilileri \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.
\nIV. \u0130pt\u00e2l d\u00e2vas\u0131.
\na) D\u00e2va hakk\u0131.
\nMADDE 149.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Cumhurba\u015fkan\u0131; son milletvekili genel se\u00e7imlerinde muteber oy say\u0131s\u0131n\u0131n en az y\u00fczde onunu alan veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde temsilcisi bulunan siyas\u00ee partiler veya bunlar\u0131n meclis gruplar\u0131; Yasama Meclislerinden birinin \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az alt\u0131da biri tutar\u0131ndaki \u00fcyeleri kendi varl\u0131k ve g\u00f6revlerini ilgilendiren alanlarda Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu, Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay, Asker\u00ee Yarg\u0131tay ve \u00dcniversiteler, kanunlar\u0131n veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fcklerinin veya bunlar\u0131n belirli madde ve h\u00fck\u00fcmlerinin Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddiasiyle, Anayasa Mahkemesinde do\u011frudan do\u011fruya ipt\u00e2l d\u00e2vas\u0131 a\u00e7abilirler.
\nIV. \u0130ptal d\u00e2vas\u0131.
\na) D\u00e2va hakk\u0131.
\nMADDE 149.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nCumhurba\u015fkan\u0131; Yasama Meclislerindeki siyasi parti gruplar\u0131 ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde grubu bulunan siyasi partiler ile son milletvekili genel se\u00e7imlerinde muteber oy say\u0131s\u0131n\u0131n en az y\u00fczde onunu alan siyasi partiler; Yasama Meclislerinden birinin \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n en az alt\u0131da biri tutar\u0131ndaki \u00fcyeleri; kendi varl\u0131k ve g\u00f6revlerini ilgilendiren alanlarda Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu, Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay, Asker\u00ee Yarg\u0131tay ve \u00fcniversiteler, kanunlar\u0131n veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fcklerinin veya bunlar\u0131n belirli madde ve h\u00fck\u00fcmlerinin Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddiasiyle, Anayasa Mahkemesinde do\u011frudan do\u011fruya iptal d\u00e2vas\u0131 a\u00e7abilirler.
\nb) D\u00e2va a\u00e7ma s\u00fcresi.
\nMADDE 150.- Anayasa Mahkemesinde do\u011frudan do\u011fruya ipt\u00e2l d\u00e2vas\u0131 a\u00e7ma hakk\u0131, ipt\u00e2li istenen kanunun veya \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn Resm\u00ee Gazetede yay\u0131nlanmas\u0131ndan ba\u015fl\u0131yarak doksan g\u00fcn sonra d\u00fc\u015fer.
\nc) Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n di\u011fer mahkemelerde ileri s\u00fcr\u00fclmesi.
\nMADDE 151.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Bir d\u00e2vaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanunun h\u00fck\u00fcmlerini Anayasaya ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fcrse veya taraflardan birinin ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131n\u0131n cidd\u00ee oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na var\u0131rsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda verece\u011fi karara kadar d\u00e2vay\u0131 geri b\u0131rak\u0131r.
\nMahkeme, Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131n\u0131 cidd\u00ee g\u00f6rmezse, bu iddia, temyiz merciince esas h\u00fck\u00fcmle birlikte karara ba\u011flan\u0131r. Anayasa Mahkemesi, i\u015fin kendisine geli\u015finden ba\u015flamak \u00fczere \u00fc\u00e7 ay i\u00e7inde karar\u0131n\u0131 verir.
\nBu s\u00fcre i\u00e7inde karar verilmezse, mahkeme, Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131n\u0131, kendi kan\u0131s\u0131na g\u00f6re \u00e7\u00f6z\u00fcmliyerek d\u00e2vay\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Ancak, Anayasa Mahkemesinin karar\u0131, esas hakk\u0131ndaki karar kesinle\u015finciye kadar gelirse, mahkemeler buna uymak zorundad\u0131r.
\nc) Anayasa’ya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n di\u011fer mahkemelerde ileri s\u00fcr\u00fclmesi.
\nMADDE 151.- (De\u011fi\u015fik : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nBir d\u00e2vaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanunun h\u00fck\u00fcmlerini Anayasaya ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fcrse veya taraflardan birinin ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131n\u0131n ciddi oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na var\u0131rsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda verece\u011fi karara kadar d\u00e2vay\u0131 geri b\u0131rak\u0131r.
\nMahkeme, Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131n\u0131 cidd\u00ee g\u00f6rmezse bu iddia, temyiz merciince esas h\u00fck\u00fcmle birlikte karara ba\u011flan\u0131r.
\nAnayasa Mahkemesi, i\u015fin kendisine geli\u015finden ba\u015flamak \u00fczere alt\u0131 ay i\u00e7inde karar\u0131n\u0131 verir ve a\u00e7\u0131klar.
\nBu s\u00fcre i\u00e7inde karar verilmezse, mahkeme, Anayasa’ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131n\u0131, kendi kan\u0131s\u0131na g\u00f6re \u00e7\u00f6z\u00fcmliyerek d\u00e2vay\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Ancak, Anayasa Mahkemesinin karar\u0131, esas hakk\u0131ndaki karar kesinle\u015finceye kadar gelirse, mahkemeler buna uymak zorundad\u0131r.
\nV. Anayasa Mahkemesinin kararlar\u0131.
\nMADDE 152.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Anayasa Mahkemesinin kararlar\u0131 kesindir.
\nAnayasa Mahkemesince, Anayasaya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fundan ipt\u00e2line karar verilen kanun veya i\u00e7t\u00fcz\u00fck veya bunlar\u0131n iptal edilen h\u00fck\u00fcmleri, karar tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar. Gereken hallerde, Anayasa Mahkemesi, ipt\u00e2l h\u00fckm\u00fcn\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi tarihi ayr\u0131ca kararla\u015ft\u0131rabilir. Bu tarih, karar\u0131n verildi\u011fi g\u00fcnden ba\u015fl\u0131yarak alt\u0131 ay\u0131 ge\u00e7emez.
\n\u0130pt\u00e2l karar\u0131 geriye y\u00fcr\u00fcmez.
\nAnayasa Mahkemesi, di\u011fer mahkemelerden gelen Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddialar\u0131 \u00fczerine verdi\u011fi h\u00fck\u00fcmlerin, olayla s\u0131n\u0131rl\u0131 ve yaln\u0131z taraflar\u0131 ba\u011flay\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131na da karar verebilir.
\nAnayasa Mahkemesi kararlar\u0131, Resm\u00ee Gazetede hemen yay\u0131nlan\u0131r ve Devletin yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131, idare makamlar\u0131n\u0131, ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015fileri ba\u011flar.
\nV. Anayasa Mahkemesinin kararlar\u0131.
\nMADDE 152.- (De\u011fi\u015fik : 20\/19\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 1 )
\nAnayasa Mahkemesinin kararlar\u0131 kesindir. Kararlar, gerek\u00e7esi yaz\u0131lmadan a\u00e7\u0131klanamaz.
\nAnayasa Mahkemesince, Anayasa’ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fundan iptaline karar verilen kanun veya \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck veya bunlar\u0131n iptal edilen h\u00fck\u00fcmleri, gerek\u00e7eli karar\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar. Gereken hallerde, Anayasa Mahkemesi, iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi tarihi ayr\u0131ca kararla\u015ft\u0131rabilir. Bu tarih karar\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden ba\u015fl\u0131yarak bir y\u0131l\u0131 ge\u00e7emez.
\n\u0130ptal karar\u0131 geriye y\u00fcr\u00fcmez.
\nAnayasa Mahkemesi, di\u011fer mahkemelerden gelen Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddialar\u0131 \u00fczerine verdi\u011fi h\u00fck\u00fcmlerin, olayla s\u0131n\u0131rl\u0131 ve yaln\u0131z taraflar\u0131 ba\u011flay\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131na da karar verebilir.
\nAnayasa Mahkemesi kararlar\u0131, Resm\u00ee Gazetede hemen yay\u0131mlan\u0131r ve Devletin yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131, idare makamlar\u0131n\u0131, ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015fileri ba\u011flar.<\/p>\n

D\u00d6RD\u00dcNC\u00dc KISIM
\n\u00c7E\u015e\u0130TL\u0130 H\u00dcK\u00dcMLER<\/p>\n

I. Devrim kanunlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131.
\nMADDE 153.- Bu Anayasan\u0131n hi\u00e7bir h\u00fckm\u00fc, T\u00fcrk toplumunun \u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k seviyesine eri\u015fmesi ve T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin l\u00e2iklik niteli\u011fini koruma amac\u0131n\u0131 g\u00fcden a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6sterilen Devrim kanunlar\u0131n\u0131n, bu Anayasan\u0131n halkoyu ile kab\u00fbl edildi\u011fi tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan h\u00fck\u00fcmlerinin Anayasaya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu \u015feklinde anla\u015f\u0131lamaz ve yorumlanamaz:
\n1. 3 Mart 1340 tarihli ve 430 say\u0131l\u0131 Tevhidi Tedrisat Kanunu;
\n2. 25 Te\u015frinis\u00e2ni 1341 tarihli ve 671 say\u0131l\u0131 \u015eapka \u0130ktisas\u0131 hakk\u0131nda Kanun;
\n3. 30 Te\u015frinis\u00e2ni 1341 tarihli ve 677 say\u0131l\u0131 Tekke ve Zaviyelerle T\u00fcrbelerin Seddine ve T\u00fcrbedarl\u0131klar ile Bir Tak\u0131m Unvanlar\u0131n Men ve \u0130lgas\u0131na dair Kanun;
\n4. 17 \u015eubat 1926 tarihli ve 743 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Kanunu Meden\u00eesiyle kab\u00fbl edilen, evlenme akdinin evlendirme memuru taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131na dair meden\u00ee nik\u00e2h esas\u0131 ile ayn\u0131 Kanunun 110 uncu maddesi h\u00fckm\u00fc;
\n5. 20 May\u0131s 1928 tarihli ve 1288 say\u0131l\u0131 Beynelmilel Erkam\u0131n Kab\u00fbl\u00fc hakk\u0131nda Kanun;
\n6. 1 Te\u015frinis\u00e2ni 1928 tarihli ve 1353 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Harflerinin Kab\u00fbl ve Tatbiki hakk\u0131nda Kanun;
\n7. 26 Te\u015frinis\u00e2ni 1934 tarihli ve 2590 say\u0131l\u0131 Efendi, Bey, Pa\u015fa gibi L\u00e2kap ve Unvanlar\u0131n Kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair Kanun;
\n8. 3 K\u00e2nunuevvel 1934 tarihli ve 2596 say\u0131l\u0131 B\u00e2z\u0131 Kisvelerin Giyilemiyece\u011fine dair Kanun.
\nII. Diyanet \u00ce\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131.
\nMADDE 154.- Genel idare i\u00e7inde yer alan Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, \u00f6zel kanununda g\u00f6sterilen g\u00f6revleri yerine getirir.
\nBE\u015e\u0130NC\u0130 KISIM
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 H\u00dcK\u00dcMLER
\nI. T.B.M.M. nin se\u00e7ilmesi ve toplanmas\u0131.
\na) Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu se\u00e7imlerinin birlikte yap\u0131laca\u011f\u0131; ilk toplant\u0131 g\u00fcn\u00fc.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 1.- Bu Anayasaya g\u00f6re kurulan Millet Meclisiyle Cumhuriyet Senatosunun se\u00e7imleri ayn\u0131 g\u00fcnde yap\u0131l\u0131r.
\nSe\u00e7im sonucunun Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulunca il\u00e2n\u0131n\u0131 t\u00e2kibeden be\u015finci g\u00fcn, Her iki Meclis kendili\u011finden, Ankara’da T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi binas\u0131nda saat 15.00’de birlikte toplan\u0131r. Bu toplant\u0131ya en ya\u015fl\u0131 milletvekili ba\u015fkanl\u0131k eder. Bu toplant\u0131da, \u00f6nce Cumhuriyet Senatosu \u00fcyeleri ve sonra milletvekilleri andi\u00e7erler.
\nb) Cumhuriyet Senatosunun kurulmas\u0131.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 2.- Bu Anayasaya g\u00f6re kurulacak Cumhuriyet Senatosunun ilk genel se\u00e7imleri, genel oyla se\u00e7ilecek olan b\u00fct\u00fcn \u00fcyelikler i\u00e7in yap\u0131l\u0131r.
\nCumhuriyet Senatosu, Cumhurba\u015fkan\u0131nca se\u00e7ilmesi gereken onbe\u015f \u00fcyenin se\u00e7iminden \u00f6nce hukuk\u00ee varl\u0131k kazan\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131, bu \u00fcyeleri, kendi se\u00e7iminden ba\u015fl\u0131yarak bir ay i\u00e7inde se\u00e7er.
\nc) Ge\u00e7ici \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 3.- Bu Anayasaya g\u00f6re kurulan T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin, Millet Meclisinin ve Cumhuriyet Senatosunun toplant\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in, kendi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckleri yap\u0131l\u0131ncaya kadar T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin 27 Ekim 1957 tarihinden \u00f6nce y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r.
\nII. Kurucu Meclis, Mill\u00ee Birlik Komitesi ve Temsilciler Meclisinin hukuki varl\u0131klar\u0131n\u0131n sona ermesi; Devrim tasarruflar\u0131.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 4.- Bu Anayasaya g\u00f6re kurulan T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin toplanmas\u0131yla, 20 Nisan 1340 tarihli ve 491 say\u0131l\u0131 Te\u015fkil\u00e2t\u0131 Esasiye Kanununa ve 12 Haziran 1960 tarihli ve 1 say\u0131l\u0131 Kanunla 13 Aral\u0131k 1960 tarihli ve 157 say\u0131l\u0131 Kanuna g\u00f6re kurulan Kurucu Meclisin, Mill\u00ee Birlik Komitesinin ve Temsilciler Meclisinin hukuk\u00ee varl\u0131klar\u0131 sona erer ve bunlar kendili\u011finden da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olurlar.
\n27 May\u0131s 1960 tarihinden itibaren Kurucu Meclisin topland\u0131\u011f\u0131 6 Ocak 1961 tarihine kadar yasama yetkisini ve y\u00fcr\u00fctme g\u00f6revini T\u00fcrk Milleti ad\u0131na kullanm\u0131\u015f bulunan Mill\u00ee Birlik Komitesinin ve Devrim H\u00fck\u00fcmetlerinin karar ve tasarruflar\u0131ndan ve bunlar\u0131n, idarece veya yetkili k\u0131l\u0131nan organ ve mercilerce uygulanmas\u0131ndan dolay\u0131, karar alanlar, tasarrufta bulunanlar ve uygulayanlar hakk\u0131nda ceza\u00ee veya mal\u00ee veya hukuk\u00ee sorumluluk iddias\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclemez ve bu maksatla herhangi bir yarg\u0131 merciine ba\u015fvurulamaz.
\nNormal demokratik rejimi b\u00fct\u00fcn teminat\u0131 ile kurmak amac\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilen ve y\u00fcr\u00fct\u00fclen 27 May\u0131s 1960 Devrim tarihinden 6 Ocak 1961 tarihine kadar \u00e7\u0131kar\u0131lan kanunlar, T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin di\u011fer kanunlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi ve kald\u0131r\u0131lmas\u0131nda uygulanan kurallara g\u00f6re de\u011fi\u015ftirilebilir veya kald\u0131r\u0131labilir. Ancak, bunlar hakk\u0131nda Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddiasiyle, Anayasa Mahkemesinde ipt\u00e2l d\u00e2vas\u0131 a\u00e7\u0131lam\u0131yaca\u011f\u0131 gibi, itiraz yoluyla dahi mahkemelerde Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclemez.
\n27 May\u0131s 1960 dan 6 Ocak 1961 tarihine kadar \u00e7\u0131kar\u0131lan kanunlar\u0131n, yap\u0131lm\u0131\u015f tasarruflar\u0131n ve al\u0131nm\u0131\u015f kararlar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi veya kald\u0131r\u0131lmas\u0131 hallerinde de 2 nci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc sakl\u0131d\u0131r.
\nIII. Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imi.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 5.- T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyelerinin andi\u00e7tikleri toplant\u0131n\u0131n ertesi g\u00fcn\u00fc Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imi yap\u0131l\u0131r.
\nCumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n se\u00e7ilmesiyle 12 Haziran 1960 tarihli ve 1 say\u0131l\u0131 Kanunla kab\u00fbl edilmi\u015f olan Devlet Ba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revi kendili\u011finden sona erer.
\nIV. Bakanlar Kurulunun kurulmas\u0131.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 6.- Bu Anayasan\u0131n 102 nci maddesine g\u00f6re yeni Bakanlar Kurulu kurulunca, 12 Haziran 1960 tarihli ve 1 say\u0131l\u0131 Kanuna g\u00f6re kurulan ve i\u015f ba\u015f\u0131nda olan Bakanlar Kurulunun g\u00f6revi kendili\u011finden sona erer.
\nV. Anayasan\u0131n kab\u00fbl etti\u011fi organ, kurum ve kurullar.
\na) Yeni organ kurum ve kurullar\u0131n kurulmas\u0131.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 7.- Bu Anayasa ile kab\u00fbl edilmi\u015f olan yeni organ, kurum ve kurullar\u0131n kurulu\u015f ve i\u015fleyi\u015fleriyle ilgili kanunlar, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin ilk toplant\u0131s\u0131ndan ba\u015fl\u0131yarak en ge\u00e7 alt\u0131 ay i\u00e7inde ve bu Anayasa ile konulmas\u0131 emredilen di\u011fer kanunlar da en ge\u00e7 iki y\u0131l i\u00e7inde \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r.
\nb) Eski organ, kurum ve kurullar\u0131n durumu.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 8.- Bu Anayasaya g\u00f6re kurulacak organ, kurum ve kurullar, kurulu\u015f kanunlar\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konularak g\u00f6revlerine ba\u015flay\u0131ncaya kadar bu konulardaki h\u00fck\u00fcmlerin uygulanmas\u0131na devam olunur.
\nc) Eski kanunlar\u0131n Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 9.- Anayasa Mahkemesinin g\u00f6revine ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n Resm\u00ee Gazeteyle yay\u0131nlanmas\u0131ndan \u00f6nce, mahkemelerde kanunlar\u0131n Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclemez ve mahkemelerce de kanunlar\u0131n Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131na dayan\u0131larak karar verilemez.
\nAnayasa Mahkemesinin g\u00f6revine ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan herhangi bir kanun hakk\u0131nda bu Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddiasiyle ipt\u00e2l d\u00e2vas\u0131 a\u00e7\u0131labilir. Bu halde ipt\u00e2l d\u00e2vas\u0131 a\u00e7ma hakk\u0131, Anayasa Mahkemesinin g\u00f6revine ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n Resm\u00ee Gazeteyle yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren alt\u0131 ay sonra d\u00fc\u015fer.
\nVI. \u0130lk Cumhuriyet Senatosunda ad \u00e7ekme.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 10.- Cumhuriyet Senatosunun genel oyla ve Cumhurba\u015fkan\u0131nca se\u00e7ilen \u00fcyelerinin yenilenmesi hakk\u0131ndaki 73 \u00fcnc\u00fc maddenin 2 nci f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla, bunlar\u0131n se\u00e7iminden iki y\u0131l sonra yap\u0131lacak se\u00e7imlerle yenilenecek olanlar\u0131 tesbit etmek \u00fczere, bu se\u00e7imden iki ay \u00f6nce ad\u00e7ekmeye ba\u015fvurulur; d\u00f6rt y\u0131l sonra yap\u0131lacak se\u00e7imle yenilenecek olan \u00fcyelerin tesbiti i\u00e7in ayn\u0131 esasa uyularak ad\u00e7ekilir; ancak, ikinci y\u0131l sonunda se\u00e7ilmi\u015f olan \u00fcyeler bu ad\u00e7ekmeye girmez.
\nCumhuriyet Senatosu Ba\u015fkan\u0131 hakk\u0131nda ad\u00e7ekme i\u015flemi uygulanmaz.
\n\u0130lk Cumhuriyet Senatosu se\u00e7iminden iki ve d\u00f6rt y\u0131l sonra yap\u0131lacak se\u00e7imler hakk\u0131nda da, Cumhuriyet Senatosu se\u00e7imleriyle ilgili kanun h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r.
\nVII. Affedilenlerin se\u00e7ilme yeterli\u011fi.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 11.- (\u00d6zg\u00fcn hali) Y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 olm\u0131yan bir su\u00e7tan kesin h\u00fck\u00fcm giydikten sonra, bu Anayasan\u0131n halkoyu ile kab\u00fbl\u00fcnden \u00f6nce affedilmi\u015f bulunanlar 68 inci maddedeki se\u00e7ilme yasa\u011f\u0131na t\u00e2bi de\u011fildirler.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 11.- (M\u00fclga : 6\/11\/1969 – 1188 S. Kanun\/md. 2)
\nYenileme se\u00e7iminin geriye b\u0131rak\u0131lmas\u0131.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 11.- (Ek : 17\/4\/1970 – 1254 S. Kanun\/md. 2)
\n7 Haziran 1970 tarihinde yap\u0131lmas\u0131 gereken Cumhuriyet Senatosu yenileme se\u00e7imleri, Anayasa’n\u0131n 73 \u00fcnc\u00fc maddesinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik sebebiyle geriye b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 11.- ( M\u00fclga : 16\/4\/1974 – 1801 S. Kanun\/md. 2)
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 12.- (Ek : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 2)
\nCumhuriyet Senatosu \u00fcyelerinden \u00fc\u00e7te birinin yenilenmesi ve Cumhuriyet Senatosu ile Millet Meclisinde bo\u015f bulunan \u00fcyelikler i\u00e7in 10 Ekim 1971 g\u00fcn\u00fcnde yap\u0131lacak se\u00e7imler, 12 Ekim 1973 de yap\u0131lmas\u0131 gereken milletvekilleri genel se\u00e7imiyle birlikte yap\u0131lmak \u00fczere ertelenmi\u015ftir. Cumhuriyet Senatosu \u00fcyelerinden s\u00fcresi dolanlar\u0131n \u00fcyelik s\u0131fatlar\u0131, se\u00e7im yap\u0131l\u0131ncaya kadar devam eder.
\nCumhurba\u015fkan\u0131nca se\u00e7ilen \u00fcyelerden s\u00fcresi dolanlar hakk\u0131nda 73 \u00fcnc\u00fc maddenin 5 inci f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fc uygulanmaya devam olunur.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 13.- (Ek : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 2)
\nBu Anayasa de\u011fi\u015fikliklerinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ile Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revlerinde bulunanlardan bu g\u00f6revlerde 4 y\u0131l\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olanlar\u0131n yerleri i\u00e7in, y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihinden itibaren bir ay i\u00e7inde yeni se\u00e7im yap\u0131l\u0131r.
\nYarg\u0131tay\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, Ba\u015fkan ve \u00fcyelerinin ve di\u011fer mensuplar\u0131n\u0131n nitelikleri ve \u0130kinci Ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n se\u00e7im usulleri hakk\u0131ndaki kanun, Anayasa de\u011fi\u015fikliklerinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren alt\u0131 ay i\u00e7inde \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Bu kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte Yarg\u0131tay \u0130kinci Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda d\u00f6rt y\u0131l\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olanlar\u0131n yerleri i\u00e7in, y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihinden itibaren bir ay i\u00e7inde yeni se\u00e7im yap\u0131l\u0131r.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 14.- (Ek : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 2)
\nBu Anayasa de\u011fi\u015fikliklerinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte Dan\u0131\u015ftay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ile Ba\u015fkanuns\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6revlerinde bulunanlardan bu g\u00f6revlerde d\u00f6rt y\u0131l\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olanlar\u0131n yerleri i\u00e7in, y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihinden itibaren bir ay i\u00e7inde yeni se\u00e7im yap\u0131l\u0131r.
\nAnayasan\u0131n 114 ve 140 \u0131nc\u0131 maddelerinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik gere\u011fince, 521 say\u0131l\u0131 Dan\u0131\u015ftay Kanunu, Anayasa de\u011fi\u015fikliklerinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren alt\u0131 ay i\u00e7inde de\u011fi\u015ftirilir. Bu kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte Dan\u0131\u015ftay Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda d\u00f6rt y\u0131l\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olanlar\u0131n yerleri i\u00e7in, y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihinden itibaren bir ay i\u00e7inde se\u00e7im yap\u0131l\u0131r.
\nDan\u0131\u015ftay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ile Ba\u015fkanuns\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ve daire ba\u015fkanl\u0131klar\u0131na yeniden se\u00e7ilemiyenler Dan\u0131\u015ftay \u00fcyesi olurlar.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 15.- (Ek : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 2)
\nBu Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011finin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte Yarg\u0131tay \u0130kinci Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya Yarg\u0131tay Cumhuriyet Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revlerinde bulunanlar Yarg\u0131tay \u00fcyesi olurlar.
\nBunlara ait kadrolar da Yarg\u0131taya, \u00fcye kadrosu olarak ge\u00e7er.
\n45 say\u0131l\u0131 Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu Kanununda gerekli de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131l\u0131ncaya kadar, Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmleriyle Y\u00fcksek Savc\u0131lar Genel Kurulu ve b\u00f6l\u00fcmleri ve bunlara mensup olanlar g\u00f6revlerine devam ederler.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 16.- (Ek : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 2)
\nAnayasan\u0131n 46 ve 119 uncu maddelerinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte 624 say\u0131l\u0131 Kanuna dayan\u0131larak kurulmu\u015f olan kamu hizmetlileri sendikalar\u0131n\u0131n faaliyeti sona erer.
\nKamu hizmetlileri kurulu\u015flar\u0131n\u0131n kurulu\u015funa ve sendikalar\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131n bu kurulu\u015flara intikaline ait h\u00fck\u00fcmler kanunla d\u00fczenlenir. Kanun, Anayasa de\u011fi\u015fikliklerinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren alt\u0131 ay i\u00e7inde \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 17.- (Ek : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 2)
\nT\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131n\u0131n 134, 138, 140 ve 141 inci maddeleri gere\u011fince, asker\u00ee yarg\u0131 ile ilgili kanunlar, bu kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren alt\u0131 ay i\u00e7inde de\u011fi\u015ftirilir.
\nYukardaki f\u0131kraya g\u00f6re \u00e7\u0131kar\u0131lacak yeni kanunlar\u0131n gerektirdi\u011fi se\u00e7im ve atamalar, bu kanunlar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren bir ay i\u00e7inde yap\u0131l\u0131r.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 18.- (Ek : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 2)
\nT\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131n\u0131n 137 nci maddesinde s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en Y\u00fcksek Savc\u0131lar Kurulunun kurulu\u015fu ve \u00e7al\u0131\u015fma usulleri ile ilgili kanun, bu Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011finin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesinden itibaren alt\u0131 ay i\u00e7inde \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r.
\nYukardaki f\u0131krada belirtilen kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesine kadar 2556 ve 45 say\u0131l\u0131 kanunlar\u0131n de\u011fi\u015fiklik ve ekleriyle birlikte uygulanmas\u0131na devam olunur.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 19.- (Ek : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 2)
\n45 say\u0131l\u0131 Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu Kanunu, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131n\u0131n 143 ve 144 \u00fcnc\u00fc maddelerinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik gere\u011fince, bu de\u011fi\u015fikli\u011fin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren alt\u0131 ay i\u00e7inde de\u011fi\u015ftirilir.
\nY\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulunun mevcut \u00fcyelerinin g\u00f6rev s\u00fcresi, 45 say\u0131l\u0131 Y\u00fcksek H\u00e2kimler Kurulu Kanununun de\u011fi\u015fik \u015fekline g\u00f6re yap\u0131lacak se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n kesinle\u015fmesi tarihine kadar devam eder.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 20.- (Ek : 20\/9\/1971 – 1488 S. Kanun\/md. 2)
\nT\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler veya bu Anayasaya eklenen h\u00fck\u00fcmler gere\u011fince kanunlarda yap\u0131lmas\u0131 zorunlu olan ve ge\u00e7ici 13, 14, 15, 16, 17, 18 ve 19 uncu maddelerin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan di\u011fer kanunlar ve kanun de\u011fi\u015fiklikleri, bu Anayasa de\u011fi\u015fikliklerinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren bir y\u0131l i\u00e7inde tamamlan\u0131r.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 21.- (Ek : 15\/3\/1973 – 1699 S. Kanun\/md. 6)
\nS\u0131k\u0131y\u00f6netimin kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte s\u0131k\u0131y\u00f6netim mahkemelerinde g\u00f6r\u00fclmekte bulunan davalar sonu\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131ncaya kadar bu mahkemelerin g\u00f6rev ve yetkileri devam eder. Kamu davas\u0131 a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f dosyalar ile duru\u015fman\u0131n tatiline karar verilmi\u015f davalar durumlar\u0131na niteliklerine ve kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re g\u00f6revli ve yetkili mercilere verilir.
\nGE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 22.- (Ek : 15\/3\/1973 – 1699 S. Kanun\/md. 7)
\n1 Kas\u0131m 1972 tarihinde T.B.M.M.’de grubu bulunup da 30 Mart 1973 tarihine kadar grubunu muhafaza etmi\u015f ve Milletvekili Genel Se\u00e7imlerine kat\u0131lma niteli\u011fi kazanm\u0131\u015f olan siyas\u00ee partilere de Anayasan\u0131n 56 nc\u0131 maddesindeki \u015fartlar aranmaks\u0131z\u0131n, kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re Devlet\u00e7e yard\u0131m yap\u0131l\u0131r.
\nALTINCI KISIM
\nSON H\u00dcK\u00dcMLER
\nI. Anayasan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi.
\nMADDE 155.- Anayasan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az \u00fc\u00e7te biri taraf\u0131ndan yaz\u0131yla teklif edilebilir. Anayasan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi hakk\u0131ndaki teklifler ivedilikle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclemez. De\u011fi\u015ftirme teklifinin kab\u00fbl\u00fc, Meclislerin ayr\u0131 ayr\u0131 \u00fcye tamsay\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011funun oyuyla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\nAnayasan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi hakk\u0131ndaki tekliflerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi ve kab\u00fbl\u00fc 1 inci f\u0131kradaki kay\u0131tlar d\u0131\u015f\u0131nda, kanunlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi ve kab\u00fbl\u00fc hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmlere t\u00e2bidir.
\nII. Ba\u015flang\u0131\u00e7 ve kenar ba\u015fl\u0131klar.
\nMADDE 156.- Bu Anayasan\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 temel g\u00f6r\u00fc\u015f ve ilkeleri belirten Ba\u015flang\u0131\u00e7 K\u0131sm\u0131, Anayasa metnine d\u00e2hildir.
\nMadde kenar ba\u015fl\u0131klar\u0131, sadece ilgili olduklar\u0131 maddelerin konusunu ve maddeler aras\u0131ndaki s\u0131ralanma ve ba\u011flant\u0131y\u0131 g\u00f6sterir. Bu ba\u015fl\u0131klar, Anayasa metninden say\u0131lmaz.
\nIII. Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi.
\nMADDE 157.- Bu Anayasa, halkoyuna sunulup kab\u00fbl edilince, T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin Anayasas\u0131 olur ve halkoyu sonu\u00e7lar\u0131yla beraber derh\u00e2l Resm\u00ee Gazetede yay\u0131nlan\u0131r.
\nBu Anayasan\u0131n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kurulu\u015fu, se\u00e7imi ve toplanmas\u0131 ile ilgili h\u00fck\u00fcmleri 1 inci f\u0131kraya g\u00f6re yay\u0131nlanmas\u0131 ile, di\u011fer h\u00fck\u00fcmleri, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin se\u00e7ilmesi ile, ge\u00e7ici maddelerde belirtilen esaslara g\u00f6re y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASASI Kanun No : 334 Kabul Tarihi : 9\/7\/1961 BA\u015eLANGI\u00c7 Tarihi boyunca ba\u011f\u0131ms\u0131z ya\u015fam\u0131\u015f, hak ve h\u00fcrriyetleri i\u00e7in sava\u015fm\u0131\u015f olan; Anayasa ve hukuk d\u0131\u015f\u0131 tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131yla me\u015frulu\u011funu kaybetmi\u015f bir iktidara kar\u015f\u0131 direnme hakk\u0131n\u0131 kullanarak 27 May\u0131s 1960 Devrimini yapan T\u00fcrk Milleti; B\u00fct\u00fcn fertlerini, kaderde, k\u0131van\u00e7ta ve tasada ortak, b\u00f6l\u00fcnmez bir b\u00fct\u00fcn halinde, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-4465","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-anayasalarimiz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4465","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4465"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4465\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4677,"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4465\/revisions\/4677"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4465"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4465"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4465"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}