{"id":4466,"date":"2015-04-19T23:59:13","date_gmt":"2015-04-19T20:59:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.chptabanhareketi.com\/w\/?p=4466"},"modified":"2015-04-19T23:59:13","modified_gmt":"2015-04-19T20:59:13","slug":"1982-anayasasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/?p=4466","title":{"rendered":"1982 Anayasas\u0131"},"content":{"rendered":"<p>T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASASI (*)<\/p>\n<p>\u0130\u00c7\u0130NDEK\u0130LER<br \/>\nBA\u015eLANGI\u00c7<br \/>\nBirinci K\u0131s\u0131m<br \/>\nGENEL ESASLAR<br \/>\nMADDE 1: Devletin \u015eekli<br \/>\nMADDE 2: Cumhuriyetin Nitelikleri<\/p>\n<p>MADDE 3: Devletin B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, Resm\u00ee Dili Bayra\u011f\u0131, Mill\u00ee Mar\u015f\u0131 ve Ba\u015fkenti<br \/>\nMADDE 4: De\u011fi\u015ftirilmeyecek H\u00fck\u00fcmler MADDE 5: Devletin Temel Ama\u00e7 ve G\u00f6revleri<br \/>\nMADDE 6: Egemenlik<br \/>\nMADDE 7: Yasama Yetkisi<br \/>\nMADDE 8: Y\u00fcr\u00fctme Yetkisi ve G\u00f6revi<br \/>\nMADDE 9: Yarg\u0131 Yetkisi<br \/>\nMADDE 10: Kanun \u00d6n\u00fcnde E\u015fitlik<br \/>\nMADDE 11: Anayasan\u0131n Ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve \u00dcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc<\/p>\n<p>\u0130kinci K\u0131s\u0131m<\/p>\n<p>TEMEL HAKLAR ve \u00d6DEVLER<br \/>\nBirinci B\u00f6l\u00fcm<br \/>\nGENEL H\u00dcK\u00dcMLER<br \/>\nMADDE 12: Temel Hak ve H\u00fcrriyetlerin \u00d6zelli\u011fi<br \/>\nMADDE 13: Temel Hak ve H\u00fcrriyetlerin S\u0131n\u0131rlanmas\u0131<br \/>\nMADDE 14: Temel Hak ve H\u00fcrriyetlerin K\u00f6t\u00fcye Kullan\u0131lmamas\u0131<br \/>\nMADDE 15: Temel Hak ve H\u00fcrriyetlerin Kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n Durdurulmas\u0131<br \/>\nMADDE 16: Yabanc\u0131lar\u0131n Durumu<\/p>\n<p>\u0130kinci B\u00f6l\u00fcm<br \/>\nK\u0130\u015e\u0130N\u0130N HAKLARI ve \u00d6DEVLER\u0130<br \/>\nMADDE 17: Ki\u015finin Dokunulmazl\u0131\u011f\u0131, Madd\u00ee ve Manev\u00ee Varl\u0131\u011f\u0131<br \/>\nMADDE 18: Zorla \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma Yasa\u011f\u0131<br \/>\nMADDE 19: Ki\u015fi H\u00fcrriyeti ve G\u00fcvenli\u011fi \u00d6zel Hayat\u0131n Gizlili\u011fi ve Korunmas\u0131<br \/>\nMADDE 20: \u00d6zel Hayat\u0131n Gizlili\u011fi<br \/>\nMADDE 21: Konut Dokunulmazl\u0131\u011f\u0131<br \/>\nMADDE 22: Haberle\u015fme H\u00fcrriyeti<br \/>\nMADDE 23: Yerle\u015fme ve Seyahat H\u00fcrriyeti<br \/>\nMADDE 24: Din ve Vicdan H\u00fcrriyeti<br \/>\nMADDE 25: D\u00fc\u015f\u00fcnce ve Kanaat H\u00fcrriyeti<br \/>\nMADDE 26: D\u00fc\u015f\u00fcnceyi A\u00e7\u0131klama ve Yayma H\u00fcrriyeti<br \/>\nMADDE 27: Bilim ve Sanat H\u00fcrriyeti Bas\u0131n ve Yay\u0131mla \u0130lgili H\u00fck\u00fcmler<br \/>\nMADDE 28: Bas\u0131n H\u00fcrriyeti<br \/>\nMADDE 29: S\u00fcreli ve S\u00fcresiz Yay\u0131n Hakk\u0131<br \/>\nMADDE 30: Bas\u0131n Ara\u00e7lar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131<br \/>\nMADDE 31: Kamu T\u00fczel Ki\u015filerinin Elindeki Bas\u0131n D\u0131\u015f\u0131 Kitle Haberle\u015fme Ara\u00e7lar\u0131ndan Yararlanma Hakk\u0131<br \/>\nMADDE 32: D\u00fczeltme ve Cevap Hakk\u0131 Toplant\u0131 Hak ve H\u00fcrriyetleri<br \/>\nMADDE 33: Dernek Kurma H\u00fcrriyeti<br \/>\nMADDE 34: Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc D\u00fczenleme Hakk\u0131<br \/>\nMADDE 35: M\u00fclkiyet Hakk\u0131<br \/>\nHaklar\u0131n Korunmas\u0131yla \u0130lgili H\u00fck\u00fcmler<br \/>\nMADDE 36: Hak Arama H\u00fcrriyeti<br \/>\nMADDE 37: Kanun\u00ee H\u00e2kim G\u00fcvencesi<br \/>\nMADDE 38: Su\u00e7 ve Cezalara \u0130li\u015fkin Esaslar<br \/>\nMADDE 39: \u0130spat Hakk\u0131<br \/>\nMADDE 40: Temel Hak ve H\u00fcrriyetlerin Korunmas\u0131<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc B\u00f6l\u00fcm<br \/>\nSOSYAL ve EKONOM\u0130K HAKLAR ve \u00d6DEVLER<br \/>\nMADDE 41: Ailenin Korunmas\u0131 ve \u00c7ocuk Haklar\u0131<br \/>\nMADDE 42: E\u011fitim ve \u00d6\u011frenim Hakk\u0131 ve \u00d6devi<br \/>\nKamu Yarar\u0131<br \/>\nMADDE 43: K\u0131y\u0131lardan Yararlanma<br \/>\nMADDE 44: Toprak M\u00fclkiyeti<br \/>\nMADDE 45: Tar\u0131m, Hayvanc\u0131l\u0131k ve Bu \u00dcretim Dallar\u0131nda \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n Korunmas\u0131<br \/>\nMADDE 46: Kamula\u015ft\u0131rma<br \/>\nMADDE 47: Devletle\u015ftirme ve \u00d6zelle\u015ftirme<br \/>\nMADDE 48: \u00c7al\u0131\u015fma ve S\u00f6zle\u015fme H\u00fcrriyeti \u00c7al\u0131\u015fma \u0130le \u0130lgili H\u00fck\u00fcmler<br \/>\nMADDE 49: \u00c7al\u0131\u015fma Hakk\u0131 ve \u00d6devi<br \/>\nMADDE 50: \u00c7al\u0131\u015fma \u015eartlar\u0131 ve Dinlenme Hakk\u0131<br \/>\nMADDE 51: Sendika Kurma Hakk\u0131<\/p>\n<p>MADDE 52: (M\u00fclga) MADDE 53: Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi ve Toplu S\u00f6zle\u015fme Hakk\u0131<br \/>\nMADDE 54: Grev Hakk\u0131 ve Lokavt<br \/>\nMADDE 55: \u00dccrette Adalet Sa\u011flanmas\u0131<br \/>\nSa\u011fl\u0131k, \u00c7evre ve Konut<br \/>\nMADDE 56: Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri ve \u00c7evrenin Korunmas\u0131<br \/>\nMADDE 57: Konut Hakk\u0131<br \/>\nGen\u00e7lik ve Spor<br \/>\nMADDE 58: Gen\u00e7li\u011fin Korunmas\u0131<br \/>\nMADDE 59: Sporun Geli\u015ftirilmesi<br \/>\nSosyal G\u00fcvenlik Haklar\u0131<br \/>\nMADDE 60: Sosyal G\u00fcvenlik Hakk\u0131<br \/>\nMADDE 61: Sosyal G\u00fcvenlik Bak\u0131m\u0131ndan \u00d6zel Olarak Korunmas\u0131 Gerekenler<br \/>\nMADDE 62: Yabanc\u0131 \u00dclkelerde \u00c7al\u0131\u015fan T\u00fcrk Vatanda\u015flar\u0131<br \/>\nMADDE 63: Tarih, K\u00fclt\u00fcr ve Tabiat Varl\u0131klar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131<br \/>\nMADDE 64: Sanat\u0131n ve Sanat\u00e7\u0131n\u0131n Korunmas\u0131<br \/>\nMADDE 65: Devletin \u0130ktisad\u00ee Ve Sosyal \u00d6devlerinin S\u0131n\u0131rlar\u0131<\/p>\n<p>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc B\u00f6l\u00fcm S\u0130YAS\u00ce HAKLAR ve \u00d6DEVLER MADDE 66: T\u00fcrk Vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131<br \/>\nMADDE 67: Se\u00e7me, Se\u00e7ilme ve Siyas\u00ee Faaliyette Bulunma Haklar\u0131<br \/>\nSiyas\u00ee Partilerle \u0130lgili H\u00fck\u00fcmler<br \/>\nMADDE 68: Parti Kurma, Partilere Girme ve Partilerden Ayr\u0131lma<br \/>\nMADDE 69: Siyas\u00ee Partilerin Uyacaklar\u0131 Esaslar<br \/>\nKamu Hizmetlerine Girme Hakk\u0131<br \/>\nMADDE 70: Hizmete Girme<br \/>\nMADDE 71: Mal Bildirimi<br \/>\nMADDE 72: Vatan Hizmeti<br \/>\nMADDE 73: Vergi \u00d6devi<br \/>\nMADDE 74: Dilek\u00e7e, Bilgi Edinme ve Kamu Denet\u00e7isine Ba\u015fvurma Hakk\u0131 \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc K\u0131s\u0131m<br \/>\nCUMHUR\u0130YET\u0130N TEMEL ORGANLARI<br \/>\nBirinci B\u00f6l\u00fcm<br \/>\nYASAMA<br \/>\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi<br \/>\nMADDE 75: Kurulu\u015fu<br \/>\nMADDE 76: Milletvekili Se\u00e7ilme Yeterlili\u011fi<\/p>\n<p>MADDE 77: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin Se\u00e7im D\u00f6nemi<br \/>\nMADDE 78: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Se\u00e7imlerinin Geriye B\u0131rak\u0131lmas\u0131 ve Ara Se\u00e7imleri<br \/>\nMADDE 79: Se\u00e7imlerin Genel Y\u00f6netim ve Denetimi<br \/>\n\u00dcyelikle \u0130lgili H\u00fck\u00fcmler<br \/>\nMADDE 80: Milletin Temsili<br \/>\nMADDE 81: Andi\u00e7me<br \/>\nMADDE 82: \u00dcyelikle Ba\u011fda\u015fmayan \u0130\u015fler<br \/>\nMADDE 83: Yasama Dokunulmazl\u0131\u011f\u0131<br \/>\nMADDE 84: Milletvekilli\u011finin D\u00fc\u015fmesi<br \/>\nMADDE 85: \u0130ptal \u0130stemi<br \/>\nMADDE 86: \u00d6denek ve Yolluklar<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin G\u00f6rev ve Yetkileri<br \/>\nMADDE 87: Genel Olarak<br \/>\nMADDE 88: Kanunlar\u0131n Teklif Edilmesi ve G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi<br \/>\nMADDE 89: Kanunlar\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131nca Yay\u0131mlanmas\u0131<br \/>\nMADDE 90: Milletleraras\u0131 Andla\u015fmalar\u0131 Uygun Bulma<br \/>\nMADDE 91: Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararname \u00c7\u0131karma Yetkisi<br \/>\nMADDE 92: Sava\u015f Hali \u0130lan\u0131 ve Silahl\u0131 Kuvvet Kullan\u0131lmas\u0131na \u0130zin Verme<br \/>\nT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin Faaliyetleri ile \u0130lgili H\u00fck\u00fcmler<br \/>\nMADDE 93: Toplanma ve Tatil<br \/>\nMADDE 94: Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131<br \/>\nMADDE 95: \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck, Siyas\u00ee Parti Gruplar\u0131 ve Kolluk \u0130\u015fleri<br \/>\nMADDE 96: Toplant\u0131 ve Karar Yeter Say\u0131s\u0131<br \/>\nMADDE 97: G\u00f6r\u00fc\u015fmelerin A\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve Yay\u0131mlanmas\u0131<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin Bilgi Edinme ve Denetim Yollar\u0131<br \/>\nMADDE 98: Genel Olarak<br \/>\nMADDE 99: Gensoru<br \/>\nMADDE 100: Meclis Soru\u015fturmas\u0131<\/p>\n<p>\u0130kinci B\u00f6l\u00fcm<br \/>\nY\u00dcR\u00dcTME<br \/>\nCumhurba\u015fkan\u0131<br \/>\nMADDE 101: Nitelikleri ve Tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131<br \/>\nMADDE 102: Se\u00e7imi<br \/>\nMADDE 103: Andi\u00e7mesi<br \/>\nMADDE 104: G\u00f6revleri ve Yetkileri<br \/>\nMADDE 105: Sorumluluk ve Sorumsuzluk Hali<br \/>\nMADDE 106: Cumhurba\u015fkan\u0131na Vekillik Etmek<br \/>\nMADDE 107: Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Genel Sekreterli\u011fi<br \/>\nMADDE 108: Devlet Denetleme Kurulu<br \/>\nBakanlar Kurulu<br \/>\nMADDE 109: Kurulu\u015f<br \/>\nMADDE 110: G\u00f6reve Ba\u015flama ve G\u00fcvenoyu<br \/>\nMADDE 111: G\u00f6rev S\u0131ras\u0131nda G\u00fcvenoyu<br \/>\nMADDE 112: G\u00f6rev ve Siyas\u00ee Sorumluluk<br \/>\nMADDE 113: Bakanl\u0131klar\u0131n Kurulmas\u0131 ve Bakanlar<br \/>\nMADDE 114: Se\u00e7imlerde Ge\u00e7ici Bakanlar Kurulu<br \/>\nMADDE 115: T\u00fcz\u00fckler<br \/>\nMADDE 116: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Se\u00e7imlerinin Cumhurba\u015fkan\u0131nca Yenilenmesi Mill\u00ee Savunma<br \/>\nMADDE 117: Ba\u015fkomutanl\u0131k ve Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131<br \/>\nMADDE 118: Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu<br \/>\nOla\u011fan\u00fcst\u00fc Y\u00f6netim Halleri<br \/>\nMADDE 119: T\u00e2bi Afet ve A\u011f\u0131r Ekonomik Bunal\u0131m Sebebiyle Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Hal \u0130lan\u0131<br \/>\nMADDE 120: \u015eiddet Olaylar\u0131n\u0131n Yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve Kamu D\u00fczeninin Ciddi \u015eekilde Bozulmas\u0131 Sebebiyle Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Hal \u0130lan\u0131<br \/>\nMADDE 121: Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Hallerle \u0130lgili D\u00fczenleme<br \/>\nMADDE 122: S\u0131k\u0131y\u00f6netim, Seferberlik ve Sava\u015f \u0130lan\u0131<\/p>\n<p>\u0130dare \/ \u0130darenin Esaslar\u0131<br \/>\nMADDE 123: \u0130darenin B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve Kamu T\u00fczel Ki\u015fili\u011fi<br \/>\nMADDE 124: Y\u00f6netmelikler<br \/>\nMADDE 125: Yarg\u0131 Yolu<\/p>\n<p>\u0130darenin Kurulu\u015fu<br \/>\nMADDE 126: Merkezi \u0130dare<br \/>\nMADDE 127: Mahalli \u0130dareler<\/p>\n<p>Kamu Hizmeti G\u00f6reviyle \u0130lgili H\u00fck\u00fcmler<br \/>\nMADDE 128: Genel \u0130lkeler<br \/>\nMADDE 129: G\u00f6rev ve Sorumluluklar\u0131, Disiplin Kovu\u015fturmas\u0131nda G\u00fcvence<br \/>\nY\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurumlar\u0131 ve \u00dcst Kurulu\u015flar\u0131<br \/>\nMADDE 130: Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurumlar\u0131<br \/>\nMADDE 131: Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim \u00dcst Kurulu\u015flar\u0131<br \/>\nMADDE 132: Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurumlar\u0131ndan \u00d6zel H\u00fck\u00fcmlere T\u00e2bi Olanlar<br \/>\nMADDE 133: Radyo ve Televizyon Kurulu\u015flar\u0131 ve Kamuyla \u0130li\u015fkili Haber Ajanslar\u0131<br \/>\nMADDE 134: Atat\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr, Dil ve Tarih Y\u00fcksek Kurumu<br \/>\nMADDE 135: Kamu Kurumu Niteli\u011findeki Meslek Kurulu\u015fu<br \/>\nMADDE 136: Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131<br \/>\nMADDE 137: Kanunsuz Emir<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc B\u00f6l\u00fcm<br \/>\nYARGI<br \/>\nGenel H\u00fck\u00fcmler<br \/>\nMADDE 138: Mahkemelerin Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131<br \/>\nMADDE 139: H\u00e2kimlik ve Savc\u0131l\u0131k Teminat\u0131<br \/>\nMADDE 140: H\u00e2kimlik ve Savc\u0131l\u0131k Mesle\u011fi<br \/>\nMADDE 141: Duru\u015fmalar\u0131n A\u00e7\u0131k ve Kararlar\u0131n Gerek\u00e7eli Olmas\u0131<br \/>\nMADDE 142: Mahkemelerin Kurulu\u015fu<br \/>\nMADDE 143: Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri (M\u00fclga)<br \/>\nMADDE 144: Adalet Hizmetlerinin Denetimi<br \/>\nMADDE 145: Asker\u00ee Yarg\u0131<\/p>\n<p>Y\u00fcksek Mahkemeler \/Anayasa Mahkemesi<br \/>\nMADDE 146: Kurulu\u015fu<br \/>\nMADDE 147: \u00dcyeli\u011fin Sona Ermesi<br \/>\nMADDE 148: G\u00f6rev ve Yetkileri<br \/>\nMADDE 149: \u00c7al\u0131\u015fma ve Yarg\u0131lama Usul\u00fc<br \/>\nMADDE 150: \u0130ptal Davas\u0131<br \/>\nMADDE 151: Dava A\u00e7ma S\u00fcresi<br \/>\nMADDE 152: Anayasaya Ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n Di\u011fer Mahkemelerde \u0130leri S\u00fcr\u00fclmesi<br \/>\nMADDE 153: Anayasa Mahkemesinin Karar\u0131<br \/>\nMADDE 154: Yarg\u0131tay<br \/>\nMADDE 155: Dan\u0131\u015ftay<br \/>\nMADDE 156: Asker\u00ee Yarg\u0131tay<br \/>\nMADDE 157: Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi<br \/>\nMADDE 158: Uyu\u015fmazl\u0131k Mahkemesi<br \/>\nMADDE 159: H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu<br \/>\nMADDE 160: Say\u0131\u015ftay<\/p>\n<p>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc K\u0131s\u0131m<br \/>\nMAL\u00ce ve EKONOM\u0130K H\u00dcK\u00dcMLER<br \/>\nBirinci B\u00f6l\u00fcm<br \/>\nMAL\u00ce H\u00dcK\u00dcMLER<br \/>\nB\u00fct\u00e7e<br \/>\nMADDE 161: B\u00fct\u00e7enin Haz\u0131rlanmas\u0131 ve Uygulanmas\u0131<br \/>\nMADDE 162: B\u00fct\u00e7enin G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi<br \/>\nMADDE 163: B\u00fct\u00e7elerde De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131labilme Esaslar\u0131<br \/>\nMADDE 164: Kesinhesap<br \/>\nMADDE 165: Kamu \u0130ktisadi Te\u015febb\u00fcslerinin Denetimi<\/p>\n<p>\u0130kinci B\u00f6l\u00fcm<br \/>\nEKONOM\u0130K H\u00dcK\u00dcMLER<br \/>\nMADDE 166: Planlama; Ekonomik ve Sosyal Konsey<br \/>\nMADDE 167: Piyasalar\u0131n Denetimi ve D\u0131\u015f Ticaretin D\u00fczenlenmesi<br \/>\nMADDE 168: Tabi\u00ee Servetlerin ve Kaynaklar\u0131n Aranmas\u0131 ve \u0130\u015fletilmesi<\/p>\n<p>Ormanlar ve Orman K\u00f6yl\u00fcs\u00fc<br \/>\nMADDE 169: Ormanlar\u0131n Korunmas\u0131 ve Geli\u015ftirilmesi<br \/>\nMADDE 170: Orman K\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn Korunmas\u0131<br \/>\nMADDE 171: Kooperatif\u00e7ili\u011fin Geli\u015ftirilmesi<br \/>\nT\u00fcketiciler \u0130le Esnaf ve Sanatkar\u0131n Korunmas\u0131 MADDE 172: T\u00fcketicinin Korunmas\u0131<br \/>\nMADDE 173: Esnaf ve Sanatkar\u0131n Korunmas\u0131<\/p>\n<p>Be\u015finci K\u0131s\u0131m<br \/>\n\u00c7E\u015f\u0130TL\u0130 H\u00dcK\u00dcMLER<br \/>\nMADDE 174: \u0130nk\u0131lap Kanunlar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131<\/p>\n<p>Alt\u0131nc\u0131 K\u0131s\u0131m<br \/>\nGE\u00c7\u0130C\u0130 H\u00dcK\u00dcMLER&gt; GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 1- GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 16<\/p>\n<p>Yedinci K\u0131s\u0131m<br \/>\nSON H\u00dcK\u00dcMLER<br \/>\nMADDE 175: Anayasan\u0131n De\u011fi\u015ftirilmesi<br \/>\nMADDE 176: Ba\u015flang\u0131\u00e7 ve Kenar Ba\u015fl\u0131klar<br \/>\nMADDE 177: Anayasan\u0131n Y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe Girmesi<br \/>\n(Kurucu Mecliste Kabul Tarihi : 18.10.1982; Halkoyuna Sunulmak \u00dczere Tasar\u0131n\u0131n Resm\u00ee Gazetede \u0130lan\u0131: 20.10.1982-17844; Kanunun Halkoyu ile Kabul Tarihi: 7.11.1982; Halkoyu Sonucunun Yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 Resm\u00ee Gazete Tarihi: 9.11.1982-17863 M\u00fckerrer)<\/p>\n<p>1982 G\u00dcN\u00dcM\u00dcZ ANAYASASI<br \/>\n(12 Eyl\u00fcl 2010 De\u011fi\u015fiklikleriyle<\/p>\n<p>Kanun No. : 2709 Kabul Tarihi : 7.11.1982<\/p>\n<p>BA\u015eLANGI\u00c7 (De\u011fi\u015fik: 23.7.1995-4121\/1 md.)<\/p>\n<p>T\u00fcrk Vatan\u0131 ve Milletinin ebed\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Y\u00fcce T\u00fcrk Devletinin b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirleyen bu Anayasa, T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin kurucusu, \u00f6l\u00fcms\u00fcz \u00f6nder ve e\u015fsiz kahraman Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn belirledi\u011fi milliyet\u00e7ilik anlay\u0131\u015f\u0131 ve O\u2019nun ink\u0131l\u00e2p ve ilkeleri do\u011frultusunda;<\/p>\n<p>D\u00fcnya milletleri ailesinin e\u015fit haklara sahip \u015ferefli bir \u00fcyesi olarak, T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin ebed\u00ee varl\u0131\u011f\u0131, refah\u0131, madd\u00ee ve manev\u00ee mutlulu\u011fu ile \u00e7a\u011fda\u015f medeniyet d\u00fczeyine ula\u015fma azmi y\u00f6n\u00fcnde;<\/p>\n<p>Millet iradesinin mutlak \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, egemenli\u011fin kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z T\u00fcrk Milletine ait oldu\u011fu ve bunu millet ad\u0131na kullanmaya yetkili k\u0131l\u0131nan hi\u00e7bir ki\u015fi ve kurulu\u015fun, bu Anayasada g\u00f6sterilen h\u00fcrriyet\u00e7i demokrasi ve bunun icaplar\u0131yla belirlenmi\u015f hukuk d\u00fczeni d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131;<\/p>\n<p>Kuvvetler ayr\u0131m\u0131n\u0131n, Devlet organlar\u0131 aras\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fck s\u0131ralamas\u0131 anlam\u0131na gelmeyip, belli Devlet yetki ve g\u00f6revlerinin kullan\u0131lmas\u0131ndan ibaret ve bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 meden\u00ee bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc ve i\u015fbirli\u011fi oldu\u011fu ve \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn ancak Anayasa ve kanunlarda bulundu\u011fu;<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/1 md.)Hi\u00e7bir faaliyetin T\u00fcrk mill\u00ee menfaatlerinin, T\u00fcrk varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, Devleti ve \u00fclkesiyle b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fi esas\u0131n\u0131n, T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn tarih\u00ee ve manev\u00ee de\u011ferlerinin, Atat\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi, ilke ve ink\u0131l\u00e2plar\u0131 ve medeniyet\u00e7ili\u011finin kar\u015f\u0131s\u0131nda korunma g\u00f6remeyece\u011fi ve l\u00e2iklik ilkesinin gere\u011fi olarak kutsal din duygular\u0131n\u0131n, Devlet i\u015flerine ve politikaya kesinlikle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131;<\/p>\n<p>Her T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131n\u0131n bu Anayasadaki temel hak ve h\u00fcrriyetlerden e\u015fitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak mill\u00ee k\u00fclt\u00fcr, medeniyet ve hukuk d\u00fczeni i\u00e7inde onurlu bir hayat s\u00fcrd\u00fcrme ve madd\u00ee ve manev\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu y\u00f6nde geli\u015ftirme hak ve yetkisine do\u011fu\u015ftan sahip oldu\u011fu;<\/p>\n<p>Topluca T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131n\u0131n mill\u00ee gurur ve iftiharlarda, mill\u00ee sevin\u00e7 ve kederlerde, mill\u00ee varl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 hak ve \u00f6devlerde, nimet ve k\u00fclfetlerde ve millet hayat\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc tecellisinde ortak oldu\u011fu, birbirinin hak ve h\u00fcrriyetlerine kesin sayg\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 i\u00e7ten sevgi ve karde\u015flik duygular\u0131yla ve \u201cYurtta sulh, cihanda sulh\u201d arzu ve inanc\u0131 i\u00e7inde, huzurlu bir hayat talebine haklar\u0131 bulundu\u011fu;<\/p>\n<p>F\u0130K\u0130R, \u0130NAN\u00c7 VE KARARIYLA anla\u015f\u0131lmak, s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna bu y\u00f6nde sayg\u0131 ve mutlak sadakatle yorumlan\u0131p uygulanmak \u00fczere,<\/p>\n<p>T\u00dcRK M\u0130LLET\u0130 TARAFINDAN, demokrasiye \u00e2\u015f\u0131k T\u00fcrk evlatlar\u0131n\u0131n vatan ve millet sevgisine emanet ve tevdi olunur.<\/p>\n<p>B\u0130R\u0130NC\u0130 KISIM<\/p>\n<p>Genel Esaslar<\/p>\n<p>I. Devletin \u015fekli<\/p>\n<p>MADDE 1. \u2013 T\u00fcrkiye Devleti bir Cumhuriyettir.<\/p>\n<p>II. Cumhuriyetin nitelikleri<\/p>\n<p>MADDE 2. \u2013 T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, mill\u00ee dayan\u0131\u015fma ve adalet anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131, Atat\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fine ba\u011fl\u0131, ba\u015flang\u0131\u00e7ta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, l\u00e2ik ve sosyal bir hukuk Devletidir.<\/p>\n<p>III. Devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, resm\u00ee dili, bayra\u011f\u0131, mill\u00ee mar\u015f\u0131 ve ba\u015fkenti<\/p>\n<p>MADDE 3. \u2013 T\u00fcrkiye Devleti, \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr. Dili T\u00fcrk\u00e7edir.<\/p>\n<p>Bayra\u011f\u0131, \u015fekli kanununda belirtilen, beyaz ay y\u0131ld\u0131zl\u0131 al bayrakt\u0131r.<\/p>\n<p>Mill\u00ee mar\u015f\u0131 \u201c\u0130stiklal Mar\u015f\u0131\u201dd\u0131r.<\/p>\n<p>Ba\u015fkenti Ankara\u2019d\u0131r.<\/p>\n<p>IV. De\u011fi\u015ftirilemeyecek h\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>MADDE 4. \u2013 Anayasan\u0131n 1 inci maddesindeki Devletin \u015feklinin Cumhuriyet oldu\u011fu hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcm ile, 2 nci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3 \u00fcnc\u00fc maddesi h\u00fck\u00fcmleri de\u011fi\u015ftirilemez ve de\u011fi\u015ftirilmesi teklif edilemez.<\/p>\n<p>V. Devletin temel ama\u00e7 ve g\u00f6revleri<\/p>\n<p>MADDE 5. \u2013 Devletin temel ama\u00e7 ve g\u00f6revleri, T\u00fcrk Milletinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u00fclkenin b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki\u015filerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu\u011funu sa\u011flamak; ki\u015finin temel hak ve h\u00fcrriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle ba\u011fda\u015fmayacak surette s\u0131n\u0131rlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald\u0131rmaya, insan\u0131n madd\u00ee ve manev\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131 haz\u0131rlamaya \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n<p>VI. Egemenlik<\/p>\n<p>MADDE 6. \u2013 Egemenlik, kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z Milletindir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk Milleti, egemenli\u011fini, Anayasan\u0131n koydu\u011fu esaslara g\u00f6re, yetkili organlar\u0131 eliyle kullan\u0131r.<\/p>\n<p>Egemenli\u011fin kullan\u0131lmas\u0131, hi\u00e7bir surette hi\u00e7bir ki\u015fiye, z\u00fcmreye veya s\u0131n\u0131fa b\u0131rak\u0131lamaz. Hi\u00e7bir kimse veya organ kayna\u011f\u0131n\u0131 Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi kullanamaz.<\/p>\n<p>VII. Yasama yetkisi<\/p>\n<p>MADDE 7. \u2013 Yasama yetkisi T\u00fcrk Milleti ad\u0131na T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.<\/p>\n<p>VIII. Y\u00fcr\u00fctme yetkisi ve g\u00f6revi<\/p>\n<p>MADDE 8. \u2013 Y\u00fcr\u00fctme yetkisi ve g\u00f6revi, Cumhurba\u015fkan\u0131 ve Bakanlar Kurulu taraf\u0131ndan, Anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullan\u0131l\u0131r ve yerine getirilir.<\/p>\n<p>IX. Yarg\u0131 yetkisi<\/p>\n<p>MADDE 9. \u2013 Yarg\u0131 yetkisi, T\u00fcrk Milleti ad\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131z mahkemelerce kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>X. Kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik<\/p>\n<p>Madde 10.\u2013 Herkes, dil, \u0131rk, renk, cinsiyet, siyas\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnce, felsef\u00ee inan\u00e7, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ay\u0131r\u0131m g\u00f6zetilmeksizin kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fittir.<\/p>\n<p>(Ek: 7.5.2004-5170\/1 md.) Kad\u0131nlar ve erkekler e\u015fit haklara sahiptir. Devlet, bu e\u015fitli\u011fin ya\u015fama ge\u00e7mesini sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. (Ek: 7\/5\/2010-5982\/1 md.) Bu maksatla al\u0131nacak tedbirler e\u015fitlik ilkesine ayk\u0131r\u0131 olarak yorumlanamaz.<\/p>\n<p>(Ek: 7\/5\/2010-5982\/1 md.) \u00c7ocuklar, ya\u015fl\u0131lar, \u00f6z\u00fcrl\u00fcler, harp ve vazife \u015fehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler i\u00e7in al\u0131nacak tedbirler e\u015fitlik ilkesine ayk\u0131r\u0131 say\u0131lmaz.<\/p>\n<p>Hi\u00e7bir ki\u015fiye, aileye, z\u00fcmreye veya s\u0131n\u0131fa imtiyaz tan\u0131namaz.<\/p>\n<p>Devlet organlar\u0131 ve idare makamlar\u0131 b\u00fct\u00fcn i\u015flemlerinde kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundad\u0131rlar.<\/p>\n<p>XI. Anayasan\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc<\/p>\n<p>MADDE 11. \u2013 Anayasa h\u00fck\u00fcmleri, yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131, idare makamlar\u0131n\u0131 ve di\u011fer kurulu\u015f ve ki\u015fileri ba\u011flayan temel hukuk kurallar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Kanunlar Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olamaz.<\/p>\n<p>\u0130K\u0130NC\u0130 KISIM<\/p>\n<p>Temel Haklar ve \u00d6devler<\/p>\n<p>B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n<p>Genel H\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>I. Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin niteli\u011fi<\/p>\n<p>MADDE 12. \u2013 Herkes, ki\u015fili\u011fine ba\u011fl\u0131, dokunulmaz, devredilmez, vazge\u00e7ilmez temel hak ve h\u00fcrriyetlere sahiptir.<\/p>\n<p>Temel hak ve h\u00fcrriyetler, ki\u015finin topluma, ailesine ve di\u011fer ki\u015filere kar\u015f\u0131 \u00f6dev ve sorumluluklar\u0131n\u0131 da ihtiva eder.<\/p>\n<p>II. Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 13. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/2 md.) Temel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.<\/p>\n<p>III. Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lamamas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 14. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/3 md.) Anayasada yer alan hak ve h\u00fcrriyetlerden hi\u00e7biri, Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozmay\u0131 ve insan haklar\u0131na dayanan demokratik ve l\u00e2ik Cumhuriyeti ortadan kald\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layan faaliyetler bi\u00e7iminde kullan\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Anayasa h\u00fck\u00fcmlerinden hi\u00e7biri, Devlete veya ki\u015filere, Anayasayla tan\u0131nan temel hak ve h\u00fcrriyetlerin yok edilmesini veya Anayasada belirtilenden daha geni\u015f \u015fekilde s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ama\u00e7layan bir faaliyette bulunmay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak \u015fekilde yorumlanamaz.<\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 faaliyette bulunanlar hakk\u0131nda uygulanacak m\u00fceyyideler, kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>IV. Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 15. \u2013 Sava\u015f, seferberlik, s\u0131k\u0131y\u00f6netim veya ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerde, milletleraras\u0131 hukuktan do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ihl\u00e2l edilmemek kayd\u0131yla, durumun gerektirdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde temel hak ve h\u00fcrriyetlerin kullan\u0131lmas\u0131 k\u0131smen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar i\u00e7in Anayasada \u00f6ng\u00f6r\u00fclen g\u00fcvencelere ayk\u0131r\u0131 tedbirler al\u0131nabilir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 7.5.2004-5170\/2 md.)Birinci f\u0131krada belirlenen durumlarda da, sava\u015f hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen \u00f6l\u00fcmler d\u0131\u015f\u0131nda, ki\u015finin ya\u015fama hakk\u0131na, madd\u00ee ve manev\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dokunulamaz; kimse din, vicdan, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerini a\u00e7\u0131klamaya zorlanamaz ve bunlardan dolay\u0131 su\u00e7lanamaz; su\u00e7 ve cezalar ge\u00e7mi\u015fe y\u00fcr\u00fct\u00fclemez; su\u00e7lulu\u011fu mahkeme karar\u0131 ile saptan\u0131ncaya kadar kimse su\u00e7lu say\u0131lamaz.<\/p>\n<p>V. Yabanc\u0131lar\u0131n durumu<\/p>\n<p>MADDE 16. \u2013 Temel hak ve h\u00fcrriyetler, yabanc\u0131lar i\u00e7in, milletleraras\u0131 hukuka uygun olarak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.<\/p>\n<p>\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n<p>Ki\u015finin Haklar\u0131 ve \u00d6devleri<\/p>\n<p>I. Ki\u015finin dokunulmazl\u0131\u011f\u0131, madd\u00ee ve manev\u00ee varl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n<p>MADDE 17. \u2013 Herkes, ya\u015fama, madd\u00ee ve manev\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma ve geli\u015ftirme hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>T\u0131bb\u00ee zorunluluklar ve kanunda yaz\u0131l\u0131 haller d\u0131\u015f\u0131nda, ki\u015finin v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dokunulamaz; r\u0131zas\u0131 olmadan bilimsel ve t\u0131bb\u00ee deneylere t\u00e2bi tutulamaz.<\/p>\n<p>Kimseye i\u015fkence ve eziyet yap\u0131lamaz; kimse insan haysiyetiyle ba\u011fda\u015fmayan bir cezaya veya muameleye t\u00e2bi tutulamaz.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 7.5.2004-5170\/3 md.) Me\u015fr\u00fb m\u00fcdafaa hali, yakalama ve tutuklama kararlar\u0131n\u0131n yerine getirilmesi, bir tutuklu veya h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn ka\u00e7mas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi, bir ayaklanma veya isyan\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131, s\u0131k\u0131y\u00f6netim veya ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerde yetkili merciin verdi\u011fi emirlerin uygulanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda silah kullan\u0131lmas\u0131na kanunun cevaz verdi\u011fi zorunlu durumlarda meydana gelen \u00f6ld\u00fcrme fiilleri, birinci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>II. Zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yasa\u011f\u0131<\/p>\n<p>MADDE 18. \u2013 Hi\u00e7 kimse zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamaz. Angarya yasakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eekil ve \u015fartlar\u0131 kanunla d\u00fczenlenmek \u00fczere h\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck veya tutukluluk s\u00fcreleri i\u00e7indeki \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmalar; ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerde vatanda\u015flardan istenecek hizmetler; \u00fclke ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alanlarda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen vatanda\u015fl\u0131k \u00f6devi niteli\u011findeki beden ve fikir \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma say\u0131lmaz.<\/p>\n<p>III. Ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi<\/p>\n<p>MADDE 19. \u2013 Herkes, ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fine sahiptir.<\/p>\n<p>\u015eekil ve \u015fartlar\u0131 kanunda g\u00f6sterilen :<\/p>\n<p>Mahkemelerce verilmi\u015f h\u00fcrriyeti k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 cezalar\u0131n ve g\u00fcvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; bir mahkeme karar\u0131n\u0131n veya kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn gere\u011fi olarak ilgilinin yakalanmas\u0131 veya tutuklanmas\u0131; bir k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcn g\u00f6zetim alt\u0131nda \u0131slah\u0131 veya yetkili merci \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in verilen bir karar\u0131n yerine getirilmesi; toplum i\u00e7in tehlike te\u015fkil eden bir ak\u0131l hastas\u0131, uyu\u015fturucu maddeveya alkol tutkunu, bir serseri veya hastal\u0131k yayabilecek bir ki\u015finin bir m\u00fcessesede tedavi, e\u011fitim veya \u0131slah\u0131 i\u00e7in kanunda belirtilen esaslara uygun olarak al\u0131nan tedbirin yerine getirilmesi; usul\u00fcne ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde \u00fclkeye girmek isteyen veya giren, ya da hakk\u0131nda s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etme yahut geri verme karar\u0131 verilen bir ki\u015finin yakalanmas\u0131 veya tutuklanmas\u0131; halleri d\u0131\u015f\u0131nda kimse h\u00fcrriyetinden yoksun b\u0131rak\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Su\u00e7lulu\u011fu hakk\u0131nda kuvvetli belirti bulunan ki\u015filer, ancak ka\u00e7malar\u0131n\u0131, delillerin yokedilmesini veya de\u011fi\u015ftirilmesini \u00f6nlemek maksad\u0131yla veya bunlar gibi tutuklamay\u0131 zorunlu k\u0131lan ve kanunda g\u00f6sterilen di\u011fer hallerde h\u00e2kim karar\u0131yla tutuklanabilir. H\u00e2kim karar\u0131 olmadan yakalama, ancak su\u00e7\u00fcst\u00fc halinde veya gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde yap\u0131labilir; bunun \u015fartlar\u0131n\u0131 kanun g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Yakalanan veya tutuklanan ki\u015filere, yakalama veya tutuklama sebepleri ve haklar\u0131ndaki iddialar herhalde yaz\u0131l\u0131 ve bunun hemen m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 halinde s\u00f6zl\u00fc olarak derhal, toplu su\u00e7larda en ge\u00e7 h\u00e2kim huzuruna \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131ncaya kadar bildirilir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/4 md.)Yakalanan veya tutuklanan ki\u015fi, tutulma yerine en yak\u0131n mahkemeye g\u00f6nderilmesi i\u00e7in gerekli s\u00fcre hari\u00e7 en ge\u00e7 k\u0131rksekiz saat ve toplu olarak i\u015flenen su\u00e7larda en \u00e7ok d\u00f6rt g\u00fcn i\u00e7inde h\u00e2kim \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Kimse, bu s\u00fcreler ge\u00e7tikten sonra h\u00e2kim karar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n h\u00fcrriyetinden yoksun b\u0131rak\u0131lamaz. Bu s\u00fcreler ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal, s\u0131k\u0131y\u00f6netim ve sava\u015f hallerinde uzat\u0131labilir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/4 md.)Ki\u015finin yakaland\u0131\u011f\u0131 veya tutukland\u0131\u011f\u0131, yak\u0131nlar\u0131na derhal bildirilir.<\/p>\n<p>Tutuklanan ki\u015filerin, makul s\u00fcre i\u00e7inde yarg\u0131lanmay\u0131 ve soru\u015fturma veya kovu\u015fturma s\u0131ras\u0131nda serbest b\u0131rak\u0131lmay\u0131 isteme haklar\u0131 vard\u0131r. Serbest b\u0131rak\u0131lma ilgilinin yarg\u0131lama s\u00fcresince duru\u015fmada haz\u0131r bulunmas\u0131n\u0131 veya h\u00fckm\u00fcn yerine getirilmesini sa\u011flamak i\u00e7in bir g\u00fcvenceye ba\u011flanabilir.<\/p>\n<p>Her ne sebeple olursa olsun, h\u00fcrriyeti k\u0131s\u0131tlanan ki\u015fi, k\u0131sa s\u00fcrede durumu hakk\u0131nda karar verilmesini ve bu k\u0131s\u0131tlaman\u0131n kanuna ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 halinde hemen serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla yetkili bir yarg\u0131 merciine ba\u015fvurma hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/4 md.)Bu esaslar d\u0131\u015f\u0131nda bir i\u015fleme t\u00e2bi tutulan ki\u015filerin u\u011frad\u0131klar\u0131 zarar, tazminat hukukunun genel prensiplerine g\u00f6re, Devlet\u00e7e \u00f6denir.<\/p>\n<p>IV. \u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi ve korunmas\u0131<\/p>\n<p>A. \u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi<\/p>\n<p>Madde 20.\u2013 Herkes, \u00f6zel hayat\u0131na ve aile hayat\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isteme hakk\u0131na sahiptir. \u00d6zel hayat\u0131n ve aile hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fine dokunulamaz. (M\u00fclga c\u00fcmle: 03\/10\/2001-4709\/5 md.)<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 03\/10\/2001-4709\/5 md.)Mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131k ve genel ahl\u00e2k\u0131n korunmas\u0131 veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 sebeplerinden biri veya birka\u00e7\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a; yine bu sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde de kanunla yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f merciin yaz\u0131l\u0131 emri bulunmad\u0131k\u00e7a; kimsenin \u00fcst\u00fc, \u00f6zel k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131 ve e\u015fyas\u0131 aranamaz ve bunlara el konulamaz. Yetkili merciin karar\u0131 yirmid\u00f6rt saat i\u00e7inde g\u00f6revli h\u00e2kimin onay\u0131na sunulur. H\u00e2kim, karar\u0131n\u0131 el koymadan itibaren k\u0131rksekiz saat i\u00e7inde a\u00e7\u0131klar; aksi halde, el koyma kendili\u011finden kalkar.<\/p>\n<p>(Ek: 7\/5\/2010-5982\/2 md.) Herkes, kendisiyle ilgili ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na sahiptir. Bu hak; ki\u015finin kendisiyle ilgili ki\u015fisel veriler hakk\u0131nda bilgilendirilme, bu verilere eri\u015fme, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesini veya silinmesini talep etme ve ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeyi de kapsar. Ki\u015fisel veriler, ancak kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen hallerde veya ki\u015finin a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131yla i\u015flenebilir. Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin esas ve usuller kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>B. Konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n<p>MADDE 21. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/6 md.) Kimsenin konutuna dokunulamaz. Mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131k ve genel ahl\u00e2k\u0131n korunmas\u0131 veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 sebeplerinden biri veya birka\u00e7\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a; yine bu sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde de kanunla yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f merciin yaz\u0131l\u0131 emri bulunmad\u0131k\u00e7a; kimsenin konutuna girilemez, arama yap\u0131lamaz ve buradaki e\u015fyaya el konulamaz. Yetkili merciin karar\u0131 yirmid\u00f6rt saat i\u00e7inde g\u00f6revli h\u00e2kimin onay\u0131na sunulur. H\u00e2kim, karar\u0131n\u0131 el koymadan itibaren k\u0131rksekiz saat i\u00e7inde a\u00e7\u0131klar; aksi halde, el koyma kendili\u011finden kalkar.<\/p>\n<p>C. Haberle\u015fme h\u00fcrriyeti<\/p>\n<p>MADDE 22. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/7 md.) Herkes, haberle\u015fme h\u00fcrriyetine sahiptir. Haberle\u015fmenin gizlili\u011fi esast\u0131r.<\/p>\n<p>Mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131k ve genel ahl\u00e2k\u0131n korunmas\u0131 veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 sebeplerinden biri veya birka\u00e7\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a; yine bu sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde de kanunla yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f merciin yaz\u0131l\u0131 emri bulunmad\u0131k\u00e7a; haberle\u015fme engellenemez ve gizlili\u011fine dokunulamaz. Yetkili merciin karar\u0131 yirmid\u00f6rt saat i\u00e7inde g\u00f6revli h\u00e2kimin onay\u0131na sunulur. H\u00e2kim, karar\u0131n\u0131 k\u0131rksekiz saat i\u00e7inde a\u00e7\u0131klar; aksi halde, karar kendili\u011finden kalkar.<\/p>\n<p>\u0130stisnalar\u0131n uygulanaca\u011f\u0131 kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 kanunda belirtilir.<\/p>\n<p>V. Yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyeti<\/p>\n<p>MADDE 23. \u2013 Herkes, yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyetine sahiptir.<\/p>\n<p>Yerle\u015fme h\u00fcrriyeti, su\u00e7 i\u015flenmesini \u00f6nlemek, sosyal ve ekonomik geli\u015fmeyi sa\u011flamak, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli kentle\u015fmeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmek ve kamu mallar\u0131n\u0131 korumak;<\/p>\n<p>Seyahat h\u00fcrriyeti, su\u00e7 soru\u015fturma ve kovu\u015fturmas\u0131 sebebiyle ve su\u00e7 i\u015flenmesini \u00f6nlemek;<\/p>\n<p>Ama\u00e7lar\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 7\/5\/2010-5982\/3 md.) Vatanda\u015f\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kma h\u00fcrriyeti, ancak su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131 veya kovu\u015fturmas\u0131 sebebiyle h\u00e2kim karar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak s\u0131n\u0131rlanabilir.<\/p>\n<p>Vatanda\u015f s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilemez ve yurda girme hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz.<\/p>\n<p>VI. Din ve vicdan h\u00fcrriyeti<\/p>\n<p>MADDE 24. \u2013 Herkes, vicdan, din\u00ee inan\u00e7 ve kanaat h\u00fcrriyetine sahiptir.<\/p>\n<p>14 \u00fcnc\u00fc maddeh\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 olmamak \u015fart\u0131yla ibadet, din\u00ee \u00e2yin ve t\u00f6renler serbesttir.<\/p>\n<p>Kimse, ibadete, din\u00ee \u00e2yin ve t\u00f6renlere kat\u0131lmaya, din\u00ee inan\u00e7 ve kanaatlerini a\u00e7\u0131klamaya zorlanamaz; din\u00ee inan\u00e7 ve kanaatlerinden dolay\u0131 k\u0131nanamaz ve su\u00e7lanamaz.<\/p>\n<p>Din ve ahl\u00e2k e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimi Devletin g\u00f6zetim ve denetimi alt\u0131nda yap\u0131l\u0131r. Din k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve ahl\u00e2k \u00f6\u011fretimi ilk ve orta-\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda okutulan zorunlu dersler aras\u0131nda yer al\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki din e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimi ancak, ki\u015filerin kendi iste\u011fine, k\u00fc\u00e7\u00fcklerin de kanun\u00ee temsilcisinin talebine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Kimse, Devletin sosyal, ekonomik, siyas\u00ee veya hukuk\u00ee temel d\u00fczenini k\u0131smen de olsa, din kurallar\u0131na dayand\u0131rma veya siyas\u00ee veya ki\u015fisel \u00e7\u0131kar yahut n\u00fcfuz sa\u011flama amac\u0131yla her ne suretle olursa olsun, dini veya din duygular\u0131n\u0131 yahut dince kutsal say\u0131lan \u015feyleri istismar edemez ve k\u00f6t\u00fcye kullanamaz.<\/p>\n<p>VII. D\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaat h\u00fcrriyeti<\/p>\n<p>MADDE 25. \u2013 Herkes, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaat h\u00fcrriyetine sahiptir.<\/p>\n<p>Her ne sebep ve ama\u00e7la olursa olsun kimse, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerini a\u00e7\u0131klamaya zorlanamaz; d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatleri sebebiyle k\u0131nanamaz ve su\u00e7lanamaz.<\/p>\n<p>VIII. D\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma h\u00fcrriyeti<\/p>\n<p>MADDE 26. \u2013 Herkes, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerini s\u00f6z, yaz\u0131, resim veya ba\u015fka yollarla tek ba\u015f\u0131na veya toplu olarak a\u00e7\u0131klama ve yayma hakk\u0131na sahiptir. Bu h\u00fcrriyet resm\u00ee makamlar\u0131n m\u00fcdahalesi olmaks\u0131z\u0131n haber veya fikir almak ya da vermek serbestli\u011fini de kapsar. Bu f\u0131kra h\u00fckm\u00fc, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yap\u0131lan yay\u0131mlar\u0131n izin sistemine ba\u011flanmas\u0131na engel de\u011fildir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/9 md.)Bu h\u00fcrriyetlerin kullan\u0131lmas\u0131, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, kamu g\u00fcvenli\u011fi, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin \u00fclkesi ve milleti ile b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131, su\u00e7lar\u0131n \u00f6nlenmesi, su\u00e7lular\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131, Devlet s\u0131rr\u0131 olarak usul\u00fcnce belirtilmi\u015f bilgilerin a\u00e7\u0131klanmamas\u0131, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u015f\u00f6hret veya haklar\u0131n\u0131n, \u00f6zel ve aile hayatlar\u0131n\u0131n yahut kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc meslek s\u0131rlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 veya yarg\u0131lama g\u00f6revinin gere\u011fine uygun olarak yerine getirilmesi ama\u00e7lar\u0131yla s\u0131n\u0131rlanabilir.<\/p>\n<p>(\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra m\u00fclga: 3.10.2001-4709\/9 md.)<\/p>\n<p>Haber ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri yayma ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenleyici h\u00fck\u00fcmler, bunlar\u0131n yay\u0131m\u0131n\u0131 engellememek kayd\u0131yla, d\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma h\u00fcrriyetinin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 say\u0131lmaz.<\/p>\n<p>(Ek: 3.10.2001-4709\/9 md.)D\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma h\u00fcrriyetinin kullan\u0131lmas\u0131nda uygulanacak \u015fekil, \u015fart ve usuller kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>IX. Bilim ve sanat h\u00fcrriyeti<\/p>\n<p>MADDE 27. \u2013 Herkes, bilim ve sanat\u0131 serbest\u00e7e \u00f6\u011frenme ve \u00f6\u011fretme, a\u00e7\u0131klama, yayma ve bu alanlarda her t\u00fcrl\u00fc ara\u015ft\u0131rma hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>Yayma hakk\u0131, Anayasan\u0131n 1 inci, 2 nci ve 3 \u00fcnc\u00fc maddeleri h\u00fck\u00fcmlerinin de\u011fi\u015ftirilmesini sa\u011flamak amac\u0131yla kullan\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Bu maddeh\u00fckm\u00fc yabanc\u0131 yay\u0131nlar\u0131n \u00fclkeye girmesi ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesine engel de\u011fildir.<\/p>\n<p>X. Bas\u0131n ve yay\u0131mla ilgili h\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>A. Bas\u0131n h\u00fcrriyeti<\/p>\n<p>MADDE 28. \u2013 Bas\u0131n h\u00fcrd\u00fcr, sans\u00fcr edilemez. Bas\u0131mevi kurmak izin alma ve mal\u00ee teminat yat\u0131rma \u015fart\u0131na ba\u011flanamaz.<\/p>\n<p>(\u0130kinci f\u0131kra m\u00fclga: 3.10.2001-4709\/10 md.)<\/p>\n<p>Devlet, bas\u0131n ve haber alma h\u00fcrriyetlerini sa\u011flayacak tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>Bas\u0131n h\u00fcrriyetinin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131nda, Anayasan\u0131n 26 ve 27 nci maddeleri h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>Devletin i\u00e7 ve d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011fini, \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tehdit eden veya su\u00e7 i\u015flemeye ya da ayaklanma veya isyana te\u015fvik eder nitelikte olan veya Devlete ait gizli bilgilere ili\u015fkin bulunan her t\u00fcrl\u00fc haber veya yaz\u0131y\u0131, yazanlar veya bast\u0131ranlar veya ayn\u0131 ama\u00e7la, basanlar, ba\u015fkas\u0131na verenler, bu su\u00e7lara ait kanun h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca sorumlu olurlar. Tedbir yolu ile da\u011f\u0131t\u0131m h\u00e2kim karar\u0131yla; gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde de kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a yetkili k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 merciin emriyle \u00f6nlenebilir. Da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 \u00f6nleyen yetkili merci, bu karar\u0131n\u0131 en ge\u00e7 yirmid\u00f6rt saat i\u00e7inde yetkili h\u00e2kime bildirir. Yetkili h\u00e2kim bu karar\u0131 en ge\u00e7 k\u0131rksekiz saat i\u00e7inde onaylamazsa, da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 \u00f6nleme karar\u0131 h\u00fck\u00fcms\u00fcz say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Yarg\u0131lama g\u00f6revinin amac\u0131na uygun olarak yerine getirilmesi i\u00e7in, kanunla belirtilecek s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde, h\u00e2kim taraf\u0131ndan verilen kararlar sakl\u0131 kalmak \u00fczere, olaylar hakk\u0131nda yay\u0131m yasa\u011f\u0131 konamaz.<\/p>\n<p>S\u00fcreli veya s\u00fcresiz yay\u0131nlar, kanunun g\u00f6sterdi\u011fi su\u00e7lar\u0131n soru\u015fturma veya kovu\u015fturmas\u0131na ge\u00e7ilmi\u015f olmas\u0131 hallerinde h\u00e2kim karar\u0131yla; Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin, kamu d\u00fczeninin, genel ahl\u00e2k\u0131n korunmas\u0131 ve su\u00e7lar\u0131n \u00f6nlenmesi bak\u0131m\u0131ndan gecikmesinde sak\u0131nca bulunan hallerde de kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a yetkili k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 merciin emriyle toplat\u0131labilir. Toplatma karar\u0131 veren yetkili merci, bu karar\u0131n\u0131 en ge\u00e7 yirmid\u00f6rt saat i\u00e7inde yetkili h\u00e2kime bildirir; h\u00e2kim bu karar\u0131 en ge\u00e7 k\u0131rksekiz saat i\u00e7inde onaylamazsa, toplatma karar\u0131 h\u00fck\u00fcms\u00fcz say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>S\u00fcreli veya s\u00fcresiz yay\u0131nlar\u0131n su\u00e7 soru\u015fturma veya kovu\u015fturmas\u0131 sebebiyle zapt ve m\u00fcsaderesinde genel h\u00fck\u00fcmler uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de yay\u0131mlanan s\u00fcreli yay\u0131nlar, Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne, Cumhuriyetin temel ilkelerine, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fe ve genel ahl\u00e2ka ayk\u0131r\u0131 yay\u0131mlardan mahk\u00fbm olma halinde, mahkeme karar\u0131yla ge\u00e7ici olarak kapat\u0131labilir. Kapat\u0131lan s\u00fcreli yay\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a devam\u0131 niteli\u011fini ta\u015f\u0131yan her t\u00fcrl\u00fc yay\u0131n yasakt\u0131r; bunlar h\u00e2kim karar\u0131yla toplat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>B. S\u00fcreli ve s\u00fcresiz yay\u0131n hakk\u0131<\/p>\n<p>MADDE 29. \u2013 S\u00fcreli veya s\u00fcresiz yay\u0131n \u00f6nceden izin alma ve mal\u00ee teminat yat\u0131rma \u015fart\u0131na ba\u011flanamaz.<\/p>\n<p>S\u00fcreli yay\u0131n \u00e7\u0131karabilmek i\u00e7in kanunun g\u00f6sterdi\u011fi bilgi ve belgelerin, kanunda belirtilen yetkili mercie verilmesi yeterlidir. Bu bilgi ve belgelerin kanuna ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti halinde yetkili merci, yay\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131 i\u00e7in mahkemeye ba\u015fvurur.<\/p>\n<p>S\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, yay\u0131m \u015fartlar\u0131, mal\u00ee kaynaklar\u0131 ve gazetecilik mesle\u011fi ile ilgili esaslar kanunla d\u00fczenlenir. Kanun, haber, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerin serbest\u00e7e yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 engelleyici veya zorla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 siyasal, ekonomik, mal\u00ee ve teknik \u015fartlar koyamaz.<\/p>\n<p>S\u00fcreli yay\u0131nlar, Devletin ve di\u011fer kamu t\u00fczelki\u015filerinin veya bunlara ba\u011fl\u0131 kurumlar\u0131n ara\u00e7 ve imk\u00e2nlar\u0131ndan e\u015fitlik esas\u0131na g\u00f6re yararlan\u0131r.<\/p>\n<p>C. Bas\u0131n ara\u00e7lar\u0131n\u0131n korunmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 30. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 7.5.2004-5170\/4 md.)Kanuna uygun \u015fekilde bas\u0131n i\u015fletmesi olarak kurulan bas\u0131mevi ve eklentileri ile bas\u0131n ara\u00e7lar\u0131, su\u00e7 aleti oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle zapt ve m\u00fcsadere edilemez veya i\u015fletilmekten al\u0131konulamaz.<\/p>\n<p>D. Kamu t\u00fczelki\u015filerinin elindeki bas\u0131n d\u0131\u015f\u0131 kitle haberle\u015fme ara\u00e7lar\u0131ndan yararlanma hakk\u0131<\/p>\n<p>MADDE 31. \u2013 Ki\u015filer ve siyas\u00ee partiler, kamu t\u00fczelki\u015filerinin elindeki bas\u0131n d\u0131\u015f\u0131 kitle haberle\u015fme ve yay\u0131m ara\u00e7lar\u0131ndan yararlanma hakk\u0131na sahiptir. Bu yararlanman\u0131n \u015fartlar\u0131 ve usulleri kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/11 md.)Kanun, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, genel ahl\u00e2k ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 sebepleri d\u0131\u015f\u0131nda, halk\u0131n bu ara\u00e7larla haber almas\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlere ula\u015fmas\u0131n\u0131 ve kamuoyunun serbest\u00e7e olu\u015fmas\u0131n\u0131 engelleyici kay\u0131tlar koyamaz.<\/p>\n<p>E. D\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131<\/p>\n<p>MADDE 32. \u2013 D\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131, ancak ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerine dokunulmas\u0131 veya kendileriyle ilgili ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 yay\u0131nlar yap\u0131lmas\u0131 hallerinde tan\u0131n\u0131r ve kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>D\u00fczeltme ve cevap yay\u0131mlanmazsa, yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n gerekip gerekmedi\u011fine h\u00e2kim taraf\u0131ndan ilgilinin m\u00fcracaat tarihinden itibaren en ge\u00e7 yedi g\u00fcn i\u00e7erisinde karar verilir.<\/p>\n<p>XI. Toplant\u0131 hak ve h\u00fcrriyetleri<\/p>\n<p>A. Dernek kurma h\u00fcrriyeti<\/p>\n<p>MADDE 33. \u2013(De\u011fi\u015fik: 23.7.1995-4121\/2 md.; 3.10.2001-4709\/12 md.) Herkes, \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n dernek kurma ve bunlara \u00fcye olma ya da \u00fcyelikten \u00e7\u0131kma h\u00fcrriyetine sahiptir.<\/p>\n<p>Hi\u00e7 kimse bir derne\u011fe \u00fcye olmaya ve dernekte \u00fcye kalmaya zorlanamaz.<\/p>\n<p>Dernek kurma h\u00fcrriyeti ancak, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131k ve genel ahl\u00e2k ile ba\u015fkalar\u0131n\u0131n h\u00fcrriyetlerinin korunmas\u0131 sebepleriyle ve kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.<\/p>\n<p>Dernek kurma h\u00fcrriyetinin kullan\u0131lmas\u0131nda uygulanacak \u015fekil, \u015fart ve usuller kanunda g\u00f6sterilir.<\/p>\n<p>Dernekler, kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde h\u00e2kim karar\u0131yla kapat\u0131labilir veya faaliyetten al\u0131konulabilir. Ancak, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin, kamu d\u00fczeninin, su\u00e7 i\u015flenmesini veya su\u00e7un devam\u0131n\u0131 \u00f6nlemenin yahut yakalaman\u0131n gerektirdi\u011fi hallerde gecikmede sak\u0131nca varsa, kanunla bir merci, derne\u011fi faaliyetten men ile yetkilendirilebilir. Bu merciin karar\u0131, yirmid\u00f6rt saat i\u00e7inde g\u00f6revli h\u00e2kimin onay\u0131na sunulur. H\u00e2kim, karar\u0131n\u0131 k\u0131rksekiz saat i\u00e7inde a\u00e7\u0131klar; aksi halde, bu idar\u00ee karar kendili\u011finden y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar.<\/p>\n<p>Birinci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc, Silahl\u0131 Kuvvetler ve kolluk kuvvetleri mensuplar\u0131na ve g\u00f6revlerinin gerektirdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde Devlet memurlar\u0131na kanunla s\u0131n\u0131rlamalar getirilmesine engel de\u011fildir.<\/p>\n<p>Bu madde h\u00fck\u00fcmleri vak\u0131flarla ilgili olarak da uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>B. Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131<\/p>\n<p>MADDE 34. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/13 md.) Herkes, \u00f6nceden izin almadan, silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hakk\u0131 ancak, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n ve genel ahl\u00e2k\u0131n veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 amac\u0131yla ve kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.<\/p>\n<p>Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda uygulanacak \u015fekil, \u015fart ve usuller kanunda g\u00f6sterilir.<\/p>\n<p>XII. M\u00fclkiyet hakk\u0131<\/p>\n<p>MADDE 35. \u2013 Herkes, m\u00fclkiyet ve miras haklar\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>Bu haklar, ancak kamu yarar\u0131 amac\u0131yla, kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.<\/p>\n<p>M\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 toplum yarar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olamaz.<\/p>\n<p>XIII. Haklar\u0131n korunmas\u0131 ile ilgili h\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>A. Hak arama h\u00fcrriyeti<\/p>\n<p>MADDE 36. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/14 md.) Herkes, me\u015fr\u00fb vas\u0131ta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde davac\u0131 veya daval\u0131 olarak iddia ve savunma ile adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>Hi\u00e7bir mahkeme, g\u00f6rev ve yetkisi i\u00e7indeki davaya bakmaktan ka\u00e7\u0131namaz.<\/p>\n<p>B. Kanun\u00ee h\u00e2kim g\u00fcvencesi<\/p>\n<p>MADDE 37. \u2013 Hi\u00e7 kimse kanunen t\u00e2bi oldu\u011fu mahkemeden ba\u015fka bir merci \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Bir kimseyi kanunen t\u00e2bi oldu\u011fu mahkemeden ba\u015fka bir merci \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131karma sonucunu do\u011furan yarg\u0131 yetkisine sahip ola\u011fan\u00fcst\u00fc merciler kurulamaz.<\/p>\n<p>C. Su\u00e7 ve cezalara ili\u015fkin esaslar<\/p>\n<p>MADDE 38. \u2013 Kimse, i\u015flendi\u011fi zaman y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan kanunun su\u00e7 saymad\u0131\u011f\u0131 bir fiilden dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131lamaz; kimseye su\u00e7u i\u015fledi\u011fi zaman kanunda o su\u00e7 i\u00e7in konulmu\u015f olan cezadan daha a\u011f\u0131r bir ceza verilemez.<\/p>\n<p>Su\u00e7 ve ceza zamana\u015f\u0131m\u0131 ile ceza mahk\u00fbmiyetinin sonu\u00e7lar\u0131 konusunda da yukar\u0131daki f\u0131kra uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>Ceza ve ceza yerine ge\u00e7en g\u00fcvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur.<\/p>\n<p>Su\u00e7lulu\u011fu h\u00fckmen sabit oluncaya kadar, kimse su\u00e7lu say\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Hi\u00e7 kimse kendisini ve kanunda g\u00f6sterilen yak\u0131nlar\u0131n\u0131 su\u00e7layan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil g\u00f6stermeye zorlanamaz.<\/p>\n<p>(Ek: 3.10.2001-4709\/15 md.) Kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015f bulgular, delil olarak kabul edilemez.<\/p>\n<p>Ceza sorumlulu\u011fu \u015fahs\u00eedir.<\/p>\n<p>(Ek: 3.10.2001-4709\/15 md.)Hi\u00e7 kimse, yaln\u0131zca s\u00f6zle\u015fmeden do\u011fan bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yerine getirememesinden dolay\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden al\u0131konulamaz.<\/p>\n<p>(M\u00fclga: 7.5.2004-5170\/5 md.)<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 7.5.2004-5170\/5 md.)\u00d6l\u00fcm cezas\u0131 ve genel m\u00fcsadere cezas\u0131 verilemez.<\/p>\n<p>\u0130dare, ki\u015fi h\u00fcrriyetinin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 sonucunu do\u011furan bir m\u00fceyyide uygulayamaz. Silahl\u0131 Kuvvetlerin i\u00e7 d\u00fczeni bak\u0131m\u0131ndan bu h\u00fckme kanunla istisnalar getirilebilir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 7.5.2004-5170\/5 md.)Uluslararas\u0131 Ceza Divan\u0131na taraf olman\u0131n gerektirdi\u011fi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler hari\u00e7 olmak \u00fczere vatanda\u015f, su\u00e7 sebebiyle yabanc\u0131 bir \u00fclkeye verilemez.<\/p>\n<p>XIV. \u0130spat hakk\u0131<\/p>\n<p>MADDE 39. \u2013 Kamu g\u00f6rev ve hizmetinde bulunanlara kar\u015f\u0131, bu g\u00f6rev ve hizmetin yerine getirilmesiyle ilgili olarak yap\u0131lan isnatlardan dolay\u0131 a\u00e7\u0131lan hakaret davalar\u0131nda, san\u0131k, isnad\u0131n do\u011frulu\u011funu ispat hakk\u0131na sahiptir. Bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki hallerde ispat isteminin kabul\u00fc, ancak isnat olunan fiilin do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131nda kamu yarar\u0131 bulunmas\u0131na veya \u015fik\u00e2yet\u00e7inin ispata raz\u0131 olmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>XV. Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin korunmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 40. \u2013 Anayasa ile tan\u0131nm\u0131\u015f hak ve h\u00fcrriyetleri ihl\u00e2l edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden ba\u015fvurma imk\u00e2n\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>(Ek: 3.10.2001-4709\/16 md.)Devlet, i\u015flemlerinde, ilgili ki\u015filerin hangi kanun yollar\u0131 ve mercilere ba\u015fvuraca\u011f\u0131n\u0131 ve s\u00fcrelerini belirtmek zorundad\u0131r.<\/p>\n<p>Ki\u015finin, resm\u00ee g\u00f6revliler taraf\u0131ndan v\u00e2ki haks\u0131z i\u015flemler sonucu u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar da, kanuna g\u00f6re, Devlet\u00e7e tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili g\u00f6revliye r\u00fccu hakk\u0131 sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n<p>Sosyal ve Ekonomik Haklar ve \u00d6devler<\/p>\n<p>I. Ailenin korunmas\u0131 ve \u00e7ocuk haklar\u0131 [1]<\/p>\n<p>Madde 41.\u2013 (Ek: 03.10.2001-4709\/17 md.)Aile, T\u00fcrk toplumunun temelidir ve e\u015fler aras\u0131nda e\u015fitli\u011fe dayan\u0131r.<\/p>\n<p>Devlet, ailenin huzur ve refah\u0131 ile \u00f6zellikle anan\u0131n ve \ufffd\u0131lacak tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>E\u011fitim ve \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda sadece e\u011fitim, \u00f6\u011fretim, ara\u015ft\u0131rma ve inceleme ile ilgili faaliyetler y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu faaliyetler her ne suretle olursa olsun engellenemez.<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7eden ba\u015fka hi\u00e7bir dil, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131na ana dilleri olarak okutulamaz ve \u00f6\u011fretilemez. E\u011fitim ve \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda okutulacak yabanc\u0131 diller ile yabanc\u0131 dille e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim yapan okullar\u0131n t\u00e2bi olaca\u011f\u0131 esaslar kanunla d\u00fczenlenir. Milletleraras\u0131 andla\u015fma h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>III. Kamu yarar\u0131<\/p>\n<p>A. K\u0131y\u0131lardan yararlanma<\/p>\n<p>MADDE 43. \u2013 K\u0131y\u0131lar, Devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Deniz, g\u00f6l ve akarsu k\u0131y\u0131lar\u0131yla, deniz ve g\u00f6llerin k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7evreleyen sahil \u015feritlerinden yararlanmada \u00f6ncelikle kamu yarar\u0131 g\u00f6zetilir.<\/p>\n<p>K\u0131y\u0131larla sahil \u015feritlerinin, kullan\u0131l\u0131\u015f ama\u00e7lar\u0131na g\u00f6re derinli\u011fi ve ki\u015filerin bu yerlerden yararlanma imk\u00e2n ve \u015fartlar\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>B. Toprak m\u00fclkiyeti<\/p>\n<p>MADDE 44. \u2013 Devlet, topra\u011f\u0131n verimli olarak i\u015fletilmesini korumak ve geli\u015ftirmek, erozyonla kaybedilmesini \u00f6nlemek ve topraks\u0131z olan veya yeter topra\u011f\u0131 bulunmayan \u00e7ift\u00e7ilikle u\u011fra\u015fan k\u00f6yl\u00fcye toprak sa\u011flamak amac\u0131yla gerekli tedbirleri al\u0131r. Kanun, bu ama\u00e7la, de\u011fi\u015fik tar\u0131m b\u00f6lgeleri ve \u00e7e\u015fitlerine g\u00f6re topra\u011f\u0131n geni\u015fli\u011fini tespit edebilir. Topraks\u0131z olan veya yeter topra\u011f\u0131 bulunmayan \u00e7ift\u00e7\ufffdocuklar\u0131n korunmas\u0131 ve aile planlamas\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretimi ile uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in gerekli tedbirleri al\u0131r, te\u015fkil\u00e2t\u0131 kurar.<\/p>\n<p>(Ek: 7\/5\/2010-5982\/4 md.)Her \u00e7ocuk, korunma ve bak\u0131mdan yararlanma, y\u00fcksek yarar\u0131na a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131k\u00e7a, ana ve babas\u0131yla ki\u015fisel ve do\u011frudan ili\u015fki kurma ve s\u00fcrd\u00fcrme hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>Devlet, her t\u00fcrl\u00fc istismara ve \u015fiddete kar\u015f\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 koruyucu tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>II. E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131 ve \u00f6devi<\/p>\n<p>MADDE 42. \u2013 Kimse, e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz.<\/p>\n<p>\u00d6\u011frenim hakk\u0131n\u0131n kapsam\u0131 kanunla tespit edilir ve d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>E\u011fitim ve \u00f6\u011fretim, Atat\u00fcrk ilkeleri ve ink\u0131l\u00e2plar\u0131 do\u011frultusunda, \u00e7a\u011fda\u015f bilim ve e\u011fitim esaslar\u0131na g\u00f6re, Devletin g\u00f6zetim ve denetimi alt\u0131nda yap\u0131l\u0131r. Bu esaslara ayk\u0131r\u0131 e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim yerleri a\u00e7\u0131lamaz.<\/p>\n<p>E\u011fitim ve \u00f6\u011fretim h\u00fcrriyeti, Anayasaya sadakat borcunu ortadan kald\u0131rmaz.<\/p>\n<p>\u0130lk\u00f6\u011fretim, k\u0131z ve erkek b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar i\u00e7in zorunludur ve Devlet okullar\u0131nda paras\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6zel ilk ve orta dereceli okullar\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu esaslar, Devlet okullar\u0131 ile eri\u015filmek istenen seviyeye uygun olarak, kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Devlet, madd\u00ee imk\u00e2nlardan yoksun ba\u015far\u0131l\u0131 \u00f6\u011frencilerin, \u00f6\u011frenimlerini s\u00fcrd\u00fcrebilmeleri amac\u0131 ile burslar ve ba\u015fka yollarla gerekli yard\u0131mlar\u0131 yapar. Devlet, durumlar\u0131 sebebiyle \u00f6zel e\u011fitime ihtiyac\u0131 olanlar\u0131 topluma yararl\u0131 kiye toprak sa\u011flanmas\u0131, \u00fcretimin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi, ormanlar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fclmesi ve di\u011fer toprak ve yeralt\u0131 servetlerinin azalmas\u0131 sonucunu do\u011furamaz.<\/p>\n<p>Bu ama\u00e7la da\u011f\u0131t\u0131lan topraklar b\u00f6l\u00fcnemez, miras h\u00fck\u00fcmleri d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fkalar\u0131na devredilemez ve ancak da\u011f\u0131t\u0131lan \u00e7ift\u00e7ilerle miras\u00e7\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan i\u015fletilebilir. Bu \u015fartlar\u0131n kayb\u0131 halinde, da\u011f\u0131t\u0131lan topra\u011f\u0131n Devlet\u00e7e geri al\u0131nmas\u0131na ili\u015fkin esaslar kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>C. Tar\u0131m, hayvanc\u0131l\u0131k ve bu \u00fcretim dallar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n korunmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 45. \u2013 Devlet, tar\u0131m arazileri ile \u00e7ay\u0131r ve meralar\u0131n ama\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 ve tahribini \u00f6nlemek, tar\u0131msal \u00fcretim planlamas\u0131 ilkelerine uygun olarak bitkisel ve hayvansal \u00fcretimi art\u0131rmak maksad\u0131yla, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015fanlar\u0131n i\u015fletme ara\u00e7 ve gere\u00e7lerinin ve di\u011fer girdilerinin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Devlet, bitkisel ve hayvansal \u00fcr\u00fcnlerin de\u011ferlendirilmesi ve ger\u00e7ek de\u011ferlerinin \u00fcreticinin eline ge\u00e7mesi i\u00e7in gereken tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>D. Kamula\u015ft\u0131rma<\/p>\n<p>MADDE 46. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/18 md.) Devlet ve kamu t\u00fczelki\u015fileri; kamu yarar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi hallerde, ger\u00e7ek kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 pe\u015fin \u00f6demek \u015fart\u0131yla, \u00f6zel m\u00fclkiyette bulunan ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131n tamam\u0131n\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131, kanunla g\u00f6sterilen esas ve usullere g\u00f6re, kamula\u015ft\u0131rmaya ve bunlar \u00fczerinde idar\u00ee irtifaklar kurmaya yetkilidir.<\/p>\n<p>Kamula\u015ft\u0131rma bedeli ile kesin h\u00fckme ba\u011flanan art\u0131r\u0131m bedeli nakden ve pe\u015fin olarak \u00f6denir. Ancak, tar\u0131m reformunun uygulanmas\u0131, b\u00fcy\u00fck enerji ve sulama projeleri ile isk\u00e2n projelerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, yeni ormanlar\u0131n yeti\u015ftirilmesi, k\u0131y\u0131lar\u0131n korunmas\u0131 ve turizm amac\u0131yla kamula\u015ft\u0131r\u0131lan topraklar\u0131n bedellerinin \u00f6denme \u015fekli kanunla g\u00f6sterilir. Kanunun taksitle \u00f6demeyi \u00f6ng\u00f6rebilece\u011fi bu hallerde, taksitlendirme s\u00fcresi be\u015f y\u0131l\u0131 a\u015famaz; bu takdirde taksitler e\u015fit olarak \u00f6denir.<\/p>\n<p>Kamula\u015ft\u0131r\u0131lan topraktan, o topra\u011f\u0131 do\u011frudan do\u011fruya i\u015fleten k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7iye ait olanlar\u0131n\u0131n bedeli, her halde pe\u015fin \u00f6denir.<\/p>\n<p>\u0130kinci f\u0131krada \u00f6ng\u00f6r\u00fclen taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple \u00f6denmemi\u015f kamula\u015ft\u0131rma bedellerinde kamu alacaklar\u0131 i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen en y\u00fcksek faiz uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>E. Devletle\u015ftirme ve \u00f6zelle\u015ftirme<\/p>\n<p>MADDE 47. \u2013 Kamu hizmeti niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan \u00f6zel te\u015febb\u00fcsler, kamu yarar\u0131n\u0131n zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hallerde devletle\u015ftirilebilir.<\/p>\n<p>Devletle\u015ftirme ger\u00e7ek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinden yap\u0131l\u0131r. Ger\u00e7ek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n hesaplanma tarz\u0131 ve usulleri kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>(Ek: 13.8.1999-4446\/1 md.)Devletin, kamu iktisad\u00ee te\u015febb\u00fcslerinin ve di\u011fer kamu t\u00fczelki\u015filerinin m\u00fclkiyetinde bulunan i\u015fletme ve varl\u0131klar\u0131n \u00f6zelle\u015ftirilmesine ili\u015fkin esas ve usuller kanunla g\u00f6sterilir.<\/p>\n<p>(Ek: 13.8.1999-4446\/1 md.)Devlet, kamu iktisad\u00ee te\u015febb\u00fcsleri ve di\u011fer kamu t\u00fczelki\u015fileri taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen yat\u0131r\u0131m ve hizmetlerden hangilerinin \u00f6zel hukuk s\u00f6zle\u015fmeleri ile ger\u00e7ek veya t\u00fczelki\u015filere yapt\u0131r\u0131labilece\u011fi veya devredilebilece\u011fi kanunla belirlenir.<\/p>\n<p>IV. \u00c7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme h\u00fcrriyeti<\/p>\n<p>MADDE 48. \u2013 Herkes, diledi\u011fi alanda \u00e7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme h\u00fcrriyetlerine sahiptir. \u00d6zel te\u015febb\u00fcsler kurmak serbesttir.<\/p>\n<p>Devlet, \u00f6zel te\u015febb\u00fcslerin mill\u00ee ekonominin gereklerine ve sosyal ama\u00e7lara uygun y\u00fcr\u00fcmesini, g\u00fcvenlik ve kararl\u0131l\u0131k i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>V. \u00c7al\u0131\u015fma ile ilgili h\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>A. \u00c7al\u0131\u015fma hakk\u0131 ve \u00f6devi<\/p>\n<p>MADDE 49. \u2013 \u00c7al\u0131\u015fma, herkesin hakk\u0131 ve \u00f6devidir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/19 md.)Devlet, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hayat seviyesini y\u00fckseltmek, \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ve i\u015fsizleri korumak, \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 desteklemek, i\u015fsizli\u011fi \u00f6nlemeye elveri\u015fli ekonomik bir ortam yaratmak ve \u00e7al\u0131\u015fma bar\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in gerekli tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>(\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra m\u00fclga: 3.10.2001-4709\/19 md.)<\/p>\n<p>B. \u00c7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131 ve dinlenme hakk\u0131<\/p>\n<p>MADDE 50. \u2013 Kimse, ya\u015f\u0131na, cinsiyetine ve g\u00fcc\u00fcne uymayan i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamaz.<\/p>\n<p>K\u00fc\u00e7\u00fckler ve kad\u0131nlar ile beden\u00ee ve ruh\u00ee yetersizli\u011fi olanlar \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6zel olarak korunurlar.<\/p>\n<p>Dinlenmek, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hakk\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dccretli hafta ve bayram tatili ile \u00fccretli y\u0131ll\u0131k izin haklar\u0131 ve \u015fartlar\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>C. Sendika kurma hakk\u0131<\/p>\n<p>Madde 51.\u2013 (De\u011fi\u015fik: 03.10.2001-4709\/20 md.)\u00c7al\u0131\u015fanlar ve i\u015fverenler, \u00fcyelerinin \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geli\u015ftirmek i\u00e7in \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n sendikalar ve \u00fcst kurulu\u015flar kurma, bunlara serbest\u00e7e \u00fcye olma ve \u00fcyelikten serbest\u00e7e \u00e7ekilme haklar\u0131na sahiptir. Hi\u00e7 kimse bir sendikaya \u00fcye olmaya ya da \u00fcyelikten ayr\u0131lmaya zorlanamaz.<\/p>\n<p>Sendika kurma hakk\u0131 ancak, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131k ve genel ahl\u00e2k ile ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 sebepleriyle ve kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.<\/p>\n<p>Sendika kurma hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda uygulanacak \u015fekil, \u015fart ve usuller kanunda g\u00f6sterilir.<\/p>\n<p>(D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kra m\u00fclga: 7\/5\/2010-5982\/5 md.)<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u00e7i niteli\u011fi ta\u015f\u0131mayan kamu g\u00f6revlilerinin bu alandaki haklar\u0131n\u0131n kapsam, istisna ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 g\u00f6rd\u00fckleri hizmetin niteli\u011fine uygun olarak kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Sendika ve \u00fcst kurulu\u015flar\u0131n\u0131n t\u00fcz\u00fckleri, y\u00f6netim ve i\u015fleyi\u015fleri, Cumhuriyetin temel niteliklerine ve demokrasi esaslar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olamaz.<\/p>\n<p>D. Sendikal faaliyet<\/p>\n<p>MADDE 52. \u2013 (M\u00fclga: 23.7.1995-4121\/3 md.)<\/p>\n<p>VI. Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi, grev hakk\u0131 ve lokavt<\/p>\n<p>A. Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi ve toplu s\u00f6zle\u015fme hakk\u0131 [2]<\/p>\n<p>MADDE 53. \u2013 \u0130\u015f\u00e7iler ve i\u015fverenler, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak ekonomik ve sosyal durumlar\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek amac\u0131yla toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi yapma hakk\u0131na sahiptirler.<\/p>\n<p>Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>(Ek: 7\/5\/2010-5982\/6 md.)Memurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlileri, toplu s\u00f6zle\u015fme yapma hakk\u0131na sahiptirler.<\/p>\n<p>Toplu s\u00f6zle\u015fme yap\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde taraflar Kamu G\u00f6revlileri Hakem Kuruluna ba\u015fvurabilir. Kamu G\u00f6revlileri Hakem Kurulu kararlar\u0131 kesindir ve toplu s\u00f6zle\u015fme h\u00fckm\u00fcndedir.<\/p>\n<p>Toplu s\u00f6zle\u015fme hakk\u0131n\u0131n kapsam\u0131, istisnalar\u0131, toplu s\u00f6zle\u015fmeden yararlanacaklar, toplu s\u00f6zle\u015fmenin yap\u0131lma \u015fekli, usul\u00fc ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, toplu s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmlerinin emeklilere yans\u0131t\u0131lmas\u0131, Kamu G\u00f6revlileri Hakem Kurulunun te\u015fkili, \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131 ile di\u011fer hususlar kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>B. Grev hakk\u0131 ve lokavt<\/p>\n<p>MADDE 54. \u2013 Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yap\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde i\u015f\u00e7iler grev hakk\u0131na sahiptirler. Bu hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n ve i\u015fverenin lokavta ba\u015fvurmas\u0131n\u0131n usul ve \u015fartlar\u0131 ile kapsam ve istisnalar\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Grev hakk\u0131 ve lokavt iyi niyet kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 tarzda, toplum zarar\u0131na ve mill\u00ee serveti tahrip edecek \u015fekilde kullan\u0131lamaz.<\/p>\n<p>(\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra m\u00fclga: 7\/5\/2010-5982\/7 md.)<\/p>\n<p>Grev ve lokavt\u0131n yasaklanabilece\u011fi veya ertelenebilece\u011fi haller ve i\u015fyerleri kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Grev ve lokavt\u0131n yasakland\u0131\u011f\u0131 hallerde veya ertelendi\u011fi durumlarda ertelemenin sonunda, uyu\u015fmazl\u0131k Y\u00fcksek Hakem Kurulunca \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n her safhas\u0131nda taraflar da anla\u015farak Y\u00fcksek Hakem Kuruluna ba\u015fvurabilir. Y\u00fcksek Hakem Kurulunun kararlar\u0131 kesindir ve toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi h\u00fckm\u00fcndedir.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek Hakem Kurulunun kurulu\u015f ve g\u00f6revleri kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>(Yedinci f\u0131kra m\u00fclga: 7\/5\/2010-5982\/7 md.)<\/p>\n<p>Greve kat\u0131lmayanlar\u0131n i\u015fyerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, greve kat\u0131lanlar taraf\u0131ndan hi\u00e7 bir \u015fekilde engellenemez.<\/p>\n<p>VII. \u00dccrette adalet sa\u011flanmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 55. \u2013 \u00dccret eme\u011fin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Devlet, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 i\u015fe uygun adaletli bir \u00fccret elde etmeleri ve di\u011fer sosyal yard\u0131mlardan yararlanmalar\u0131 i\u00e7in gerekli tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/21 md.)Asgar\u00ee \u00fccretin tespitinde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ge\u00e7im \u015fartlar\u0131 ile \u00fclkenin ekonomik durumu da g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulur.<\/p>\n<p>VIII. Sa\u011fl\u0131k, \u00e7evre ve konut<\/p>\n<p>A. Sa\u011fl\u0131k hizmetleri ve \u00e7evrenin korunmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 56. \u2013 Herkes, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengeli bir \u00e7evrede ya\u015fama hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>\u00c7evreyi geli\u015ftirmek, \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak ve \u00e7evre kirlenmesini \u00f6nlemek Devletin ve vatanda\u015flar\u0131n \u00f6devidir.<\/p>\n<p>Devlet, herkesin hayat\u0131n\u0131, beden ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcrmesini sa\u011flamak; insan ve maddeg\u00fcc\u00fcnde tasarruf ve verimi art\u0131rarak, i\u015fbirli\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirmek amac\u0131yla sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131n\u0131 tek elden planlay\u0131p hizmet vermesini d\u00fczenler.<\/p>\n<p>Devlet, bu g\u00f6revini kamu ve \u00f6zel kesimlerdeki sa\u011fl\u0131k ve sosyal kurumlar\u0131ndan yararlanarak, onlar\u0131 denetleyerek yerine getirir.<\/p>\n<p>Sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin yayg\u0131n bir \u015fekilde yerine getirilmesi i\u00e7in kanunla genel sa\u011fl\u0131k sigortas\u0131 kurulabilir.<\/p>\n<p>B. Konut hakk\u0131<\/p>\n<p>MADDE 57. \u2013 Devlet, \u015fehirlerin \u00f6zelliklerini ve \u00e7evre \u015fartlar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten bir planlama \u00e7er\u00e7evesinde, konut ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak tedbirleri al\u0131r, ayr\u0131ca toplu konut te\u015febb\u00fcslerini destekler.<\/p>\n<p>IX. Gen\u00e7lik ve spor<\/p>\n<p>A. Gen\u00e7li\u011fin korunmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 58. \u2013 Devlet, istikl\u00e2l ve Cumhuriyetimizin emanet edildi\u011fi gen\u00e7lerin m\u00fcsbet ilmin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, Atat\u00fcrk ilke ve ink\u0131l\u00e2plar\u0131 do\u011frultusunda ve Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131rmay\u0131 ama\u00e7 edinen g\u00f6r\u00fc\u015flere kar\u015f\u0131 yeti\u015fme ve geli\u015fmelerini sa\u011flay\u0131c\u0131 tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>Devlet, gen\u00e7leri alkol d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden, uyu\u015fturucu maddelerden, su\u00e7luluk, kumar ve benzeri k\u00f6t\u00fc al\u0131\u015fkanl\u0131klardan ve cehaletten korumak i\u00e7in gerekli tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>B. Sporun geli\u015ftirilmesi<\/p>\n<p>MADDE 59. \u2013 Devlet, her ya\u015ftaki T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131n\u0131n beden ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirecek tedbirleri al\u0131r, sporun kitlelere yay\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik eder.<\/p>\n<p>Devlet ba\u015far\u0131l\u0131 sporcuyu korur.<\/p>\n<p>X. Sosyal g\u00fcvenlik haklar\u0131<\/p>\n<p>A. Sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131<\/p>\n<p>MADDE 60. \u2013 Herkes, sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>Devlet, bu g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayacak gerekli tedbirleri al\u0131r ve te\u015fkilat\u0131 kurar.<\/p>\n<p>B. Sosyal g\u00fcvenlik bak\u0131m\u0131ndan \u00f6zel olarak korunmas\u0131 gerekenler<\/p>\n<p>MADDE 61. \u2013 Devlet, harp ve vazife \u015fehitlerinin dul ve yetimleriyle, mal\u00fbl ve gazileri korur ve toplumda kendilerine yara\u015f\u0131r bir hayat seviyesi sa\u011flar.<\/p>\n<p>Devlet, sakatlar\u0131n korunmalar\u0131n\u0131 ve toplum hayat\u0131na intibaklar\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>Ya\u015fl\u0131lar, Devlet\u00e7e korunur. Ya\u015fl\u0131lara Devlet yard\u0131m\u0131 ve sa\u011flanacak di\u011fer haklar ve kolayl\u0131klar kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Devlet, korunmaya muhta\u00e7 \u00e7ocuklar\u0131n topluma kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc tedbiri al\u0131r.<\/p>\n<p>Bu ama\u00e7larla gerekli te\u015fkilat ve tesisleri kurar veya kurdurur.<\/p>\n<p>C. Yabanc\u0131 \u00fclkelerde \u00e7al\u0131\u015fan T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131<\/p>\n<p>MADDE 62. \u2013 Devlet, yabanc\u0131 \u00fclkelerde \u00e7al\u0131\u015fan T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131n\u0131n aile birli\u011finin, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n e\u011fitiminin, k\u00fclt\u00fcrel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n ve sosyal g\u00fcvenliklerinin sa\u011flanmas\u0131, anavatanla ba\u011flar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve yurda d\u00f6n\u00fc\u015flerinde yard\u0131mc\u0131 olunmas\u0131 i\u00e7in gereken tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>XI. Tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n korunmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 63. \u2013 Devlet, tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve de\u011ferlerinin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar, bu ama\u00e7la destekleyici ve te\u015fvik edici tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>Bu varl\u0131klar ve de\u011ferlerden \u00f6zel m\u00fclkiyet konusu olanlara getirilecek s\u0131n\u0131rlamalar ve bu nedenle hak sahiplerine yap\u0131lacak yard\u0131mlar ve tan\u0131nacak muafiyetler kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>XII. Sanat\u0131n ve sanat\u00e7\u0131n\u0131n korunmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 64. \u2013 Devlet, sanat faaliyetlerini ve sanat\u00e7\u0131y\u0131 korur. Sanat eserlerinin ve sanat\u00e7\u0131n\u0131n korunmas\u0131, de\u011ferlendirilmesi, desteklenmesi ve sanat sevgisinin yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gereken tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>XIII. Devletin iktisad\u00ee ve sosyal \u00f6devlerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131(*)<\/p>\n<p>MADDE 65. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/22 md.) Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen g\u00f6revlerini, bu g\u00f6revlerin ama\u00e7lar\u0131na uygun \u00f6ncelikleri g\u00f6zeterek mal\u00ee kaynaklar\u0131n\u0131n yeterlili\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde yerine getirir.<\/p>\n<p>D\u00d6RD\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n<p>Siyas\u00ee Haklar ve \u00d6devler<\/p>\n<p>I. T\u00fcrk vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n<p>MADDE 66. \u2013 T\u00fcrk Devletine vatanda\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olan herkes T\u00fcrkt\u00fcr.<\/p>\n<p>T\u00fcrk baban\u0131n veya T\u00fcrk anan\u0131n \u00e7ocu\u011fu T\u00fcrkt\u00fcr. (Son c\u00fcmle m\u00fclga: 3.10.2001-4709\/23 md.)<\/p>\n<p>Vatanda\u015fl\u0131k, kanunun g\u00f6sterdi\u011fi \u015fartlarla kazan\u0131l\u0131r ve ancak kanunda belirtilen hallerde kaybedilir.<\/p>\n<p>Hi\u00e7bir T\u00fcrk, vatana ba\u011fl\u0131l\u0131kla ba\u011fda\u015fmayan bir eylemde bulunmad\u0131k\u00e7a vatanda\u015fl\u0131ktan \u00e7\u0131kar\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Vatanda\u015fl\u0131ktan \u00e7\u0131karma ile ilgili karar ve i\u015flemlere kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu kapat\u0131lamaz.<\/p>\n<p>II. Se\u00e7me, se\u00e7ilme ve siyas\u00ee faaliyette bulunma haklar\u0131<\/p>\n<p>MADDE 67. \u2013 Vatanda\u015flar, kanunda g\u00f6sterilen \u015fartlara uygun olarak, se\u00e7me, se\u00e7ilme ve ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak veya bir siyas\u00ee parti i\u00e7inde siyas\u00ee faaliyette bulunma ve halkoylamas\u0131na kat\u0131lma hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 23.7.1995-4121\/5 md.)Se\u00e7imler ve halkoylamas\u0131 serbest, e\u015fit, gizli, tek dereceli, genel oy, a\u00e7\u0131k say\u0131m ve d\u00f6k\u00fcm esaslar\u0131na g\u00f6re, yarg\u0131 y\u00f6netim ve denetimi alt\u0131nda yap\u0131l\u0131r. Ancak, yurt d\u0131\u015f\u0131nda bulunan T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131n\u0131n oy hakk\u0131n\u0131 kullanabilmeleri amac\u0131yla kanun, uygulanabilir tedbirleri belirler.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 17.5.1987-3361\/1 md.; 23.7.1995-4121\/5 md.)Onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 dolduran her T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 se\u00e7me ve halkoylamas\u0131na kat\u0131lma haklar\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>Bu haklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 23.7.1995-4121\/5 md.; 3.10.2001-4709\/24 md.)Silah alt\u0131nda bulunan er ve erba\u015flar ile asker\u00ee \u00f6\u011frenciler, taksirli su\u00e7lardan h\u00fck\u00fcm giyenler hari\u00e7 ceza infaz kurumlar\u0131nda bulunan h\u00fck\u00fcml\u00fcler oy kullanamazlar. Ceza infaz kurumlar\u0131 ve tutukevlerinde oy kullan\u0131lmas\u0131 ve oylar\u0131n say\u0131m ve d\u00f6k\u00fcm\u00fcnde se\u00e7im emniyeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan al\u0131nmas\u0131 gerekli tedbirler Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu taraf\u0131ndan tespit edilir ve g\u00f6revli h\u00e2kimin yerinde y\u00f6netim ve denetimi alt\u0131nda yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>(Ek: 23.7.1995-4121\/5 md.) Se\u00e7im kanunlar\u0131, temsilde adalet ve y\u00f6netimde istikrar ilkelerini ba\u011fda\u015ft\u0131racak bi\u00e7imde d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>(Ek: 3.10.2001-4709\/24 md.)Se\u00e7im kanunlar\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler, y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren bir y\u0131l i\u00e7inde yap\u0131lacak se\u00e7imlerde uygulanmaz.<\/p>\n<p>III. Siyas\u00ee partilerle ilgili h\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>A. Parti kurma, partilere girme ve partilerden ayr\u0131lma<\/p>\n<p>MADDE 68. \u2013(De\u011fi\u015fik: 23.7.1995-4121\/6 md.) Vatanda\u015flar, siyas\u00ee parti kurma ve usul\u00fcne g\u00f6re partilere girme ve partilerden ayr\u0131lma hakk\u0131na sahiptir. Parti \u00fcyesi olabilmek i\u00e7in onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olmak gerekir.<\/p>\n<p>Siyas\u00ee partiler, demokratik siyas\u00ee hayat\u0131n vazge\u00e7ilmez unsurlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Siyas\u00ee partiler \u00f6nceden izin almadan kurulurlar ve Anayasa ve kanun h\u00fck\u00fcmleri i\u00e7erisinde faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler.<\/p>\n<p>Siyas\u00ee partilerin t\u00fcz\u00fck ve programlar\u0131 ile eylemleri, Devletin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na, \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne, insan haklar\u0131na, e\u015fitlik ve hukuk devleti ilkelerine, millet egemenli\u011fine, demokratik ve l\u00e2ik Cumhuriyet ilkelerine ayk\u0131r\u0131 olamaz; s\u0131n\u0131f veya z\u00fcmre diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc veya herhangi bir t\u00fcr diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc savunmay\u0131 ve yerle\u015ftirmeyi ama\u00e7layamaz; su\u00e7 i\u015flenmesini te\u015fvik edemez.<\/p>\n<p>H\u00e2kimler ve savc\u0131lar, Say\u0131\u015ftay dahil y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131 mensuplar\u0131, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n memur stat\u00fcs\u00fcndeki g\u00f6revlileri, yapt\u0131klar\u0131 hizmet bak\u0131m\u0131ndan i\u015f\u00e7i niteli\u011fi ta\u015f\u0131mayan di\u011fer kamu g\u00f6revlileri, Silahl\u0131 Kuvvetler mensuplar\u0131 ile y\u00fcksek\u00f6\u011fretim \u00f6ncesi \u00f6\u011frencileri siyas\u00ee partilere \u00fcye olamazlar.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n siyas\u00ee partilere \u00fcye olmalar\u0131 ancak kanunla d\u00fczenlenebilir. Kanun bu elemanlar\u0131n, siyas\u00ee partilerin merkez organlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan parti g\u00f6revi almalar\u0131na cevaz veremez ve parti \u00fcyesi y\u00fcksek\u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda uyacaklar\u0131 esaslar\u0131 belirler.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim \u00f6\u011frencilerinin siyas\u00ee partilere \u00fcye olabilmelerine ili\u015fkin esaslar kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Siyas\u00ee partilere, Devlet, yeterli d\u00fczeyde ve hak\u00e7a mal\u00ee yard\u0131m yapar. Partilere yap\u0131lacak yard\u0131m\u0131n, alacaklar\u0131 \u00fcye aidat\u0131n\u0131n ve ba\u011f\u0131\u015flar\u0131n tabi oldu\u011fu esaslar kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>B. Siyas\u00ee partilerin uyacaklar\u0131 esaslar<\/p>\n<p>MADDE 69. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 23.7.1995-4121\/7 md.) Siyas\u00ee partilerin faaliyetleri, parti i\u00e7i d\u00fczenlemeleri ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 demokrasi ilkelerine uygun olur. Bu ilkelerin uygulanmas\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Siyas\u00ee partiler, ticar\u00ee faaliyetlere giri\u015femezler.<\/p>\n<p>Siyas\u00ee partilerin gelir ve giderlerinin ama\u00e7lar\u0131na uygun olmas\u0131 gereklidir. Bu kural\u0131n uygulanmas\u0131 kanunla d\u00fczenlenir. Anayasa Mahkemesince siyas\u00ee partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunlu\u011funun tespiti, bu hususun denetim y\u00f6ntemleri ve ayk\u0131r\u0131l\u0131k halinde uygulanacak yapt\u0131r\u0131mlar kanunda g\u00f6sterilir. Anayasa Mahkemesi, bu denetim g\u00f6revini yerine getirirken Say\u0131\u015ftaydan yard\u0131m sa\u011flar. Anayasa Mahkemesinin bu denetim sonunda verece\u011fi kararlar kesindir.<\/p>\n<p>Siyas\u00ee partilerin kapat\u0131lmas\u0131, Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7aca\u011f\u0131 dava \u00fczerine Anayasa Mahkemesince kesin olarak karara ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n<p>Bir siyas\u00ee partinin t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc ve program\u0131n\u0131n 68 inci maddenin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 bulunmas\u0131 halinde temelli kapatma karar\u0131 verilir.<\/p>\n<p>Bir siyas\u00ee partinin 68 inci maddenin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 eylemlerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc temelli kapat\u0131lmas\u0131na, ancak, onun bu nitelikteki fiillerin i\u015flendi\u011fi bir odak haline geldi\u011finin Anayasa Mahkemesince tespit edilmesi halinde karar verilir. (Ek c\u00fcmle: 3.10.2001-4709\/25 md.) Bir siyas\u00ee parti, bu nitelikteki fiiller o partinin \u00fcyelerince yo\u011fun bir \u015fekilde i\u015flendi\u011fi ve bu durum o partinin b\u00fcy\u00fck kongre veya genel ba\u015fkan veya merkez karar veya y\u00f6netim organlar\u0131 veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisindeki grup genel kurulu veya grup y\u00f6netim kurulunca z\u0131mnen veya a\u00e7\u0131k\u00e7a benimsendi\u011fi yahut bu fiiller do\u011frudan do\u011fruya an\u0131lan parti organlar\u0131nca kararl\u0131l\u0131k i\u00e7inde i\u015flendi\u011fi takdirde, s\u00f6z konusu fiillerin oda\u011f\u0131 haline gelmi\u015f say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>(Ek: 3.10.2001-4709\/25 md.)Anayasa Mahkemesi, yukar\u0131daki f\u0131kralara g\u00f6re temelli kapatma yerine, dava konusu fiillerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re ilgili siyas\u00ee partinin Devlet yard\u0131m\u0131ndan k\u0131smen veya tamamen yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131na karar verebilir.<\/p>\n<p>Temelli kapat\u0131lan bir parti bir ba\u015fka ad alt\u0131nda kurulamaz.<\/p>\n<p>Bir siyas\u00ee partinin temelli kapat\u0131lmas\u0131na beyan veya faaliyetleriyle sebep olan kurucular\u0131 dahil \u00fcyeleri, Anayasa Mahkemesinin temelli kapatmaya ili\u015fkin kesin karar\u0131n\u0131n Resm\u00ee Gazetede gerek\u00e7eli olarak yay\u0131mlanmas\u0131ndan ba\u015flayarak be\u015f y\u0131l s\u00fcreyle bir ba\u015fka partinin kurucusu, \u00fcyesi, y\u00f6neticisi ve deneticisi olamazlar.<\/p>\n<p>Yabanc\u0131 devletlerden, uluslararas\u0131 kurulu\u015flardan ve T\u00fcrk uyruklu\u011funda olmayan ger\u00e7ek ve t\u00fczelki\u015filerden madd\u00ee yard\u0131m alan siyas\u00ee partiler temelli olarak kapat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/25 md.)Siyas\u00ee partilerin kurulu\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, denetlenmeleri, kapat\u0131lmalar\u0131 ya da Devlet yard\u0131m\u0131ndan k\u0131smen veya tamamen yoksun b\u0131rak\u0131lmalar\u0131 ile siyas\u00ee partilerin ve adaylar\u0131n se\u00e7im harcamalar\u0131 ve usulleri yukar\u0131daki esaslar \u00e7er\u00e7evesinde kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>IV. Kamu hizmetlerine girme hakk\u0131<\/p>\n<p>A. Hizmete girme<\/p>\n<p>MADDE 70. \u2013 Her T\u00fcrk, kamu hizmetlerine girme hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>Hizmete al\u0131nmada, g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerden ba\u015fka hi\u00e7bir ay\u0131r\u0131m g\u00f6zetilemez.<\/p>\n<p>B. Mal bildirimi<\/p>\n<p>MADDE 71. \u2013 Kamu hizmetine girenlerin mal bildiriminde bulunmalar\u0131 ve bu bildirimlerin tekrarlanma s\u00fcreleri kanunla d\u00fczenlenir. Yasama ve y\u00fcr\u00fctme organlar\u0131nda g\u00f6rev alanlar, bundan istisna edilemez.<\/p>\n<p>V. Vatan hizmeti<\/p>\n<p>MADDE 72. \u2013 Vatan hizmeti, her T\u00fcrk\u00fcn hakk\u0131 ve \u00f6devidir. Bu hizmetin Silahl\u0131 Kuvvetlerde veya kamu kesiminde ne \u015fekilde yerine getirilece\u011fi veya getirilmi\u015f say\u0131laca\u011f\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>VI. Vergi \u00f6devi<\/p>\n<p>MADDE 73. \u2013 Herkes, kamu giderlerini kar\u015f\u0131lamak \u00fczere, mal\u00ee g\u00fcc\u00fcne g\u00f6re, vergi \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Vergi y\u00fck\u00fcn\u00fcn adaletli ve dengeli da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, maliye politikas\u0131n\u0131n sosyal amac\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Vergi, resim, har\u00e7 ve benzeri mal\u00ee y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler kanunla konulur, de\u011fi\u015ftirilir veya kald\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Vergi, resim, har\u00e7 ve benzeri mal\u00ee y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin muafl\u0131k, istisnalar ve indirimleriyle oranlar\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerinde kanunun belirtti\u011fi yukar\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde de\u011fi\u015fiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir.<\/p>\n<p>VII. Dilek\u00e7e, bilgi edinme ve kamu denet\u00e7isine ba\u015fvurma hakk\u0131 [3]<\/p>\n<p>MADDE 74. \u2013 (Ek: 03.10.2001-4709\/26 md.)Vatanda\u015flar ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k esas\u0131 g\u00f6zetilmek kayd\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019de ikamet eden yabanc\u0131lar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve \u015fik\u00e2yetleri hakk\u0131nda, yetkili makamlara ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine yaz\u0131 ile ba\u015fvurma hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>(Ek: 03.10.2001-4709\/26 md.)Kendileriyle ilgili ba\u015fvurmalar\u0131n sonucu, gecikmeksizin dilek\u00e7e sahiplerine yaz\u0131l\u0131 olarak bildirilir.<\/p>\n<p>(\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra m\u00fclga: 7\/5\/2010-5982\/8 md.)<\/p>\n<p>(Ek: 7\/5\/2010-5982\/8 md.)Herkes, bilgi edinme ve kamu denet\u00e7isine ba\u015fvurma hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kurulan Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumu idarenin i\u015fleyi\u015fiyle ilgili \u015fik\u00e2yetleri inceler.<\/p>\n<p>Kamu Ba\u015fdenet\u00e7isi T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi taraf\u0131ndan gizli oyla d\u00f6rt y\u0131l i\u00e7in se\u00e7ilir. \u0130lk iki oylamada \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc oylamada \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu aran\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc oylamada salt \u00e7o\u011funluk sa\u011flanamazsa, bu oylamada en \u00e7ok oy alan iki aday i\u00e7in d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc oylama yap\u0131l\u0131r; d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc oylamada en fazla oy alan aday se\u00e7ilmi\u015f olur.<\/p>\n<p>Bu maddede say\u0131lan haklar\u0131n kullan\u0131lma bi\u00e7imi, Kamu Denet\u00e7ili\u011fi Kurumunun kurulu\u015fu, g\u00f6revi, \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, inceleme sonucunda yapaca\u011f\u0131 i\u015flemler ile Kamu Ba\u015fdenet\u00e7isi ve kamu denet\u00e7ilerinin nitelikleri, se\u00e7imi ve \u00f6zl\u00fck haklar\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>\u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc KISIM<\/p>\n<p>Cumhuriyetin Temel Organlar\u0131<\/p>\n<p>B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n<p>Yasama<\/p>\n<p>I. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi<\/p>\n<p>A. Kurulu\u015fu<\/p>\n<p>MADDE 75. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 17.5.1987 &#8211; 3361\/2 md; 23.7.1995 &#8211; 4121\/8 md.)T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi genel oyla se\u00e7ilen be\u015fy\u00fczelli milletvekilinden olu\u015fur.<\/p>\n<p>B. Milletvekili se\u00e7ilme yeterlili\u011fi<\/p>\n<p>MADDE 76. \u2013 (De\u011fi\u015fik : 13.10.2006 &#8211; 5551\/1 md.) Yirmibe\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 dolduran her T\u00fcrk milletvekili se\u00e7ilebilir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik : 27.12.2002 &#8211; 4777\/1 md.)En az ilkokul mezunu olmayanlar, k\u0131s\u0131tl\u0131lar, y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu askerlik hizmetini yapmam\u0131\u015f olanlar, kamu hizmetinden yasakl\u0131lar, taksirli su\u00e7lar hari\u00e7 toplam bir y\u0131l veya daha fazla hapis ile a\u011f\u0131r hapis cezas\u0131na h\u00fck\u00fcm giymi\u015f olanlar; zimmet, ihtil\u00e2s, irtik\u00e2p, r\u00fc\u015fvet, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, sahtecilik, inanc\u0131 k\u00f6t\u00fcye kullanma, dolanl\u0131 iflas gibi y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 su\u00e7larla, ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k, resm\u00ee ihale ve al\u0131m sat\u0131mlara fesat kar\u0131\u015ft\u0131rma, Devlet s\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa vurma, ter\u00f6r eylemlerine kat\u0131lma ve bu gibi eylemleri tahrik ve te\u015fvik su\u00e7lar\u0131ndan biriyle h\u00fck\u00fcm giymi\u015f olanlar, affa u\u011fram\u0131\u015f olsalar bile milletvekili se\u00e7ilemezler.<\/p>\n<p>H\u00e2kimler ve savc\u0131lar, y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131 mensuplar\u0131, y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131ndaki \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131, Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurulu \u00fcyeleri, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n memur stat\u00fcs\u00fcndeki g\u00f6revlileri ile yapt\u0131klar\u0131 hizmet bak\u0131m\u0131ndan i\u015f\u00e7i niteli\u011fi ta\u015f\u0131mayan di\u011fer kamu g\u00f6revlileri ve Silahl\u0131 Kuvvetler mensuplar\u0131, g\u00f6revlerinden \u00e7ekilmedik\u00e7e, aday olamazlar ve milletvekili se\u00e7ilemezler.<\/p>\n<p>C. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin se\u00e7im d\u00f6nemi<\/p>\n<p>MADDE 77. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 31.5.2007 &#8211; 5678\/1 md.) T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin se\u00e7imleri d\u00f6rt y\u0131lda bir yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Meclis, bu s\u00fcre dolmadan se\u00e7imin yenilenmesine karar verebilece\u011fi gibi, Anayasada belirtilen \u015fartlar alt\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131nca verilecek karara g\u00f6re de se\u00e7imler yenilenir. S\u00fcresi biten milletvekili yeniden se\u00e7ilebilir.<\/p>\n<p>Yenilenmesine karar verilen Meclisin yetkileri, yeni Meclisin se\u00e7ilmesine kadar s\u00fcrer.<\/p>\n<p>D. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi se\u00e7imlerinin geriye b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ve ara se\u00e7imleri<\/p>\n<p>MADDE 78. \u2013 Sava\u015f sebebiyle yeni se\u00e7imlerin yap\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n g\u00f6r\u00fclmezse, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, se\u00e7imlerin bir y\u0131l geriye b\u0131rak\u0131lmas\u0131na karar verebilir.<\/p>\n<p>Geri b\u0131rakma sebebi ortadan kalkmam\u0131\u015fsa, erteleme karar\u0131ndaki usule g\u00f6re bu i\u015flem tekrarlanabilir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeliklerinde bo\u015falma olmas\u0131 halinde, ara se\u00e7ime gidilir. Ara se\u00e7im, her se\u00e7im d\u00f6neminde bir defa yap\u0131l\u0131r ve genel se\u00e7imden otuz ay ge\u00e7medik\u00e7e ara se\u00e7ime gidilemez. Ancak, bo\u015falan \u00fcyeliklerin say\u0131s\u0131, \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczde be\u015fini buldu\u011fu hallerde, ara se\u00e7imlerinin \u00fc\u00e7 ay i\u00e7inde yap\u0131lmas\u0131na karar verilir.<\/p>\n<p>Genel se\u00e7imlere bir y\u0131l kala, ara se\u00e7imi yap\u0131lamaz.<\/p>\n<p>(Ek : 27.12.2002 &#8211; 4777\/2 md.)Yukar\u0131da yaz\u0131l\u0131 hallerden ayr\u0131 olarak, bir ilin veya se\u00e7im \u00e7evresinin, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde \u00fcyesinin kalmamas\u0131 halinde, bo\u015falmay\u0131 takip eden doksan g\u00fcnden sonraki ilk Pazar g\u00fcn\u00fc ara se\u00e7im yap\u0131l\u0131r. Bu f\u0131kra gere\u011fi yap\u0131lacak se\u00e7imlerde Anayasan\u0131n 127 nci maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fc uygulanmaz.<\/p>\n<p>E. Se\u00e7imlerin genel y\u00f6netim ve denetimi<\/p>\n<p>MADDE 79. \u2013 Se\u00e7imler, yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n genel y\u00f6netim ve denetimi alt\u0131nda yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 31.5.2007 &#8211; 5678\/2 md.) Se\u00e7imlerin ba\u015flamas\u0131ndan bitimine kadar, se\u00e7imin d\u00fczen i\u00e7inde y\u00f6netimi ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fc ile ilgili b\u00fct\u00fcn i\u015flemleri yapma ve yapt\u0131rma, se\u00e7im s\u00fcresince ve se\u00e7imden sonra se\u00e7im konular\u0131yla ilgili b\u00fct\u00fcn yolsuzluklar\u0131, \u015fik\u00e2yet ve itirazlar\u0131 inceleme ve kesin karara ba\u011flama ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyelerinin se\u00e7im tutanaklar\u0131n\u0131 ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi tutanaklar\u0131n\u0131 kabul etme g\u00f6revi Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulunundur. Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulunun kararlar\u0131 aleyhine ba\u015fka bir mercie ba\u015fvurulamaz.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulunun ve di\u011fer se\u00e7im kurullar\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve yetkileri kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu yedi as\u0131l ve d\u00f6rt yedek \u00fcyeden olu\u015fur. \u00dcyelerin alt\u0131s\u0131 Yarg\u0131tay, be\u015fi Dan\u0131\u015ftay Genel Kurullar\u0131nca kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan \u00fcye tamsay\u0131lar\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011funun gizli oyu ile se\u00e7ilir. Bu \u00fcyeler, salt \u00e7o\u011funluk ve gizli oyla aralar\u0131ndan bir ba\u015fkan ve bir ba\u015fkanvekili se\u00e7erler.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek Se\u00e7im Kuruluna Yarg\u0131tay ve Dan\u0131\u015ftaydan se\u00e7ilmi\u015f \u00fcyeler aras\u0131ndan ad \u00e7ekme ile iki\u015fer yedek \u00fcye ayr\u0131l\u0131r. Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu Ba\u015fkan\u0131 ve Ba\u015fkanvekili ad \u00e7ekmeye girmezler.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 31.5.2007 &#8211; 5678\/2 md.) Anayasa de\u011fi\u015fikliklerine ili\u015fkin kanunlar\u0131n halkoyuna sunulmas\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilmesi i\u015flemlerinin genel y\u00f6netim ve denetimi de milletvekili se\u00e7imlerinde uygulanan h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re olur.<\/p>\n<p>F. \u00dcyelikle ilgili h\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>1. Milletin temsili<\/p>\n<p>MADDE 80. \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri, se\u00e7ildikleri b\u00f6lgeyi veya kendilerini se\u00e7enleri de\u011fil, b\u00fct\u00fcn Milleti temsil ederler.<\/p>\n<p>2. Andi\u00e7me<\/p>\n<p>MADDE 81. \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri, g\u00f6reve ba\u015flarken a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde andi\u00e7erler :<\/p>\n<p>\u201cDevletin varl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, vatan\u0131n ve milletin b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, milletin kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z egemenli\u011fini koruyaca\u011f\u0131ma; hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne, demokratik ve l\u00e2ik Cumhuriyete ve Atat\u00fcrk ilke ve ink\u0131laplar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalaca\u011f\u0131ma; toplumun huzur ve refah\u0131, mill\u00ee dayan\u0131\u015fma ve adalet anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde herkesin insan haklar\u0131ndan ve temel h\u00fcrriyetlerden yararlanmas\u0131 \u00fclk\u00fcs\u00fcnden ve Anayasaya sadakattan ayr\u0131lmayaca\u011f\u0131ma; b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk Milleti \u00f6n\u00fcnde namusum ve \u015ferefim \u00fczerine andi\u00e7erim.\u201d<\/p>\n<p>3. \u00dcyelikle ba\u011fda\u015fmayan i\u015fler<\/p>\n<p>MADDE 82. \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri, Devlet ve di\u011fer kamu t\u00fczelki\u015filerinde ve bunlara ba\u011fl\u0131 kurulu\u015flarda; Devletin veya di\u011fer kamu t\u00fczelki\u015filerinin do\u011frudan do\u011fruya ya da dolayl\u0131 olarak kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 te\u015febb\u00fcs ve ortakl\u0131klarda; \u00f6zel gelir kaynaklar\u0131 ve \u00f6zel imk\u00e2nlar\u0131 kanunla sa\u011flanm\u0131\u015f kamu yarar\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan derneklerin ve Devletten yard\u0131m sa\u011flayan ve vergi muafiyeti olan vak\u0131flar\u0131n, kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 ile sendikalar ve bunlar\u0131n \u00fcst kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ve kat\u0131ld\u0131klar\u0131 te\u015febb\u00fcs veya ortakl\u0131klar\u0131n y\u00f6netim ve denetim kurullar\u0131nda g\u00f6rev alamazlar, vekili olamazlar, herhangi bir taahh\u00fct i\u015fini do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak kabul edemezler, temsilcilik ve hakemlik yapamazlar.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n teklif, inha, atama veya onamas\u0131na ba\u011fl\u0131 resm\u00ee veya \u00f6zel herhangi bir i\u015fle g\u00f6revlendirilemezler. Bir \u00fcyenin belli konuda ve alt\u0131 ay\u0131 a\u015fmamak \u00fczere Bakanlar Kurulunca verilecek ge\u00e7ici bir g\u00f6revi kabul etmesi, Meclisin karar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeli\u011fi ile ba\u011fda\u015fmayan di\u011fer g\u00f6rev ve i\u015fler kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>4. Yasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n<p>MADDE 83. \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri, Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki oy ve s\u00f6zlerinden, Mecliste ileri s\u00fcrd\u00fckleri d\u00fc\u015f\u00fcncelerden, o oturumdaki Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n teklifi \u00fczerine Meclisce ba\u015fka bir karar al\u0131nmad\u0131k\u00e7a bunlar\u0131 Meclis d\u0131\u015f\u0131nda tekrarlamak ve a\u00e7\u0131\u011fa vurmaktan sorumlu tutulamazlar.<\/p>\n<p>Se\u00e7imden \u00f6nce veya sonra bir su\u00e7 i\u015fledi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclen bir milletvekili, Meclisin karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a tutulamaz, sorguya \u00e7ekilemez, tutuklanamaz ve yarg\u0131lanamaz. A\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren su\u00e7\u00fcst\u00fc hali ve se\u00e7imden \u00f6nce soru\u015fturmas\u0131na ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015f olmak kayd\u0131yla Anayasan\u0131n 14 \u00fcnc\u00fc maddesindeki durumlar bu h\u00fckm\u00fcn d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Ancak, bu halde yetkili makam, durumu hemen ve do\u011frudan do\u011fruya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine bildirmek zorundad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyesi hakk\u0131nda, se\u00e7iminden \u00f6nce veya sonra verilmi\u015f bir ceza h\u00fckm\u00fcn\u00fcn yerine getirilmesi, \u00fcyelik s\u0131fat\u0131n\u0131n sona ermesine b\u0131rak\u0131l\u0131r; \u00fcyelik s\u00fcresince zamana\u015f\u0131m\u0131 i\u015flemez.<\/p>\n<p>Tekrar se\u00e7ilen milletvekili hakk\u0131nda soru\u015fturma ve kovu\u015fturma, Meclisin yeniden dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kald\u0131rmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisindeki siyas\u00ee parti gruplar\u0131nca, yasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lamaz ve karar al\u0131namaz.<\/p>\n<p>5. Milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesi [4]<\/p>\n<p>Madde 84.\u2013 (De\u011fi\u015fik: 23\/7\/1995-4121\/9 md.)\u0130stifa eden milletvekilinin milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesi, istifan\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011fu T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131nca tespit edildikten sonra, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kurulunca kararla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Milletvekilli\u011finin kesin h\u00fck\u00fcm giyme veya k\u0131s\u0131tlanma halinde d\u00fc\u015fmesi, bu husustaki kesin mahkeme karar\u0131n\u0131n Genel Kurula bildirilmesiyle olur.<\/p>\n<p>82 nci maddeye g\u00f6re milletvekilli\u011fiyle ba\u011fda\u015fmayan bir g\u00f6rev veya hizmeti s\u00fcrd\u00fcrmekte \u0131srar eden milletvekilinin milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu \u00fczerine Genel Kurul gizli oyla karar verir.<\/p>\n<p>Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u00f6z\u00fcrs\u00fcz veya izinsiz olarak bir ay i\u00e7erisinde toplam be\u015f birle\u015fim g\u00fcn\u00fc kat\u0131lmayan milletvekilinin milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine, durumun Meclis Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131nca tespit edilmesi \u00fczerine, Genel Kurulca \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011funun oyuyla karar verilebilir.<\/p>\n<p>(Be\u015finci f\u0131kra m\u00fclga: 7\/5\/2010-5982\/9 md.)<\/p>\n<p>6. \u0130ptal istemi<\/p>\n<p>MADDE 85. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 23.7.1995 &#8211; 4121\/10 md.) Yasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na veya milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine 84 \u00fcnc\u00fc maddenin birinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc veya d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131na g\u00f6re karar verilmi\u015f olmas\u0131 hallerinde, Meclis Genel Kurulu karar\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tarihten ba\u015flayarak yedi g\u00fcn i\u00e7erisinde ilgili milletvekili veya bir di\u011fer milletvekili, karar\u0131n, Anayasaya, kanuna veya \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011fe ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla iptali i\u00e7in Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilir. Anayasa Mahkemesi, iptal istemini onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7erisinde kesin karara ba\u011flar.<\/p>\n<p>7. \u00d6denek ve yolluklar<\/p>\n<p>MADDE 86. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 21.11.2001-4720\/1 md.)T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyelerinin \u00f6denek, yolluk ve emeklilik i\u015flemleri kanunla d\u00fczenlenir. \u00d6dene\u011fin ayl\u0131k tutar\u0131, en y\u00fcksek Devlet memurunun almakta oldu\u011fu miktar\u0131, yolluk da \u00f6denek miktar\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 a\u015famaz. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri ile bunlar\u0131n emeklileri T.C. Emekli Sand\u0131\u011f\u0131 ile ilgilendirilirler ve \u00fcyeli\u011fi sona erenlerin istekleri halinde ilgileri devam eder.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyelerine \u00f6denecek \u00f6denek ve yolluklar, kendilerine T.C. Emekli Sand\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan ba\u011flanan emekli ayl\u0131\u011f\u0131 ve benzeri \u00f6demelerin kesilmesini gerektirmez.<\/p>\n<p>\u00d6denek ve yolluklar\u0131n en \u00e7ok \u00fc\u00e7 ayl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nceden \u00f6denebilir.<\/p>\n<p>II. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6rev ve yetkileri<\/p>\n<p>A. Genel olarak<\/p>\n<p>MADDE 87. \u2013(De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/28 md., 7.5.2004-5170\/6 md.)T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6rev ve yetkileri, kanun koymak, de\u011fi\u015ftirmek ve kald\u0131rmak; Bakanlar Kurulunu ve bakanlar\u0131 denetlemek; Bakanlar Kuruluna belli konularda kanun h\u00fckm\u00fcnde kararname \u00e7\u0131karma yetkisi vermek; b\u00fct\u00e7e ve kesinhesap kanun tasar\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmek ve kabul etmek; para bas\u0131lmas\u0131na ve sava\u015f il\u00e2n\u0131na karar vermek; milletleraras\u0131 andla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131n\u0131 uygun bulmak, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte \u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funlu\u011funun karar\u0131 ile genel ve \u00f6zel af il\u00e2n\u0131na karar vermek ve Anayasan\u0131n di\u011fer maddelerinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yetkileri kullanmak ve g\u00f6revleri yerine getirmektir.<\/p>\n<p>B. Kanunlar\u0131n teklif edilmesi ve g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi<\/p>\n<p>MADDE 88. \u2013 Kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekilleri yetkilidir.<\/p>\n<p>Kanun tasar\u0131 ve tekliflerinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclme usul ve esaslar\u0131 \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckle d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>C. Kanunlar\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131nca yay\u0131mlanmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 89. \u2013 Cumhurba\u015fkan\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince kabul edilen kanunlar\u0131 onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde yay\u0131mlar.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/29 md.)Yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 k\u0131smen veya tamamen uygun bulmad\u0131\u011f\u0131 kanunlar\u0131, bir daha g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmek \u00fczere, bu hususta g\u00f6sterdi\u011fi gerek\u00e7e ile birlikte ayn\u0131 s\u00fcre i\u00e7inde, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine geri g\u00f6nderir. Cumhurba\u015fkan\u0131nca k\u0131smen uygun bulunmama durumunda, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi sadece uygun bulunmayan maddeleri g\u00f6r\u00fc\u015febilir. B\u00fct\u00e7e kanunlar\u0131 bu h\u00fckme t\u00e2bi de\u011fildir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, geri g\u00f6nderilen kanunu aynen kabul ederse, kanun Cumhurba\u015fkan\u0131nca yay\u0131mlan\u0131r; Meclis, geri g\u00f6nderilen kanunda yeni bir de\u011fi\u015fiklik yaparsa, Cumhurba\u015fkan\u0131 de\u011fi\u015ftirilen kanunu tekrar Meclise geri g\u00f6nderebilir.<\/p>\n<p>Anayasa de\u011fi\u015fikliklerine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>D. Milletleraras\u0131 andla\u015fmalar\u0131 uygun bulma<\/p>\n<p>MADDE 90. \u2013 T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ad\u0131na yabanc\u0131 devletlerle ve milletleraras\u0131 kurulu\u015flarla yap\u0131lacak andla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin onaylamay\u0131 bir kanunla uygun bulmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ekonomik, ticar\u00ee veya teknik ili\u015fkileri d\u00fczenleyen ve s\u00fcresi bir y\u0131l\u0131 a\u015fmayan andla\u015fmalar, Devlet Maliyesi bak\u0131m\u0131ndan bir y\u00fcklenme getirmemek, ki\u015fi hallerine ve T\u00fcrklerin yabanc\u0131 memleketlerdeki m\u00fclkiyet haklar\u0131na dokunmamak \u015fart\u0131yla, yay\u0131mlanma ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konabilir. Bu takdirde bu andla\u015fmalar, yay\u0131mlar\u0131ndan ba\u015flayarak iki ay i\u00e7inde T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bilgisine sunulur.<\/p>\n<p>Milletleraras\u0131 bir andla\u015fmaya dayanan uygulama andla\u015fmalar\u0131 ile kanunun verdi\u011fi yetkiye dayan\u0131larak yap\u0131lan ekonomik, ticar\u00ee, teknik veya idar\u00ee andla\u015fmalar\u0131n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince uygun bulunmas\u0131 zorunlu\u011fu yoktur; ancak, bu f\u0131kraya g\u00f6re yap\u0131lan ekonomik, ticar\u00ee veya \u00f6zel ki\u015filerin haklar\u0131n\u0131 ilgilendiren andla\u015fmalar, yay\u0131mlanmadan y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulamaz.<\/p>\n<p>T\u00fcrk kanunlar\u0131na de\u011fi\u015fiklik getiren her t\u00fcrl\u00fc andla\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131nda birinci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>Usul\u00fcne g\u00f6re y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015f milletleraras\u0131 andla\u015fmalar kanun h\u00fckm\u00fcndedir. Bunlar hakk\u0131nda Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131 ile Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurulamaz. (Ek c\u00fcmle: 7.5.2004-5170\/7 md.)Usul\u00fcne g\u00f6re y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015f temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere ili\u015fkin milletleraras\u0131 andla\u015fmalarla kanunlar\u0131n ayn\u0131 konuda farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermesi nedeniyle \u00e7\u0131kabilecek uyu\u015fmazl\u0131klarda milletleraras\u0131 andla\u015fma h\u00fck\u00fcmleri esas al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>E. Kanun h\u00fckm\u00fcnde kararname \u00e7\u0131karma yetkisi verme<\/p>\n<p>MADDE 91. \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, Bakanlar Kuruluna kanun h\u00fckm\u00fcnde kararname \u00e7\u0131karma yetkisi verebilir. Ancak s\u0131k\u0131y\u00f6netim ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc haller sakl\u0131 kalmak \u00fczere, Anayasan\u0131n ikinci k\u0131sm\u0131n\u0131n birinci ve ikinci b\u00f6l\u00fcmlerinde yer alan temel haklar, ki\u015fi haklar\u0131 ve \u00f6devleri ile d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan siyas\u00ee haklar ve \u00f6devler kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnamelerle d\u00fczenlenemez.<\/p>\n<p>Yetki kanunu, \u00e7\u0131kar\u0131lacak kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnamenin, amac\u0131n\u0131, kapsam\u0131n\u0131, ilkelerini, kullanma s\u00fcresini ve s\u00fcresi i\u00e7inde birden fazla kararname \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p \u00e7\u0131kar\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Bakanlar Kurulunun istifas\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi veya yasama d\u00f6neminin bitmesi, belli s\u00fcre i\u00e7in verilmi\u015f olan yetkinin sona ermesine sebep olmaz.<\/p>\n<p>Kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnamenin, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi taraf\u0131ndan s\u00fcre bitiminden \u00f6nce onaylanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, yetkinin son buldu\u011fu veya s\u00fcre bitimine kadar devam etti\u011fi de belirtilir.<\/p>\n<p>S\u0131k\u0131y\u00f6netim ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerde, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Bakanlar Kurulunun kanun h\u00fckm\u00fcnde kararname \u00e7\u0131karmas\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnameler, Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131klar\u0131 g\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girerler. Ancak, kararnamede y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihi olarak daha sonraki bir tarih de g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n<p>Kararnameler, Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131klar\u0131 g\u00fcn T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine sunulur.<\/p>\n<p>Yetki kanunlar\u0131 ve bunlara dayanan kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnameler, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi komisyonlar\u0131 ve Genel Kurulunda \u00f6ncelikle ve ivedikle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Yay\u0131mland\u0131klar\u0131 g\u00fcn T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine sunulmayan kararnameler bu tarihte, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince reddedilen kararnameler bu karar\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihte, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar. De\u011fi\u015ftirilerek kabul edilen kararnamelerin de\u011fi\u015ftirilmi\u015f h\u00fck\u00fcmleri, bu de\u011fi\u015fikliklerin Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer.<\/p>\n<p>F. Sava\u015f hali il\u00e2n\u0131 ve silahl\u0131 kuvvet kullan\u0131lmas\u0131na izin verme<\/p>\n<p>MADDE 92. \u2013 Milletleraras\u0131 hukukun me\u015fr\u00fb sayd\u0131\u011f\u0131 hallerde sava\u015f hali il\u00e2n\u0131na ve T\u00fcrkiye\u2019nin taraf oldu\u011fu milletleraras\u0131 andla\u015fmalar\u0131n veya milletleraras\u0131 nezaket kurallar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi haller d\u0131\u015f\u0131nda, T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinin yabanc\u0131 \u00fclkelere g\u00f6nderilmesine veya yabanc\u0131 silahl\u0131 kuvvetlerin T\u00fcrkiye\u2019de bulunmas\u0131na izin verme yetkisi T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinindir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi tatilde veya ara vermede iken \u00fclkenin ani bir silahl\u0131 sald\u0131r\u0131ya u\u011framas\u0131 ve bu sebeple silahl\u0131 kuvvet kullan\u0131lmas\u0131na derhal karar verilmesinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olmas\u0131 halinde Cumhurba\u015fkan\u0131 da, T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinin kullan\u0131lmas\u0131na karar verebilir.<\/p>\n<p>III. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin faaliyetleri ile ilgili h\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>A. Toplanma ve tatil<\/p>\n<p>MADDE 93. \u2013 (De\u011fi\u015fik birinci f\u0131kra: 23.7.1995 &#8211; 4121\/11 md.) T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, her y\u0131l Ekim ay\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fc kendili\u011finden toplan\u0131r.<\/p>\n<p>Meclis, bir yasama y\u0131l\u0131nda en \u00e7ok \u00fc\u00e7 ay tatil yapabilir; ara verme veya tatil s\u0131ras\u0131nda, do\u011frudan do\u011fruya veya Bakanlar Kurulunun istemi \u00fczerine, Cumhurba\u015fkan\u0131nca toplant\u0131ya \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Meclis Ba\u015fkan\u0131 da do\u011frudan do\u011fruya veya \u00fcyelerin be\u015fte birinin yaz\u0131l\u0131 istemi \u00fczerine, Meclisi toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Ara verme veya tatil s\u0131ras\u0131nda toplanan T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde, \u00f6ncelikle bu toplant\u0131y\u0131 gerektiren konu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmeden ara verme veya tatile devam edilemez.<\/p>\n<p>B. Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131<\/p>\n<p>MADDE 94. \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, Meclis \u00fcyeleri aras\u0131ndan se\u00e7ilen Meclis Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fkanvekilleri, K\u00e2tip \u00dcyeler ve \u0130dare Amirlerinden olu\u015fur.<\/p>\n<p>Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131, Meclisteki siyas\u00ee parti gruplar\u0131n\u0131n \u00fcye say\u0131s\u0131 oran\u0131nda Divana kat\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde kurulur. Siyas\u00ee parti gruplar\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k i\u00e7in aday g\u00f6steremezler.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 i\u00e7in, bir yasama d\u00f6neminde iki se\u00e7im yap\u0131l\u0131r.(De\u011fi\u015fik: 7\/5\/2010-5982\/10 md.) \u0130lk se\u00e7ilenlerin g\u00f6rev s\u00fcresi iki y\u0131ld\u0131r, ikinci devre i\u00e7in se\u00e7ilenlerin g\u00f6rev s\u00fcresi ise o yasama d\u00f6neminin sonuna kadar devam eder.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 03.10.2001-4709\/30 md.)T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan adaylar\u0131, Meclis \u00fcyeleri i\u00e7inden, Meclisin topland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden itibaren be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131na bildirilir. Ba\u015fkan se\u00e7imi gizli oyla yap\u0131l\u0131r. \u0130lk iki oylamada \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc oylamada \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu aran\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc oylamada salt \u00e7o\u011funluk sa\u011flanamazsa, bu oylamada en \u00e7ok oy alan iki aday i\u00e7in d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc oylama yap\u0131l\u0131r; d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc oylamada en fazla oy alan \u00fcye, Ba\u015fkan se\u00e7ilmi\u015f olur. Ba\u015fkan se\u00e7imi, aday g\u00f6sterme s\u00fcresinin bitiminden itibaren, be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde tamamlan\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanvekillerinin, K\u00e2tip \u00dcyelerinin ve \u0130dare Amirlerinin adedi, se\u00e7im nisab\u0131, oylama say\u0131s\u0131 ve usulleri, Meclis \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcnde belirlenir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fkanvekilleri, \u00fcyesi bulunduklar\u0131 siyas\u00ee partinin veya parti grubunun Meclis i\u00e7inde veya d\u0131\u015f\u0131ndaki faaliyetlerine; g\u00f6revlerinin gere\u011fi olan haller d\u0131\u015f\u0131nda, Meclis tart\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lamazlar; Ba\u015fkan ve oturumu y\u00f6neten Ba\u015fkanvekili oy kullanamazlar.<\/p>\n<p>C. \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck, siyas\u00ee parti gruplar\u0131 ve kolluk i\u015fleri<\/p>\n<p>MADDE 95. \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131, kendi yapt\u0131\u011f\u0131 \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck h\u00fck\u00fcmleri, siyas\u00ee parti gruplar\u0131n\u0131n, Meclisin b\u00fct\u00fcn faaliyetlerine \u00fcye say\u0131s\u0131 oran\u0131nda kat\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak yolda d\u00fczenlenir. Siyas\u00ee parti gruplar\u0131, en az yirmi \u00fcyeden meydana gelir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin b\u00fct\u00fcn bina, tesis, eklenti ve arazisinde kolluk ve y\u00f6netim hizmetleri Meclis Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 eliyle d\u00fczenlenir ve y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Emniyet ve di\u011fer kolluk hizmetleri i\u00e7in yeteri kadar kuvvet ilgili makamlarca Meclis Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na tahsis edilir.<\/p>\n<p>D. Toplant\u0131 ve karar yeter say\u0131s\u0131<\/p>\n<p>MADDE 96. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 31.5.2007 &#8211; 5678\/3 md.) T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, yapaca\u011f\u0131 se\u00e7imler dahil b\u00fct\u00fcn i\u015flerinde \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az \u00fc\u00e7te biri ile toplan\u0131r. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, Anayasada ba\u015fkaca bir h\u00fck\u00fcm yoksa toplant\u0131ya kat\u0131lanlar\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile karar verir; ancak karar yeter say\u0131s\u0131 hi\u00e7bir \u015fekilde \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n d\u00f6rtte birinin bir fazlas\u0131ndan az olamaz.<\/p>\n<p>Bakanlar Kurulu \u00fcyeleri, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin kat\u0131lamad\u0131klar\u0131 oturumlar\u0131nda, kendileri yerine oy kullanmak \u00fczere bir bakana yetki verebilirler. Ancak bir bakan kendi oyu ile birlikte en \u00e7ok iki oy kullanabilir.<\/p>\n<p>E. G\u00f6r\u00fc\u015fmelerin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve yay\u0131mlanmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 97. \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kurulundaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler a\u00e7\u0131kt\u0131r ve tutanak dergisinde tam olarak yay\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re kapal\u0131 oturumlar yapabilir, bu oturumlardaki g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin yay\u0131m\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi karar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Meclisteki a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin, o oturumdaki Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n teklifi \u00fczerine Meclisce ba\u015fkaca bir karar al\u0131nmad\u0131k\u00e7a, her t\u00fcrl\u00fc vas\u0131ta ile yay\u0131m\u0131 serbesttir.<\/p>\n<p>IV. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yollar\u0131<\/p>\n<p>A. Genel olarak<\/p>\n<p>MADDE 98. \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi soru, Meclis ara\u015ft\u0131rmas\u0131, genel g\u00f6r\u00fc\u015fme, gensoru ve Meclis soru\u015fturmas\u0131 yollar\u0131yla denetleme yetkisini kullan\u0131r.<\/p>\n<p>Soru, Bakanlar Kurulu ad\u0131na, s\u00f6zl\u00fc veya yaz\u0131l\u0131 olarak cevapland\u0131r\u0131lmak \u00fczere Ba\u015fbakan veya bakanlardan bilgi istemekten ibarettir.<\/p>\n<p>Meclis ara\u015ft\u0131rmas\u0131, belli bir konuda bilgi edinilmek i\u00e7in yap\u0131lan incelemeden ibarettir.<\/p>\n<p>Genel g\u00f6r\u00fc\u015fme, toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kurulunda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesidir.<\/p>\n<p>Soru, Meclis ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve genel g\u00f6r\u00fc\u015fme ile ilgili \u00f6nergelerin verilme \u015fekli, i\u00e7eri\u011fi ve kapsam\u0131 ile cevapland\u0131r\u0131lma, g\u00f6r\u00fc\u015fme ve ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemleri Meclis \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc ile d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>B. Gensoru<\/p>\n<p>MADDE 99. \u2013 Gensoru \u00f6nergesi, bir siyas\u00ee parti grubu ad\u0131na veya en az yirmi milletvekilinin imzas\u0131yla verilir.<\/p>\n<p>Gensoru \u00f6nergesi, verili\u015finden sonraki \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde bast\u0131r\u0131larak \u00fcyelere da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r; da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131ndan itibaren on g\u00fcn i\u00e7inde g\u00fcndeme al\u0131n\u0131p al\u0131nmayaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmede, ancak \u00f6nerge sahiplerinden biri, siyas\u00ee parti gruplar\u0131 ad\u0131na birer milletvekili, Bakanlar Kurulu ad\u0131na Ba\u015fbakan veya bir bakan konu\u015fabilir.<\/p>\n<p>G\u00fcndeme alma karar\u0131yla birlikte, gensorunun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclme g\u00fcn\u00fc de belli edilir; ancak, gensorunun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi, g\u00fcndeme alma karar\u0131n\u0131n verildi\u011fi tarihten ba\u015flayarak iki g\u00fcn ge\u00e7medik\u00e7e yap\u0131lamaz ve yedi g\u00fcnden sonraya b\u0131rak\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Gensoru g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u0131ras\u0131nda \u00fcyelerin veya gruplar\u0131n verecekleri gerek\u00e7eli g\u00fcvensizlik \u00f6nergeleri veya Bakanlar Kurulunun g\u00fcven iste\u011fi, bir tam g\u00fcn ge\u00e7tikten sonra oylan\u0131r.<\/p>\n<p>Bakanlar Kurulunun veya bir bakan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclebilmesi, \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fuyla olur; oylamada yaln\u0131z g\u00fcvensizlik oylar\u0131 say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n dengeli olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi amac\u0131na ve yukar\u0131daki ilkelere uygun olmak kayd\u0131yla gensoru ile ilgili di\u011fer hususlar \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckte belirlenir.<\/p>\n<p>C. Meclis soru\u015fturmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 100. \u2013(De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/31 md.) Ba\u015fbakan veya bakanlar hakk\u0131nda, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az onda birinin verece\u011fi \u00f6nerge ile, soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131 istenebilir. Meclis, bu istemi en ge\u00e7 bir ay i\u00e7inde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr ve gizli oyla karara ba\u011flar.<\/p>\n<p>Soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131na karar verilmesi halinde, Meclisteki siyas\u00ee partilerin, g\u00fc\u00e7leri oran\u0131nda komisyona verebilecekleri \u00fcye say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 kat\u0131 olarak g\u00f6sterecekleri adaylar aras\u0131ndan her parti i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 ad \u00e7ekme suretiyle kurulacak onbe\u015f ki\u015filik bir komisyon taraf\u0131ndan soru\u015fturma yap\u0131l\u0131r. Komisyon, soru\u015fturma sonucunu belirten raporunu iki ay i\u00e7inde Meclise sunar. Soru\u015fturman\u0131n bu s\u00fcrede bitirilememesi halinde, komisyona iki ayl\u0131k yeni ve kesin bir s\u00fcre verilir.(Ek c\u00fcmle: 3.10.2001-4709\/31 md.)Bu s\u00fcre i\u00e7inde raporun T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na teslimi zorunludur.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/31 md.)Rapor Ba\u015fkanl\u0131\u011fa verildi\u011fi tarihten itibaren on g\u00fcn i\u00e7inde da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r, da\u011f\u0131t\u0131m\u0131ndan itibaren on g\u00fcn i\u00e7inde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr ve gerek g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc takdirde ilgilinin Y\u00fcce Divana sevkine karar verilir. Y\u00fcce Divana sevk karar\u0131 ancak \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011funun gizli oyuyla al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>Meclisteki siyas\u00ee parti gruplar\u0131nda, Meclis soru\u015fturmas\u0131 ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lamaz ve karar al\u0131namaz.<\/p>\n<p>\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n<p>Y\u00fcr\u00fctme<\/p>\n<p>I. Cumhurba\u015fkan\u0131<\/p>\n<p>A. Nitelikleri ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n<p>MADDE 101. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 31.5.2007-5678\/4md )<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131, k\u0131rk ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f ve y\u00fcksek \u00f6\u011frenim yapm\u0131\u015f T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri veya bu niteliklere ve milletvekili se\u00e7ilme yeterli\u011fine sahip T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131 aras\u0131ndan, halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilir.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6rev s\u00fcresi be\u015f y\u0131ld\u0131r. Bir kimse en fazla iki defa Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilebilir.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri i\u00e7inden veya Meclis d\u0131\u015f\u0131ndan aday g\u00f6sterilebilmesi yirmi milletvekilinin yaz\u0131l\u0131 teklifi ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ayr\u0131ca, en son yap\u0131lan milletvekili genel se\u00e7imlerinde ge\u00e7erli oylar toplam\u0131 birlikte hesapland\u0131\u011f\u0131nda y\u00fczde onu ge\u00e7en siyasi partiler ortak aday g\u00f6sterebilir.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilenin, varsa partisi ile ili\u015fi\u011fi kesilir ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeli\u011fi sona erer.<\/p>\n<p>B. Se\u00e7imi<\/p>\n<p>MADDE 102. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 31.5.2007-5678\/5md )<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7imi, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6rev s\u00fcresinin dolmas\u0131ndan \u00f6nceki altm\u0131\u015f g\u00fcn i\u00e7inde; makam\u0131n herhangi bir sebeple bo\u015falmas\u0131 halinde ise bo\u015falmay\u0131 takip eden altm\u0131\u015f g\u00fcn i\u00e7inde tamamlan\u0131r.<\/p>\n<p>Genel oyla yap\u0131lacak se\u00e7imde, ge\u00e7erli oylar\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011funu alan aday Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmi\u015f olur. \u0130lk oylamada bu \u00e7o\u011funluk sa\u011flanamazsa, bu oylamay\u0131 izleyen ikinci pazar g\u00fcn\u00fc ikinci oylama yap\u0131l\u0131r. Bu oylamaya, ilk oylamada en \u00e7ok oy alm\u0131\u015f bulunan iki aday kat\u0131l\u0131r ve ge\u00e7erli oylar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu alan aday Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmi\u015f olur.<\/p>\n<p>\u0130kinci oylamaya kat\u0131lmaya hak kazanan adaylardan birinin \u00f6l\u00fcm\u00fc veya se\u00e7ilme yeterli\u011fini kaybetmesi halinde; ikinci oylama, bo\u015falan adayl\u0131\u011f\u0131n birinci oylamadaki s\u0131raya g\u00f6re ikame edilmesi suretiyle yap\u0131l\u0131r. \u0130kinci oylamaya tek aday\u0131n kalmas\u0131 halinde, bu oylama referandum \u015feklinde yap\u0131l\u0131r. Aday, ge\u00e7erli oylar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu ald\u0131\u011f\u0131 takdirde Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmi\u015f olur.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 g\u00f6reve ba\u015flay\u0131ncaya kadar g\u00f6rev s\u00fcresi dolan Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revi devam eder.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imine ili\u015fkin us\u00fbl ve esaslar kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>C. Andi\u00e7mesi<\/p>\n<p>MADDE 103. \u2013 Cumhurba\u015fkan\u0131, g\u00f6revine ba\u015flarken T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00f6n\u00fcnde a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde andi\u00e7er :<\/p>\n<p>\u201cCumhurba\u015fkan\u0131 s\u0131fat\u0131yla, Devletin varl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, vatan\u0131n ve milletin b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, milletin kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z egemenli\u011fini koruyaca\u011f\u0131ma, Anayasaya, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne, demokrasiye, Atat\u00fcrk ilke ve ink\u0131l\u00e2plar\u0131na ve l\u00e2ik Cumhuriyet ilkesine ba\u011fl\u0131 kalaca\u011f\u0131ma, milletin huzur ve refah\u0131, mill\u00ee dayan\u0131\u015fma ve adalet anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde herkesin insan haklar\u0131ndan ve temel h\u00fcrriyetlerinden yararlanmas\u0131 \u00fclk\u00fcs\u00fcnden ayr\u0131lmayaca\u011f\u0131ma, T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin \u015fan ve \u015ferefini korumak, y\u00fcceltmek ve \u00fczerime ald\u0131\u011f\u0131m g\u00f6revi tarafs\u0131zl\u0131kla yerine getirmek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcmle \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131ma B\u00fcy\u00fck T\u00fcrk Milleti ve tarih huzurunda, namusum ve \u015ferefim \u00fczerine andi\u00e7erim.\u201d<\/p>\n<p>D. G\u00f6rev ve yetkileri<\/p>\n<p>MADDE 104. \u2013 Cumhurba\u015fkan\u0131 Devletin ba\u015f\u0131d\u0131r. Bu s\u0131fatla T\u00fcrkiye Cumhuriyetini ve T\u00fcrk Milletinin birli\u011fini temsil eder; Anayasan\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131, Devlet organlar\u0131n\u0131n d\u00fczenli ve uyumlu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 g\u00f6zetir.<\/p>\n<p>Bu ama\u00e7larla Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde g\u00f6sterilen \u015fartlara uyarak yapaca\u011f\u0131 g\u00f6rev ve kullanaca\u011f\u0131 yetkiler \u015funlard\u0131r :<\/p>\n<p>a) Yasama ile ilgili olanlar :<\/p>\n<p>Gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc takdirde, yasama y\u0131l\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fc T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131n\u0131 yapmak,<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisini gerekti\u011finde toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131rmak,<\/p>\n<p>Kanunlar\u0131 yay\u0131mlamak,<\/p>\n<p>Kanunlar\u0131 tekrar g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmek \u00fczere T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine geri g\u00f6ndermek,<\/p>\n<p>Anayasa de\u011fi\u015fikliklerine ili\u015fkin kanunlar\u0131 gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc takdirde halkoyuna sunmak,<\/p>\n<p>Kanunlar\u0131n, kanun h\u00fckm\u00fcndeki kararnamelerin, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, t\u00fcm\u00fcn\u00fcn veya belirli h\u00fck\u00fcmlerinin Anayasaya \u015fekil veya esas bak\u0131m\u0131ndan ayk\u0131r\u0131 olduklar\u0131 gerek\u00e7esi ile Anayasa Mahkemesinde iptal davas\u0131 a\u00e7mak,<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi se\u00e7imlerinin yenilenmesine karar vermek,<\/p>\n<p>b) Y\u00fcr\u00fctme alan\u0131na ili\u015fkin olanlar :<\/p>\n<p>Ba\u015fbakan\u0131 atamak ve istifas\u0131n\u0131 kabul etmek,<\/p>\n<p>Ba\u015fbakan\u0131n teklifi \u00fczerine bakanlar\u0131 atamak ve g\u00f6revlerine son vermek,<\/p>\n<p>Gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde Bakanlar Kuruluna ba\u015fkanl\u0131k etmek veya Bakanlar Kurulunu ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131rmak,<\/p>\n<p>Yabanc\u0131 devletlere T\u00fcrk Devletinin temsilcilerini g\u00f6ndermek, T\u00fcrkiye Cumhuriyetine g\u00f6nderilecek yabanc\u0131 devlet temsilcilerini kabul etmek,<\/p>\n<p>Milletleraras\u0131 andla\u015fmalar\u0131 onaylamak ve yay\u0131mlamak,<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi ad\u0131na T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinin Ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 temsil etmek,<\/p>\n<p>T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinin kullan\u0131lmas\u0131na karar vermek,<\/p>\n<p>Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131 atamak,<\/p>\n<p>Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulunu toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131rmak,<\/p>\n<p>Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kuruluna Ba\u015fkanl\u0131k etmek,<\/p>\n<p>Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Bakanlar Kurulu karar\u0131yla s\u0131k\u0131y\u00f6netim veya ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal il\u00e2n etmek ve kanun h\u00fckm\u00fcnde kararname \u00e7\u0131karmak,<\/p>\n<p>Kararnameleri imzalamak,<\/p>\n<p>S\u00fcrekli hastal\u0131k, sakatl\u0131k ve kocama sebebi ile belirli ki\u015filerin cezalar\u0131n\u0131 hafifletmek veya kald\u0131rmak,<\/p>\n<p>Devlet Denetleme Kurulunun \u00fcyelerini ve Ba\u015fkan\u0131n\u0131 atamak,<\/p>\n<p>Devlet Denetleme Kuruluna inceleme, ara\u015ft\u0131rma ve denetleme yapt\u0131rtmak,<\/p>\n<p>Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurulu \u00fcyelerini se\u00e7mek,<\/p>\n<p>\u00dcniversite rekt\u00f6rlerini se\u00e7mek,<\/p>\n<p>c) Yarg\u0131 ile ilgili olanlar :<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesi \u00fcyelerini, Dan\u0131\u015ftay \u00fcyelerinin d\u00f6rtte birini, Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 ve Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131vekilini, Asker\u00ee Yarg\u0131tay \u00fcyelerini, Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi \u00fcyelerini, H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu \u00fcyelerini se\u00e7mek.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131, ayr\u0131ca Anayasada ve kanunlarda verilen se\u00e7me ve atama g\u00f6revleri ile di\u011fer g\u00f6revleri yerine getirir ve yetkileri kullan\u0131r.<\/p>\n<p>E. Sorumluluk ve sorumsuzluk hali<\/p>\n<p>MADDE 105. \u2013 Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n, Anayasa ve di\u011fer kanunlarda Ba\u015fbakan ve ilgili bakan\u0131n imzalar\u0131na gerek olmaks\u0131z\u0131n tek ba\u015f\u0131na yapabilece\u011fi belirtilen i\u015flemleri d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn kararlar\u0131, Ba\u015fbakan ve ilgili bakanlarca imzalan\u0131r; bu kararlardan Ba\u015fbakan ve ilgili bakan sorumludur.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n resen imzalad\u0131\u011f\u0131 kararlar ve emirler aleyhine Anayasa Mahkemesi dahil, yarg\u0131 mercilerine ba\u015fvurulamaz.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131, vatana ihanetten dolay\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az \u00fc\u00e7te birinin teklifi \u00fczerine, \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn verece\u011fi kararla su\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>F. Cumhurba\u015fkan\u0131na vekillik etme<\/p>\n<p>MADDE 106. \u2013 Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n hastal\u0131k ve yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kma gibi sebeplerle ge\u00e7ici olarak g\u00f6revinden ayr\u0131lmas\u0131 hallerinde, g\u00f6revine d\u00f6nmesine kadar, \u00f6l\u00fcm, \u00e7ekilme veya ba\u015fka bir sebeple Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131n\u0131n bo\u015falmas\u0131 halinde de yenisi se\u00e7ilinceye kadar, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131 Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na vekillik eder ve Cumhurba\u015fkan\u0131na ait yetkileri kullan\u0131r.<\/p>\n<p>G. Cumhurba\u015fkan\u0131 Genel Sekreterli\u011fi<\/p>\n<p>MADDE 107. \u2013 Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Genel Sekreterli\u011finin kurulu\u015fu, te\u015fkilat ve \u00e7al\u0131\u015fma esaslar\u0131, personel atama i\u015flemleri Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesi ile d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>H. Devlet Denetleme Kurulu<\/p>\n<p>MADDE 108. \u2013 \u0130darenin hukuka uygunlu\u011funun, d\u00fczenli ve verimli \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin ve geli\u015ftirilmesinin sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kurulan Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n iste\u011fi \u00fczerine, t\u00fcm kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda ve sermayesinin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131na bu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc kurulu\u015fta, kamu kurumu niteli\u011finde olan meslek kurulu\u015flar\u0131nda, her d\u00fczeydeki i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren meslek kurulu\u015flar\u0131nda, kamuya yararl\u0131 derneklerle vak\u0131flarda, her t\u00fcrl\u00fc inceleme, ara\u015ft\u0131rma ve denetlemeleri yapar.<\/p>\n<p>Silahl\u0131 Kuvvetler ve yarg\u0131 organlar\u0131, Devlet Denetleme Kurulunun g\u00f6rev alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Devlet Denetleme Kurulunun \u00fcyeleri ve \u00fcyeleri i\u00e7inden Ba\u015fkan\u0131, kanunda belirlenen nitelikteki ki\u015filer aras\u0131ndan, Cumhurba\u015fkan\u0131nca atan\u0131r.<\/p>\n<p>Devlet Denetleme Kurulunun i\u015fleyi\u015fi, \u00fcyelerinin g\u00f6rev s\u00fcresi ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck i\u015fleri, kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>II. Bakanlar Kurulu<\/p>\n<p>A. Kurulu\u015f<\/p>\n<p>MADDE 109. \u2013 Bakanlar Kurulu, Ba\u015fbakan ve bakanlardan kurulur.<\/p>\n<p>Ba\u015fbakan, Cumhurba\u015fkan\u0131nca, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri aras\u0131ndan atan\u0131r.<\/p>\n<p>Bakanlar, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri veya milletvekili se\u00e7ilme yeterli\u011fine sahip olanlar aras\u0131ndan Ba\u015fbakanca se\u00e7ilir ve Cumhurba\u015fkan\u0131nca atan\u0131r; gerekti\u011finde Ba\u015fbakan\u0131n \u00f6nerisi \u00fczerine Cumhurba\u015fkan\u0131nca g\u00f6revlerine son verilir.<\/p>\n<p>B. G\u00f6reve ba\u015flama ve g\u00fcvenoyu<\/p>\n<p>MADDE 110. \u2013 Bakanlar Kurulunun listesi tam olarak T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine sunulur. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi tatilde ise toplant\u0131ya \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bakanlar Kurulunun program\u0131, kurulu\u015fundan en ge\u00e7 bir hafta i\u00e7inde Ba\u015fbakan veya bir bakan taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde okunur ve g\u00fcvenoyuna ba\u015fvurulur. G\u00fcvenoyu i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, program\u0131n okunmas\u0131ndan iki tam g\u00fcn ge\u00e7tikten sonra ba\u015flar ve g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin bitiminden bir tam g\u00fcn ge\u00e7tikten sonra oylama yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>C. G\u00f6rev s\u0131ras\u0131nda g\u00fcvenoyu<\/p>\n<p>MADDE 111. \u2013 Ba\u015fbakan, gerekli g\u00f6r\u00fcrse, Bakanlar Kurulunda g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fckten sonra, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinden g\u00fcven isteyebilir.<\/p>\n<p>G\u00fcven istemi, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine bildirilmesinden bir tam g\u00fcn ge\u00e7medik\u00e7e g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclemez ve g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin bitiminden bir tam g\u00fcn ge\u00e7medik\u00e7e oya konulamaz.<\/p>\n<p>G\u00fcven istemi, ancak \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fuyla reddedilebilir.<\/p>\n<p>D. G\u00f6rev ve siyas\u00ee sorumluluk<\/p>\n<p>MADDE 112. \u2013 Ba\u015fbakan, Bakanlar Kurulunun ba\u015fkan\u0131 olarak, bakanl\u0131klar aras\u0131nda i\u015fbirli\u011fini sa\u011flar ve h\u00fck\u00fcmetin genel siyasetinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini g\u00f6zetir. Bakanlar Kurulu, bu siyasetin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinden birlikte sorumludur.<\/p>\n<p>Her bakan, Ba\u015fbakana kar\u015f\u0131 sorumlu olup ayr\u0131ca kendi yetkisi i\u00e7indeki i\u015flerden ve emri alt\u0131ndakilerin eylem ve i\u015flemlerinden de sorumludur.<\/p>\n<p>Ba\u015fbakan, bakanlar\u0131n g\u00f6revlerinin Anayasa ve kanunlara uygun olarak yerine getirilmesini g\u00f6zetmek ve d\u00fczeltici \u00f6nlemleri almakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Bakanlar Kurulu \u00fcyelerinden milletvekili olmayanlar; 81 inci maddede yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde Millet Meclisi \u00f6n\u00fcnde andi\u00e7erler ve bakan s\u0131fat\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 s\u00fcrece milletvekillerinin tabi olduklar\u0131 kay\u0131t ve \u015fartlara uyarlar ve yasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131na sahip bulunurlar. Bunlar T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri gibi \u00f6denek ve yolluk al\u0131rlar.<\/p>\n<p>E. Bakanl\u0131klar\u0131n kurulmas\u0131 ve bakanlar<\/p>\n<p>MADDE 113. \u2013 Bakanl\u0131klar\u0131n kurulmas\u0131, kald\u0131r\u0131lmas\u0131, g\u00f6revleri, yetkileri ve te\u015fkilat\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131k olan bakanl\u0131klarla izinli veya \u00f6z\u00fcrl\u00fc olan bir bakana, di\u011fer bir bakan ge\u00e7ici olarak vekillik eder. Ancak, bir bakan birden fazlas\u0131na vekillik edemez.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi karar\u0131 ile Y\u00fcce Divana verilen bir bakan bakanl\u0131ktan d\u00fc\u015fer. Ba\u015fbakan\u0131n Y\u00fcce Divana sevki halinde h\u00fck\u00fcmet istifa etmi\u015f say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Herhangi bir sebeple bo\u015falan bakanl\u0131\u011fa en ge\u00e7 onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde atama yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>F. Se\u00e7imlerde ge\u00e7ici Bakanlar Kurulu<\/p>\n<p>MADDE 114. \u2013 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi genel se\u00e7imlerinden \u00f6nce, Adalet, \u0130\u00e7i\u015fleri ve Ula\u015ft\u0131rma bakanlar\u0131 \u00e7ekilir. Se\u00e7imin ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihinden \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce; se\u00e7im d\u00f6nemi bitmeden se\u00e7imin yenilenmesine karar verilmesi halinde ise, bu karardan ba\u015flayarak be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde, bu bakanl\u0131klara T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi i\u00e7inden veya d\u0131\u015far\u0131dan ba\u011f\u0131ms\u0131zlar Ba\u015fbakanca atan\u0131r.<\/p>\n<p>116 nc\u0131 maddegere\u011fince se\u00e7imlerin yenilenmesine karar verildi\u011finde Bakanlar Kurulu \u00e7ekilir ve Cumhurba\u015fkan\u0131 ge\u00e7ici Bakanlar Kurulunu kurmak \u00fczere bir Ba\u015fbakan atar.<\/p>\n<p>Ge\u00e7ici Bakanlar Kuruluna, Adalet, \u0130\u00e7i\u015fleri ve Ula\u015ft\u0131rma bakanlar\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisindeki veya Meclis d\u0131\u015f\u0131ndaki ba\u011f\u0131ms\u0131zlardan olmak \u00fczere, siyas\u00ee parti gruplar\u0131ndan, oranlar\u0131na g\u00f6re \u00fcye al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>Siyas\u00ee parti gruplar\u0131ndan al\u0131nacak \u00fcye say\u0131s\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131 tespit ederek Ba\u015fbakana bildirir. Teklif edilen bakanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmeyen veya sonradan \u00e7ekilen partililer yerine, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi i\u00e7inden veya d\u0131\u015far\u0131dan ba\u011f\u0131ms\u0131zlar atan\u0131r.<\/p>\n<p>Ge\u00e7ici Bakanlar Kurulu, yenilenme karar\u0131n\u0131n Resm\u00ee Gazetede il\u00e2n\u0131ndan itibaren be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde kurulur.<\/p>\n<p>Ge\u00e7ici Bakanlar Kurulu i\u00e7in g\u00fcvenoyuna ba\u015fvurulmaz.<\/p>\n<p>Ge\u00e7ici Bakanlar Kurulu se\u00e7im s\u00fcresince ve yeni Meclis toplan\u0131ncaya kadar vazife g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>G. T\u00fcz\u00fckler<\/p>\n<p>MADDE 115. \u2013 Bakanlar Kurulu, kanunun uygulanmas\u0131n\u0131 g\u00f6stermek veya emretti\u011fi i\u015fleri belirtmek \u00fczere, kanunlara ayk\u0131r\u0131 olmamak ve Dan\u0131\u015ftay\u0131n incelemesinden ge\u00e7irilmek \u015fart\u0131yla t\u00fcz\u00fckler \u00e7\u0131karabilir.<\/p>\n<p>T\u00fcz\u00fckler, Cumhurba\u015fkan\u0131nca imzalan\u0131r ve kanunlar gibi yay\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n<p>H. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi se\u00e7imlerinin Cumhurba\u015fkan\u0131nca yenilenmesi<\/p>\n<p>MADDE 116. \u2013 Bakanlar Kurulunun, 110 uncu maddede belirtilen g\u00fcvenoyunu alamamas\u0131 ve 99 uncu veya 111 inci maddeler uyar\u0131nca g\u00fcvensizlik oyuyla d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi hallerinde; k\u0131rkbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde yeni Bakanlar Kurulu kurulamad\u0131\u011f\u0131 veya kuruldu\u011fu halde g\u00fcvenoyu alamad\u0131\u011f\u0131 takdirde Cumhurba\u015fkan\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131na dan\u0131\u015farak, se\u00e7imlerin yenilenmesine karar verebilir.<\/p>\n<p>Ba\u015fbakan\u0131n g\u00fcvensizlik oyu ile d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmeden istifa etmesi \u00fczerine k\u0131rkbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde veya yeni se\u00e7ilen T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 se\u00e7iminden sonra yine k\u0131rkbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde Bakanlar Kurulunun kurulamamas\u0131 hallerinde de Cumhurba\u015fkan\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131na dan\u0131\u015farak se\u00e7imlerin yenilenmesine karar verebilir.<\/p>\n<p>Yenilenme karar\u0131 Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mlan\u0131r ve se\u00e7ime gidilir.<\/p>\n<p>\u0130. Mill\u00ee Savunma<\/p>\n<p>1. Ba\u015fkomutanl\u0131k ve Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n<p>MADDE 117. \u2013 Ba\u015fkomutanl\u0131k, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin manev\u00ee varl\u0131\u011f\u0131ndan ayr\u0131lamaz ve Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan temsil olunur.<\/p>\n<p>Mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131ndan ve Silahl\u0131 Kuvvetlerin yurt savunmas\u0131na haz\u0131rlanmas\u0131ndan, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine kar\u015f\u0131, Bakanlar Kurulu sorumludur.<\/p>\n<p>Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131; Silahl\u0131 Kuvvetlerin komutan\u0131 olup, sava\u015fta Ba\u015fkomutanl\u0131k g\u00f6revlerini Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 nam\u0131na yerine getirir.<\/p>\n<p>Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131, Bakanlar Kurulunun teklifi \u00fczerine, Cumhurba\u015fkan\u0131nca atan\u0131r; g\u00f6rev ve yetkileri kanunla d\u00fczenlenir. Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131, bu g\u00f6rev ve yetkilerinden dolay\u0131 Ba\u015fbakana kar\u015f\u0131 sorumludur.<\/p>\n<p>Mill\u00ee Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve Kuvvet Komutanl\u0131klar\u0131 ile g\u00f6rev ili\u015fkileri ve yetki alan\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>2. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu<\/p>\n<p>MADDE 118. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/32 md.)Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu; Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, Ba\u015fbakan, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131lar\u0131, Adalet, Mill\u00ee Savunma, \u0130\u00e7i\u015fleri, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanlar\u0131, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlar\u0131 ve Jandarma Genel Komutan\u0131ndan kurulur.<\/p>\n<p>G\u00fcndemin \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re Kurul toplant\u0131lar\u0131na ilgili bakan ve ki\u015filer \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131p g\u00f6r\u00fc\u015fleri al\u0131nabilir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 3.10.2001-4709\/32 md.)Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu; Devletin mill\u00ee g\u00fcvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanmas\u0131 ile ilgili al\u0131nan tavsiye kararlar\u0131 ve gerekli koordinasyonunun sa\u011flanmas\u0131 konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini Bakanlar Kuruluna bildirir. Kurulun, Devletin varl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u00fclkenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fi, toplumun huzur ve g\u00fcvenli\u011finin korunmas\u0131 hususunda al\u0131nmas\u0131n\u0131 zorunlu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tedbirlere ait kararlar Bakanlar Kurulunca de\u011ferlendirilir.<\/p>\n<p>Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulunun g\u00fcndemi; Ba\u015fbakan ve Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00f6nerileri dikkate al\u0131narak Cumhurba\u015fkan\u0131nca d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 kat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 zamanlar Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu Ba\u015fbakan\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplan\u0131r.<\/p>\n<p>Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulu Genel Sekreterli\u011finin te\u015fkilat\u0131 ve g\u00f6revleri kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>III. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc y\u00f6netim usulleri<\/p>\n<p>A. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc haller<\/p>\n<p>1. Tabi\u00ee afet ve a\u011f\u0131r ekonomik bunal\u0131m sebebiyle ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal il\u00e2n\u0131<\/p>\n<p>MADDE 119. \u2013 Tabi\u00ee afet, tehlikeli salg\u0131n hastal\u0131klar veya a\u011f\u0131r ekonomik bunal\u0131m hallerinde, Cumhurba\u015fkan\u0131 ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Bakanlar Kurulu, yurdun bir veya birden fazla b\u00f6lgesinde veya b\u00fct\u00fcn\u00fcnde s\u00fcresi alt\u0131 ay\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal il\u00e2n edebilir.<\/p>\n<p>2. \u015eiddet olaylar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve kamu d\u00fczeninin cidd\u00ee \u015fekilde bozulmas\u0131 sebepleriyle ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal il\u00e2n\u0131<\/p>\n<p>MADDE 120. \u2013 Anayasa ile kurulan h\u00fcr demokrasi d\u00fczenini veya temel hak ve h\u00fcrriyetleri ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik yayg\u0131n \u015fiddet hareketlerine ait cidd\u00ee belirtilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 veya \u015fiddet olaylar\u0131 sebebiyle kamu d\u00fczeninin cidd\u00ee \u015fekilde bozulmas\u0131 hallerinde, Cumhurba\u015fkan\u0131 ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Bakanlar Kurulu, Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulunun da g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ald\u0131ktan sonra yurdun bir veya birden fazla b\u00f6lgesinde veya b\u00fct\u00fcn\u00fcnde, s\u00fcresi alt\u0131 ay\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal il\u00e2n edebilir.<\/p>\n<p>3. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerle ilgili d\u00fczenleme<\/p>\n<p>MADDE 121. \u2013 Anayasan\u0131n 119 ve 120 nci maddeleri uyar\u0131nca ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal il\u00e2n\u0131na karar verilmesi durumunda, bu karar Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mlan\u0131r ve hemen T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin onay\u0131na sunulur. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi tatilde ise derhal toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r. Meclis, ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal s\u00fcresini de\u011fi\u015ftirebilir, Bakanlar Kurulunun istemi \u00fczerine, her defas\u0131nda d\u00f6rt ay\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere, s\u00fcreyi uzatabilir veya ola\u011fan\u00fcst\u00fc hali kald\u0131rabilir.<\/p>\n<p>119 uncu maddeuyar\u0131nca il\u00e2n edilen ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerde vatanda\u015flar i\u00e7in getirilecek para, mal ve \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ile ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerin her t\u00fcr\u00fc i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 ge\u00e7erli olmak \u00fczere, Anayasan\u0131n 15 inci maddesindeki ilkeler do\u011frultusunda temel hak ve h\u00fcrriyetlerin nas\u0131l s\u0131n\u0131rlanaca\u011f\u0131 veya nas\u0131l durdurulaca\u011f\u0131, halin gerektirdi\u011fi tedbirlerin nas\u0131l ve ne suretle al\u0131naca\u011f\u0131, kamu hizmeti g\u00f6revlilerine ne gibi yetkiler verilece\u011fi, g\u00f6revlilerin durumlar\u0131nda ne gibi de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131laca\u011f\u0131 ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc y\u00f6netim usulleri, Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Hal Kanununda d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal s\u00fcresince, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Bakanlar Kurulu, ola\u011fan\u00fcst\u00fc halin gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 konularda, kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnameler \u00e7\u0131karabilir. Bu kararnameler, Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mlan\u0131r ve ayn\u0131 g\u00fcn T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin onay\u0131na sunulur; bunlar\u0131n Meclisce onaylanmas\u0131na ili\u015fkin s\u00fcre ve usul, \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckte belirlenir.<\/p>\n<p>B. S\u0131k\u0131y\u00f6netim, seferberlik ve sava\u015f hali<\/p>\n<p>MADDE 122. \u2013 Anayasan\u0131n tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 h\u00fcr demokrasi d\u00fczenini veya temel hak ve h\u00fcrriyetleri ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelen ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal il\u00e2n\u0131n\u0131 gerektiren hallerden daha vahim \u015fiddet hareketlerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 veya sava\u015f hali, sava\u015f\u0131 gerektirecek bir durumun ba\u015fg\u00f6stermesi, ayaklanma olmas\u0131 veya vatan veya Cumhuriyete kar\u015f\u0131 kuvvetli ve eylemli bir kalk\u0131\u015fman\u0131n veya \u00fclkenin ve milletin b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fini i\u00e7ten veya d\u0131\u015ftan tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcren \u015fiddet hareketlerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 sebepleriyle, Cumhurba\u015fkan\u0131 ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Bakanlar Kurulu, Mill\u00ee G\u00fcvenlik Kurulunun da g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ald\u0131ktan sonra, s\u00fcresi alt\u0131 ay\u0131 a\u015fmamak \u00fczere yurdun bir veya birden fazla b\u00f6lgesinde veya b\u00fct\u00fcn\u00fcnde s\u0131k\u0131y\u00f6netim il\u00e2n edebilir. Bu karar, derhal Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mlan\u0131r ve ayn\u0131 g\u00fcn T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin onay\u0131na sunulur. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi toplant\u0131 halinde de\u011filse hemen toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc takdirde s\u0131k\u0131y\u00f6netim s\u00fcresini k\u0131saltabilir, uzatabilir veya s\u0131k\u0131y\u00f6netimi kald\u0131rabilir.<\/p>\n<p>S\u0131k\u0131y\u00f6netim s\u00fcresinde, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplanan Bakanlar Kurulu s\u0131k\u0131y\u00f6netim halinin gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 konularda kanun h\u00fckm\u00fcnde kararname \u00e7\u0131karabilir.<\/p>\n<p>Bu kararnameler Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mlan\u0131r ve ayn\u0131 g\u00fcn T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin onay\u0131na sunulur. Bunlar\u0131n Meclisce onaylanmas\u0131na ili\u015fkin s\u00fcre ve usul \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckte belirlenir.<\/p>\n<p>S\u0131k\u0131y\u00f6netimin her defas\u0131nda d\u00f6rt ay\u0131 a\u015fmamak \u00fczere uzat\u0131lmas\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin karar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sava\u015f hallerinde bu d\u00f6rt ayl\u0131k s\u00fcre aranmaz.<\/p>\n<p>S\u0131k\u0131y\u00f6netim, seferberlik ve sava\u015f hallerinde hangi h\u00fck\u00fcmlerin uygulanaca\u011f\u0131 ve i\u015flemlerin nas\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi, idare ile olan ili\u015fkileri, h\u00fcrriyetlerin nas\u0131l k\u0131s\u0131tlanaca\u011f\u0131 veya durdurulaca\u011f\u0131 ve sava\u015f veya sava\u015f\u0131 gerektirecek bir durumun ba\u015fg\u00f6stermesi halinde vatanda\u015flar i\u00e7in getirilecek y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>S\u0131k\u0131y\u00f6netim komutanlar\u0131 Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak g\u00f6rev yaparlar.<\/p>\n<p>IV. \u0130dare<\/p>\n<p>A. \u0130darenin esaslar\u0131<\/p>\n<p>1. \u0130darenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve kamu t\u00fczelki\u015fili\u011fi<\/p>\n<p>MADDE 123.\u2013 \u0130dare, kurulu\u015f ve g\u00f6revleriyle bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr ve kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>\u0130darenin kurulu\u015f ve g\u00f6revleri, merkezden y\u00f6netim ve yerinden y\u00f6netim esaslar\u0131na dayan\u0131r.<\/p>\n<p>Kamu t\u00fczelki\u015fili\u011fi, ancak kanunla veya kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a verdi\u011fi yetkiye dayan\u0131larak kurulur.<\/p>\n<p>2. Y\u00f6netmelikler<\/p>\n<p>MADDE 124. \u2013 Ba\u015fbakanl\u0131k, bakanl\u0131klar ve kamu t\u00fczelki\u015fileri, kendi g\u00f6rev alanlar\u0131n\u0131 ilgilendiren kanunlar\u0131n ve t\u00fcz\u00fcklerin uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere ve bunlara ayk\u0131r\u0131 olmamak \u015fart\u0131yla, y\u00f6netmelikler \u00e7\u0131karabilirler.<\/p>\n<p>Hangi y\u00f6netmeliklerin Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mlanaca\u011f\u0131 kanunda belirtilir.<\/p>\n<p>B. Yarg\u0131 yolu<\/p>\n<p>MADDE 125. \u2013 \u0130darenin her t\u00fcrl\u00fc eylem ve i\u015flemlerine kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r.(Ek h\u00fck\u00fcm: 13.8.1999-4446\/2 md.)Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz \u015fartla\u015fma ve s\u00f6zle\u015fmelerinde bunlardan do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n mill\u00ee veya milletleraras\u0131 tahkim yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fclmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir. Milletleraras\u0131 tahkime ancak yabanc\u0131l\u0131k unsuru ta\u015f\u0131yan uyu\u015fmazl\u0131klar i\u00e7in gidilebilir.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na yapaca\u011f\u0131 i\u015flemler ile Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbran\u0131n kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.(Ek C\u00fcmle: 7\/5\/2010-5982\/11 md.) Ancak, Y\u00fcksek Asker\u00ee \u015e\u00fbran\u0131n terfii i\u015flemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ay\u0131rma hari\u00e7 her t\u00fcrl\u00fc ili\u015fik kesme kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130dar\u00ee i\u015flemlere kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lacak davalarda s\u00fcre, yaz\u0131l\u0131 bildirim tarihinden ba\u015flar.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 7\/5\/2010-5982\/11 md.) Yarg\u0131 yetkisi, idar\u00ee eylem ve i\u015flemlerin hukuka uygunlu\u011funun denetimi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olup, hi\u00e7bir surette yerindelik denetimi \u015feklinde kullan\u0131lamaz. Y\u00fcr\u00fctme g\u00f6revinin kanunlarda g\u00f6sterilen \u015fekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini k\u0131s\u0131tlayacak, idar\u00ee eylem ve i\u015flem niteli\u011finde veya takdir yetkisini kald\u0131racak bi\u00e7imde yarg\u0131 karar\u0131 verilemez.<\/p>\n<p>\u0130dar\u00ee i\u015flemin uygulanmas\u0131 halinde telafisi g\u00fc\u00e7 veya imk\u00e2ns\u0131z zararlar\u0131n do\u011fmas\u0131 ve idar\u00ee i\u015flemin a\u00e7\u0131k\u00e7a hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 \u015fartlar\u0131n\u0131n birlikte ger\u00e7ekle\u015fmesi durumunda gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131na karar verilebilir.<\/p>\n<p>Kanun, ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerde, s\u0131k\u0131y\u00f6netim, seferberlik ve sava\u015f halinde ayr\u0131ca mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, genel sa\u011fl\u0131k nedenleri ile y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 karar\u0131 verilmesini s\u0131n\u0131rlayabilir.<\/p>\n<p>\u0130dare, kendi eylem ve i\u015flemlerinden do\u011fan zarar\u0131 \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>C. \u0130darenin kurulu\u015fu<\/p>\n<p>1. Merkez\u00ee idare<\/p>\n<p>MADDE 126. \u2013 T\u00fcrkiye, merkez\u00ee idare kurulu\u015fu bak\u0131m\u0131ndan, co\u011frafya durumuna, ekonomik \u015fartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine g\u00f6re, illere; iller de di\u011fer kademeli b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130llerin idaresi yetki geni\u015fli\u011fi esas\u0131na dayan\u0131r.<\/p>\n<p>Kamu hizmetlerinin g\u00f6r\u00fclmesinde verim ve uyum sa\u011flamak amac\u0131yla, birden \u00e7ok ili i\u00e7ine alan merkez\u00ee idare te\u015fkilat\u0131 kurulabilir. Bu te\u015fkilat\u0131n g\u00f6rev ve yetkileri kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>2. Mahall\u00ee idareler<\/p>\n<p>MADDE 127. \u2013 Mahall\u00ee idareler; il, belediye veya k\u00f6y halk\u0131n\u0131n mahall\u00ee m\u00fc\u015fterek ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere kurulu\u015f esaslar\u0131 kanunla belirtilen ve karar organlar\u0131, gene kanunda g\u00f6sterilen, se\u00e7menler taraf\u0131ndan se\u00e7ilerek olu\u015fturulan kamu t\u00fczelki\u015fileridir.<\/p>\n<p>Mahall\u00ee idarelerin kurulu\u015f ve g\u00f6revleri ile yetkileri, yerinden y\u00f6netim ilkesine uygun olarak kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 23.7.1995-4121\/12 md.)Mahall\u00ee idarelerin se\u00e7imleri, 67 nci maddedeki esaslara g\u00f6re be\u015f y\u0131lda bir yap\u0131l\u0131r. Ancak, milletvekili genel veya ara se\u00e7iminden \u00f6nceki veya sonraki bir y\u0131l i\u00e7inde yap\u0131lmas\u0131 gereken mahall\u00ee idareler organlar\u0131na veya bu organlar\u0131n \u00fcyelerine ili\u015fkin genel veya ara se\u00e7imler milletvekili genel veya ara se\u00e7imleriyle birlikte yap\u0131l\u0131r. Kanun, b\u00fcy\u00fck yerle\u015fim merkezleri i\u00e7in \u00f6zel y\u00f6netim bi\u00e7imleri getirebilir.<\/p>\n<p>Mahall\u00ee idarelerin se\u00e7ilmi\u015f organlar\u0131n\u0131n, organl\u0131k s\u0131fat\u0131n\u0131 kazanmalar\u0131na ili\u015fkin itirazlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ve kaybetmeleri, konusundaki denetim yarg\u0131 yolu ile olur. Ancak, g\u00f6revleri ile ilgili bir su\u00e7 sebebi ile hakk\u0131nda soru\u015fturma veya kovu\u015fturma a\u00e7\u0131lan mahall\u00ee idare organlar\u0131 veya bu organlar\u0131n \u00fcyelerini, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131, ge\u00e7ici bir tedbir olarak, kesin h\u00fckme kadar uzakla\u015ft\u0131rabilir.<\/p>\n<p>Merkez\u00ee idare, mahall\u00ee idareler \u00fczerinde, mahall\u00ee hizmetlerin idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesine uygun \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, kamu g\u00f6revlerinde birli\u011fin sa\u011flanmas\u0131, toplum yarar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve mahall\u00ee ihtiya\u00e7lar\u0131n gere\u011fi gibi kar\u015f\u0131lanmas\u0131 amac\u0131yla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idar\u00ee vesayet yetkisine sahiptir.<\/p>\n<p>Mahall\u00ee idarelerin belirli kamu hizmetlerinin g\u00f6r\u00fclmesi amac\u0131 ile, kendi aralar\u0131nda Bakanlar Kurulunun izni ile birlik kurmalar\u0131, g\u00f6revleri, yetkileri, maliye ve kolluk i\u015fleri ve merkez\u00ee idare ile kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f ve ilgileri kanunla d\u00fczenlenir. Bu idarelere, g\u00f6revleri ile orant\u0131l\u0131 gelir kaynaklar\u0131 sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n<p>D. Kamu hizmeti g\u00f6revlileriyle ilgili h\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>1. Genel ilkeler<\/p>\n<p>MADDE 128. \u2013 Devletin, kamu iktisad\u00ee te\u015febb\u00fcsleri ve di\u011fer kamu t\u00fczelki\u015filerinin genel idare esaslar\u0131na g\u00f6re y\u00fcr\u00fctmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olduklar\u0131 kamu hizmetlerinin gerektirdi\u011fi asl\u00ee ve s\u00fcrekli g\u00f6revler, memurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlileri eliyle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Memurlar\u0131n ve di\u011fer kamu g\u00f6revlilerinin nitelikleri, atanmalar\u0131, g\u00f6rev ve yetkileri, haklar\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri, ayl\u0131k ve \u00f6denekleri ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck i\u015fleri kanunla d\u00fczenlenir.(Ek C\u00fcmle: 7\/5\/2010-5982\/12 md.) Ancak, mal\u00ee ve sosyal haklara ili\u015fkin toplu s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcst kademe y\u00f6neticilerinin yeti\u015ftirilme usul ve esaslar\u0131, kanunla \u00f6zel olarak d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>2. G\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131, disiplin kovu\u015fturulmas\u0131nda g\u00fcvence<\/p>\n<p>MADDE 129. \u2013 Memurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlileri Anayasa ve kanunlara sad\u0131k kalarak faaliyette bulunmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler.<\/p>\n<p>Memurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlileri ile kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 ve bunlar\u0131n \u00fcst kurulu\u015flar\u0131 mensuplar\u0131na savunma hakk\u0131 tan\u0131nmad\u0131k\u00e7a disiplin cezas\u0131 verilemez.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 7\/5\/2010-5982\/13 md.) Disiplin kararlar\u0131 yarg\u0131 denetimi d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Silahl\u0131 Kuvvetler mensuplar\u0131 ile h\u00e2kimler ve savc\u0131lar hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Memurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlilerinin yetkilerini kullan\u0131rken i\u015fledikleri kusurlardan do\u011fan tazminat davalar\u0131, kendilerine r\u00fccu edilmek kayd\u0131yla ve kanunun g\u00f6sterdi\u011fi \u015fekil ve \u015fartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine a\u00e7\u0131labilir.<\/p>\n<p>Memurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlileri hakk\u0131nda i\u015fledikleri iddia edilen su\u00e7lardan \u00f6t\u00fcr\u00fc ceza kovu\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131, kanunla belirlenen istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda, kanunun g\u00f6sterdi\u011fi idar\u00ee merciin iznine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>E. Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 ve \u00fcst kurulu\u015flar\u0131<\/p>\n<p>1. Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131<\/p>\n<p>MADDE 130. \u2013 \u00c7a\u011fda\u015f e\u011fitim-\u00f6\u011fretim esaslar\u0131na dayanan bir d\u00fczen i\u00e7inde milletin ve \u00fclkenin ihtiya\u00e7lar\u0131na uygun insan g\u00fcc\u00fc yeti\u015ftirmek amac\u0131 ile; orta\u00f6\u011fretime dayal\u0131 \u00e7e\u015fitli d\u00fczeylerde e\u011fitim-\u00f6\u011fretim, bilimsel ara\u015ft\u0131rma, yay\u0131n ve dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapmak, \u00fclkeye ve insanl\u0131\u011fa hizmet etmek \u00fczere \u00e7e\u015fitli birimlerden olu\u015fan kamu t\u00fczelki\u015fili\u011fine ve bilimsel \u00f6zerkli\u011fe sahip \u00fcniversiteler Devlet taraf\u0131ndan kanunla kurulur.<\/p>\n<p>Kanunda g\u00f6sterilen usul ve esaslara g\u00f6re, kazan\u00e7 amac\u0131na y\u00f6nelik olmamak \u015fart\u0131 ile vak\u0131flar taraf\u0131ndan, Devletin g\u00f6zetim ve denetimine t\u00e2bi y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 kurulabilir.<\/p>\n<p>Kanun, \u00fcniversitelerin \u00fclke sath\u0131na dengeli bir bi\u00e7imde yay\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6zetir.<\/p>\n<p>\u00dcniversiteler ile \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131 serbest\u00e7e her t\u00fcrl\u00fc bilimsel ara\u015ft\u0131rma ve yay\u0131nda bulunabilirler. Ancak, bu yetki, Devletin varl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve milletin ve \u00fclkenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fi aleyhinde faaliyette bulunma serbestli\u011fi vermez.<\/p>\n<p>\u00dcniversiteler ve bunlara ba\u011fl\u0131 birimler, Devletin g\u00f6zetimi ve denetimi alt\u0131nda olup, g\u00fcvenlik hizmetleri Devlet\u00e7e sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n<p>Kanunun belirledi\u011fi usul ve esaslara g\u00f6re; rekt\u00f6rler Cumhurba\u015fkan\u0131nca, dekanlar ise Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurulunca se\u00e7ilir ve atan\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcniversite y\u00f6netim ve denetim organlar\u0131 ile \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131; Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurulunun veya \u00fcniversitelerin yetkili organlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan makamlarca her ne suretle olursa olsun g\u00f6revlerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lamazlar.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 29.10.2005-5428\/1 md.)\u00dcniversitelerin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00e7eler; Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurulunca tetkik ve onayland\u0131ktan sonra Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131na sunulur ve merkezi y\u00f6netim b\u00fct\u00e7esinin ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu esaslara uygun olarak i\u015fleme t\u00e2bi tutularak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulur ve denetlenir.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n kurulu\u015f ve organlar\u0131 ile i\u015fleyi\u015fleri ve bunlar\u0131n se\u00e7imleri, g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131 \u00fcniversiteler \u00fczerinde Devletin g\u00f6zetim ve denetim hakk\u0131n\u0131 kullanma usulleri, \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n g\u00f6revleri, unvanlar\u0131, atama, y\u00fckselme ve emeklilikleri, \u00f6\u011fretim eleman\u0131 yeti\u015ftirme, \u00fcniversitelerin ve \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n kamu kurulu\u015flar\u0131 ve di\u011fer kurumlar ile ili\u015fkileri, \u00f6\u011fretim d\u00fczeyleri ve s\u00fcreleri, y\u00fcksek\u00f6\u011fretime giri\u015f, devam ve al\u0131nacak har\u00e7lar, Devletin yapaca\u011f\u0131 yard\u0131mlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza i\u015fleri, mal\u00ee i\u015fler, \u00f6zl\u00fck haklar\u0131, \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n uyacaklar\u0131 ko\u015fullar, \u00fcniversiteleraras\u0131 ihtiya\u00e7lara g\u00f6re \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n g\u00f6revlendirilmesi, \u00f6\u011frenimin ve \u00f6\u011fretimin h\u00fcrriyet ve teminat i\u00e7inde ve \u00e7a\u011fda\u015f bilim ve teknoloji gereklerine g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kuruluna ve \u00fcniversitelere Devletin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 mal\u00ee kaynaklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Vak\u0131flar taraf\u0131ndan kurulan y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131, mal\u00ee ve idar\u00ee konular\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve g\u00fcvenlik y\u00f6nlerinden, Devlet eliyle kurulan y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 i\u00e7in Anayasada belirtilen h\u00fck\u00fcmlere t\u00e2bidir.<\/p>\n<p>2. Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim \u00fcst kurulu\u015flar\u0131<\/p>\n<p>MADDE 131. \u2013 Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretimini planlamak, d\u00fczenlemek, y\u00f6netmek, denetlemek, y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131ndaki e\u011fitim-\u00f6\u011fretim ve bilimsel ara\u015ft\u0131rma faaliyetlerini y\u00f6nlendirmek, bu kurumlar\u0131n kanunda belirtilen ama\u00e7 ve ilkeler do\u011frultusunda kurulmas\u0131n\u0131, geli\u015ftirilmesini ve \u00fcniversitelere tahsis edilen kaynaklar\u0131n etkili bir bi\u00e7imde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131n\u0131n yeti\u015ftirilmesi i\u00e7in planlama yapmak maksad\u0131 ile Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurulu kurulur.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 7.5.2004-5170\/8 md.)Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurulu, \u00fcniversiteler ve Bakanlar Kurulunca se\u00e7ilen ve say\u0131lar\u0131, nitelikleri, se\u00e7ilme usulleri kanunla belirlenen adaylar aras\u0131ndan rekt\u00f6rl\u00fck ve \u00f6\u011fretim \u00fcyeli\u011finde ba\u015far\u0131l\u0131 hizmet yapm\u0131\u015f profes\u00f6rlere \u00f6ncelik vermek sureti ile Cumhurba\u015fkan\u0131nca atanan \u00fcyeler ve Cumhurba\u015fkan\u0131nca do\u011frudan do\u011fruya se\u00e7ilen \u00fcyelerden kurulur.<\/p>\n<p>Kurulun te\u015fkilat\u0131, g\u00f6rev, yetki, sorumlulu\u011fu ve \u00e7al\u0131\u015fma esaslar\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>3. Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131ndan \u00f6zel h\u00fck\u00fcmlere t\u00e2bi olanlar<\/p>\n<p>MADDE 132. \u2013 T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri ve emniyet te\u015fkilat\u0131na ba\u011fl\u0131 y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 \u00f6zel kanunlar\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bidir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik 21.6.2005-5370\/1 md.) F. Radyo ve Televizyon \u00dcst Kurulu, radyo ve televizyon kurulu\u015flar\u0131 ve kamuyla ili\u015fkili haber ajanslar\u0131<\/p>\n<p>MADDE 133. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 8.7.1993-3913\/1 md.) Radyo ve televizyon istasyonlar\u0131 kurmak ve i\u015fletmek kanunla d\u00fczenlenecek \u015fartlar \u00e7er\u00e7evesinde serbesttir.<\/p>\n<p>(Ek: 21.6.2005-5370\/1 md.) Radyo ve televizyon faaliyetlerini d\u00fczenlemek ve denetlemek amac\u0131yla kurulan Radyo ve Televizyon \u00dcst Kurulu dokuz \u00fcyeden olu\u015fur. \u00dcyeler, siyasi parti gruplar\u0131n\u0131n \u00fcye say\u0131s\u0131 oran\u0131nda belirlenecek \u00fcye say\u0131s\u0131n\u0131n iki\u015fer kat\u0131 olarak g\u00f6sterecekleri adaylar aras\u0131ndan, her siyasi parti grubuna d\u00fc\u015fen \u00fcye say\u0131s\u0131 esas al\u0131nmak suretiyle T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kurulunca se\u00e7ilir. Radyo ve Televizyon \u00dcst Kurulunun kurulu\u015fu, g\u00f6rev ve yetkileri, \u00fcyelerinin nitelikleri, se\u00e7im usulleri ve g\u00f6rev s\u00fcreleri kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Devlet\u00e7e kamu t\u00fczelki\u015fili\u011fi olarak kurulan tek radyo ve televizyon kurumu ile kamu t\u00fczelki\u015filerinden yard\u0131m g\u00f6ren haber ajanslar\u0131n\u0131n \u00f6zerkli\u011fi ve yay\u0131nlar\u0131n\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 esast\u0131r.<\/p>\n<p>G. Atat\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr, Dil ve Tarih Y\u00fcksek Kurumu<\/p>\n<p>MADDE 134. \u2013 Atat\u00fcrk\u00e7\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnceyi, Atat\u00fcrk ilke ve ink\u0131l\u00e2plar\u0131n\u0131, T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc, T\u00fcrk tarihini ve T\u00fcrk dilini bilimsel yoldan ara\u015ft\u0131rmak, tan\u0131tmak ve yaymak ve yay\u0131nlar yapmak amac\u0131yla; Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn manev\u00ee himayelerinde, Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6zetim ve deste\u011finde, Ba\u015fbakanl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131; Atat\u00fcrk Ara\u015ft\u0131rma Merkezi, T\u00fcrk Dil Kurumu, T\u00fcrk Tarih Kurumu ve Atat\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr Merkezinden olu\u015fan, kamu t\u00fczelki\u015fili\u011fine sahip \u201cAtat\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr, Dil ve Tarih Y\u00fcksek Kurumu\u201d kurulur.<\/p>\n<p>T\u00fcrk Dil Kurumu ile T\u00fcrk Tarih Kurumu i\u00e7in Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn vasiyetnamesinde belirtilen mal\u00ee menfaatler sakl\u0131 olup kendilerine tahsis edilir.<\/p>\n<p>Atat\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr, Dil ve Tarih Y\u00fcksek Kurumunun; kurulu\u015fu, organlar\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma usulleri ve \u00f6zl\u00fck i\u015fleri ile kurulu\u015funa dahil kurumlar \u00fczerindeki yetkileri kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>H. Kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131<\/p>\n<p>MADDE 135. \u2013 Kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 ve \u00fcst kurulu\u015flar\u0131; belli bir mesle\u011fe mensup olanlar\u0131n m\u00fc\u015fterek ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak, meslek\u00ee faaliyetlerini kolayla\u015ft\u0131rmak, mesle\u011fin genel menfaatlere uygun olarak geli\u015fmesini sa\u011flamak, meslek mensuplar\u0131n\u0131n birbirleri ile ve halk ile olan ili\u015fkilerinde d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcveni h\u00e2kim k\u0131lmak \u00fczere meslek disiplini ve ahl\u00e2k\u0131n\u0131 korumak maksad\u0131 ile kanunla kurulan ve organlar\u0131 kendi \u00fcyeleri taraf\u0131ndan kanunda g\u00f6sterilen usullere g\u00f6re yarg\u0131 g\u00f6zetimi alt\u0131nda, gizli oyla se\u00e7ilen kamu t\u00fczelki\u015filikleridir.<\/p>\n<p>Kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 ile kamu iktisad\u00ee te\u015febb\u00fcslerinde asl\u00ee ve s\u00fcrekli g\u00f6revlerde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n meslek kurulu\u015flar\u0131na girme mecburiyeti aranmaz.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 23.7.1995-4121\/13 md.)Bu meslek kurulu\u015flar\u0131, kurulu\u015f ama\u00e7lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda faaliyette bulunamazlar.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 23.7.1995-4121\/13 md.)Bu meslek kurulu\u015flar\u0131 ve \u00fcst kurulu\u015flar\u0131 organlar\u0131n\u0131n se\u00e7imlerinde siyas\u00ee partiler aday g\u00f6steremezler.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 23.7.1995-4121\/13 md.)Bu meslek kurulu\u015flar\u0131 \u00fczerinde Devletin idar\u00ee ve mal\u00ee denetimine ili\u015fkin kurallar kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 23.7.1995-4121\/13 md.)Ama\u00e7lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda faaliyet g\u00f6steren meslek kurulu\u015flar\u0131n\u0131n sorumlu organlar\u0131n\u0131n g\u00f6revine, kanunun belirledi\u011fi merciin veya Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n istemi \u00fczerine mahkeme karar\u0131yla son verilir ve yerlerine yenileri se\u00e7tirilir.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 23.7.1995-4121\/13 md.)Ancak, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin, kamu d\u00fczeninin, su\u00e7 i\u015flenmesini veya su\u00e7un devam\u0131n\u0131 \u00f6nlemenin yahut yakalaman\u0131n gerektirdi\u011fi hallerde gecikmede sak\u0131nca varsa, kanunla bir merci, meslek kurulu\u015flar\u0131n\u0131 veya \u00fcst kurulu\u015flar\u0131n\u0131 faaliyetten men ile yetkilendirilebilir. Bu merciin karar\u0131, yirmid\u00f6rt saat i\u00e7erisinde g\u00f6revli h\u00e2kimin onay\u0131na sunulur. H\u00e2kim, karar\u0131n\u0131 k\u0131rksekiz saat i\u00e7inde a\u00e7\u0131klar; aksi halde, bu idar\u00ee karar kendili\u011finden y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar.<\/p>\n<p>\u0130. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n<p>MADDE 136. \u2013 Genel idare i\u00e7inde yer alan Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, l\u00e2iklik ilkesi do\u011frultusunda, b\u00fct\u00fcn siyas\u00ee g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015flerin d\u0131\u015f\u0131nda kalarak ve millet\u00e7e dayan\u0131\u015fma ve b\u00fct\u00fcnle\u015fmeyi ama\u00e7 edinerek, \u00f6zel kanununda g\u00f6sterilen g\u00f6revleri yerine getirir.<\/p>\n<p>J. Kanunsuz emir<\/p>\n<p>MADDE 137. \u2013 Kamu hizmetlerinde herhangi bir s\u0131fat ve suretle \u00e7al\u0131\u015fmakta olan kimse, \u00fcst\u00fcnden ald\u0131\u011f\u0131 emri, y\u00f6netmelik, t\u00fcz\u00fck, kanun veya Anayasa h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fcrse, yerine getirmez ve bu ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 o emri verene bildirir. Ancak, \u00fcst\u00fc emrinde \u0131srar eder ve bu emrini yaz\u0131 ile yenilerse, emir yerine getirilir; bu halde, emri yerine getiren sorumlu olmaz.<\/p>\n<p>Konusu su\u00e7 te\u015fkil eden emir, hi\u00e7bir suretle yerine getirilmez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.<\/p>\n<p>Asker\u00ee hizmetlerin g\u00f6r\u00fclmesi ve acele hallerde kamu d\u00fczeni ve kamu g\u00fcvenli\u011finin korunmas\u0131 i\u00e7in kanunla g\u00f6sterilen istisnalar sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n<p>Yarg\u0131<\/p>\n<p>I. Genel h\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>A. Mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n<p>MADDE 138. \u2013 H\u00e2kimler, g\u00f6revlerinde ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131rlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdan\u00ee kanaatlerine g\u00f6re h\u00fck\u00fcm verirler.<\/p>\n<p>Hi\u00e7bir organ, makam, merci veya ki\u015fi, yarg\u0131 yetkisinin kullan\u0131lmas\u0131nda mahkemelere ve h\u00e2kimlere emir ve talimat veremez; genelge g\u00f6nderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fclmekte olan bir dava hakk\u0131nda Yasama Meclisinde yarg\u0131 yetkisinin kullan\u0131lmas\u0131 ile ilgili soru sorulamaz, g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.<\/p>\n<p>Yasama ve y\u00fcr\u00fctme organlar\u0131 ile idare, mahkeme kararlar\u0131na uymak zorundad\u0131r; bu organlar ve idare, mahkeme kararlar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir suretle de\u011fi\u015ftiremez ve bunlar\u0131n yerine getirilmesini geciktiremez.<\/p>\n<p>B. H\u00e2kimlik ve savc\u0131l\u0131k teminat\u0131<\/p>\n<p>MADDE 139. \u2013 H\u00e2kimler ve savc\u0131lar azlolunamaz, kendileri istemedik\u00e7e Anayasada g\u00f6sterilen ya\u015ftan \u00f6nce emekliye ayr\u0131lamaz; bir mahkemenin veya kadronun kald\u0131r\u0131lmas\u0131 sebebiyle de olsa, ayl\u0131k, \u00f6denek ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck haklar\u0131ndan yoksun k\u0131l\u0131namaz.<\/p>\n<p>Meslekten \u00e7\u0131kar\u0131lmay\u0131 gerektiren bir su\u00e7tan dolay\u0131 h\u00fck\u00fcm giymi\u015f olanlar, g\u00f6revini sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131ndan yerine getiremeyece\u011fi kesin olarak anla\u015f\u0131lanlar veya meslekte kalmalar\u0131n\u0131n uygun olmad\u0131\u011f\u0131na karar verilenler hakk\u0131nda kanundaki istisnalar sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>C. H\u00e2kimlik ve savc\u0131l\u0131k mesle\u011fi<\/p>\n<p>MADDE 140. \u2013 H\u00e2kimler ve savc\u0131lar adl\u00ee ve idar\u00ee yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 olarak g\u00f6rev yaparlar. Bu g\u00f6revler meslekten h\u00e2kim ve savc\u0131lar eliyle y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>H\u00e2kimler, mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve h\u00e2kimlik teminat\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re g\u00f6rev ifa ederler.<\/p>\n<p>H\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n nitelikleri, atanmalar\u0131, haklar\u0131 ve \u00f6devleri, ayl\u0131k ve \u00f6denekleri, meslekte ilerlemeleri, g\u00f6revlerinin ve g\u00f6rev yerlerinin ge\u00e7ici veya s\u00fcrekli olarak de\u011fi\u015ftirilmesi, haklar\u0131nda disiplin kovu\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve disiplin cezas\u0131 verilmesi, g\u00f6revleriyle ilgili veya g\u00f6revleri s\u0131ras\u0131nda i\u015fledikleri su\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 soru\u015fturma yap\u0131lmas\u0131 ve yarg\u0131lanmalar\u0131na karar verilmesi, meslekten \u00e7\u0131karmay\u0131 gerektiren su\u00e7luluk veya yetersizlik halleri ve meslek i\u00e7i e\u011fitimleri ile di\u011fer \u00f6zl\u00fck i\u015fleri mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve h\u00e2kimlik teminat\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>H\u00e2kimler ve savc\u0131lar altm\u0131\u015fbe\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 bitirinceye kadar hizmet g\u00f6r\u00fcrler; Asker\u00ee h\u00e2kimlerin ya\u015f haddi, y\u00fckselme ve emeklilikleri kanunda g\u00f6sterilir.<\/p>\n<p>H\u00e2kimler ve savc\u0131lar, kanunda belirtilenlerden ba\u015fka, resm\u00ee ve \u00f6zel hi\u00e7bir g\u00f6rev alamazlar.<\/p>\n<p>H\u00e2kimler ve savc\u0131lar idar\u00ee g\u00f6revleri y\u00f6n\u00fcnden Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>H\u00e2kim ve savc\u0131 olup da adalet hizmetindeki idar\u00ee g\u00f6revlerde \u00e7al\u0131\u015fanlar, h\u00e2kimler ve savc\u0131lar hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmlere t\u00e2bidirler. Bunlar, h\u00e2kimler ve savc\u0131lara ait esaslar dairesinde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r ve derecelendirilirler, h\u00e2kimlere ve savc\u0131lara tan\u0131nan her t\u00fcrl\u00fc haklardan yararlan\u0131rlar.<\/p>\n<p>D. Duru\u015fmalar\u0131n a\u00e7\u0131k ve kararlar\u0131n gerek\u00e7eli olmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 141. \u2013 Mahkemelerde duru\u015fmalar herkese a\u00e7\u0131kt\u0131r. Duru\u015fmalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n veya tamam\u0131n\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131na ancak genel ahl\u00e2k\u0131n veya kamu g\u00fcvenli\u011finin kesin olarak gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hallerde karar verilebilir.<\/p>\n<p>K\u00fc\u00e7\u00fcklerin yarg\u0131lanmas\u0131 hakk\u0131nda kanunla \u00f6zel h\u00fck\u00fcmler konulur.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn mahkemelerin her t\u00fcrl\u00fc kararlar\u0131 gerek\u00e7eli olarak yaz\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Davalar\u0131n en az giderle ve m\u00fcmk\u00fcn olan s\u00fcratle sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131, yarg\u0131n\u0131n g\u00f6revidir.<\/p>\n<p>E. Mahkemelerin kurulu\u015fu<\/p>\n<p>MADDE 142. \u2013 Mahkemelerin kurulu\u015fu, g\u00f6rev ve yetkileri, i\u015fleyi\u015fi ve yarg\u0131lama usulleri kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>F. Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri<\/p>\n<p>MADDE 143. \u2013 (M\u00fclga: 7.5.2004-5170\/9 md.)<\/p>\n<p>G. Adalet hizmetlerinin denetimi [5]<\/p>\n<p>MADDE 144. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 7\/5\/2010-5982\/14 md.)Adalet hizmetleri ile savc\u0131lar\u0131n idar\u00ee g\u00f6revleri y\u00f6n\u00fcnden Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131nca denetimi, adalet m\u00fcfetti\u015fleri ile h\u00e2kim ve savc\u0131 mesle\u011finden olan i\u00e7 denet\u00e7iler; ara\u015ft\u0131rma, inceleme ve soru\u015fturma i\u015flemleri ise adalet m\u00fcfetti\u015fleri eliyle yap\u0131l\u0131r. Buna ili\u015fkin usul ve esaslar kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>H. Asker\u00ee yarg\u0131<\/p>\n<p>MADDE 145. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 7\/5\/2010-5982\/15 md.)Asker\u00ee yarg\u0131, asker\u00ee mahkemeler ve disiplin mahkemeleri taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu mahkemeler; asker ki\u015filer taraf\u0131ndan i\u015flenen asker\u00ee su\u00e7lar ile bunlar\u0131n asker ki\u015filer aleyhine veya askerlik hizmet ve g\u00f6revleriyle ilgili olarak i\u015fledikleri su\u00e7lara ait davalara bakmakla g\u00f6revlidir. Devletin g\u00fcvenli\u011fine, anayasal d\u00fczene ve bu d\u00fczenin i\u015fleyi\u015fine kar\u015f\u0131 su\u00e7lara ait davalar her halde adliye mahkemelerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Sava\u015f hali haricinde, asker olmayan ki\u015filer asker\u00ee mahkemelerde yarg\u0131lanamaz.<\/p>\n<p>Asker\u00ee mahkemelerin sava\u015f halinde hangi su\u00e7lar ve hangi ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan yetkili olduklar\u0131; kurulu\u015flar\u0131 ve gerekti\u011finde bu mahkemelerde adl\u00ee yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6revlendirilmeleri kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Asker\u00ee yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, asker\u00ee h\u00e2kimlerin \u00f6zl\u00fck i\u015fleri, asker\u00ee savc\u0131l\u0131k g\u00f6revlerini yapan asker\u00ee h\u00e2kimlerin g\u00f6revli bulunduklar\u0131 komutanl\u0131kla ili\u015fkileri, mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve h\u00e2kimlik teminat\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>II. Y\u00fcksek mahkemeler<\/p>\n<p>A. Anayasa Mahkemesi<\/p>\n<p>1. Kurulu\u015fu<\/p>\n<p>MADDE 146. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 7\/5\/2010-5982\/16 md.)Anayasa Mahkemesi onyedi \u00fcyeden kurulur.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi; iki \u00fcyeyi Say\u0131\u015ftay Genel Kurulunun kendi ba\u015fkan ve \u00fcyeleri aras\u0131ndan, her bo\u015f yer i\u00e7in g\u00f6sterecekleri \u00fc\u00e7er aday i\u00e7inden, bir \u00fcyeyi ise baro ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n serbest avukatlar aras\u0131ndan g\u00f6sterecekleri \u00fc\u00e7 aday i\u00e7inden yapaca\u011f\u0131 gizli oylamayla se\u00e7er. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde yap\u0131lacak bu se\u00e7imde, her bo\u015f \u00fcyelik i\u00e7in ilk oylamada \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki ve ikinci oylamada \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu aran\u0131r. \u0130kinci oylamada salt \u00e7o\u011funluk sa\u011flanamazsa, bu oylamada en \u00e7ok oy alan iki aday i\u00e7in \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc oylama yap\u0131l\u0131r; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc oylamada en fazla oy alan aday \u00fcye se\u00e7ilmi\u015f olur.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131; \u00fc\u00e7 \u00fcyeyi Yarg\u0131tay, iki \u00fcyeyi Dan\u0131\u015ftay, bir \u00fcyeyi Asker\u00ee Yarg\u0131tay, bir \u00fcyeyi Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi genel kurullar\u0131nca kendi ba\u015fkan ve \u00fcyeleri aras\u0131ndan her bo\u015f yer i\u00e7in g\u00f6sterecekleri \u00fc\u00e7er aday i\u00e7inden; en az ikisi hukuk\u00e7u olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 \u00fcyeyi Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurulunun kendi \u00fcyesi olmayan y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallar\u0131nda g\u00f6rev yapan \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri aras\u0131ndan g\u00f6sterece\u011fi \u00fc\u00e7er aday i\u00e7inden; d\u00f6rt \u00fcyeyi \u00fcst kademe y\u00f6neticileri, serbest avukatlar, birinci s\u0131n\u0131f h\u00e2kim ve savc\u0131lar ile en az be\u015f y\u0131l raport\u00f6rl\u00fck yapm\u0131\u015f Anayasa Mahkemesi raport\u00f6rleri aras\u0131ndan se\u00e7er.<\/p>\n<p>Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay, Asker\u00ee Yarg\u0131tay, Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi ve Say\u0131\u015ftay genel kurullar\u0131 ile Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurulundan Anayasa Mahkemesi \u00fcyeli\u011fine aday g\u00f6stermek i\u00e7in yap\u0131lacak se\u00e7imlerde, her bo\u015f \u00fcyelik i\u00e7in,[6] en fazla oy alan \u00fc\u00e7 ki\u015fi aday g\u00f6sterilmi\u015f say\u0131l\u0131r. Baro ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n serbest avukatlar aras\u0131ndan g\u00f6sterecekleri \u00fc\u00e7 aday i\u00e7in yap\u0131lacak se\u00e7imde[7]en fazla oy alan \u00fc\u00e7 ki\u015fi aday g\u00f6sterilmi\u015f say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesine \u00fcye se\u00e7ilebilmek i\u00e7in, k\u0131rkbe\u015f ya\u015f\u0131n doldurulmu\u015f olmas\u0131 kayd\u0131yla; y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin profes\u00f6r veya do\u00e7ent unvan\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015f, avukatlar\u0131n en az yirmi y\u0131l fiilen avukatl\u0131k yapm\u0131\u015f, \u00fcst kademe y\u00f6neticilerinin y\u00fcksek\u00f6\u011frenim g\u00f6rm\u00fc\u015f ve en az yirmi y\u0131l kamu hizmetinde fiilen \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, birinci s\u0131n\u0131f h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n adayl\u0131k dahil en az yirmi y\u0131l \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131 \u015fartt\u0131r.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesi \u00fcyeleri aras\u0131ndan gizli oyla ve \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile d\u00f6rt y\u0131l i\u00e7in bir Ba\u015fkan ve iki ba\u015fkanvekili se\u00e7ilir. S\u00fcresi bitenler yeniden se\u00e7ilebilirler.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesi \u00fcyeleri asl\u00ee g\u00f6revleri d\u0131\u015f\u0131nda resmi veya \u00f6zel hi\u00e7bir g\u00f6rev alamazlar.<\/p>\n<p>2. \u00dcyelerin g\u00f6rev s\u00fcresi ve \u00fcyeli\u011fin sona ermesi [8]<\/p>\n<p>MADDE 147. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 7\/5\/2010-5982\/17 md.)Anayasa Mahkemesi \u00fcyeleri oniki y\u0131l i\u00e7in se\u00e7ilirler. Bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi \u00fcyesi se\u00e7ilemez. Anayasa Mahkemesi \u00fcyeleri altm\u0131\u015fbe\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 doldurunca emekliye ayr\u0131l\u0131rlar. Zorunlu emeklilik ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce g\u00f6rev s\u00fcresi dolan \u00fcyelerin ba\u015fka bir g\u00f6revde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve \u00f6zl\u00fck i\u015fleri kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesi \u00fcyeli\u011fi, bir \u00fcyenin h\u00e2kimlik mesle\u011finden \u00e7\u0131kar\u0131lmay\u0131 gerektiren bir su\u00e7tan dolay\u0131 h\u00fck\u00fcm giymesi halinde kendili\u011finden; g\u00f6revini sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131ndan yerine getiremeyece\u011finin kesin olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 halinde de, Anayasa Mahkemesi \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011funun karar\u0131 ile sona erer.<\/p>\n<p>3. G\u00f6rev ve yetkileri<\/p>\n<p>MADDE 148. \u2013 Anayasa Mahkemesi, kanunlar\u0131n, kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnamelerin ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Anayasaya \u015fekil ve esas bak\u0131mlar\u0131ndan uygunlu\u011funu denetler(Ek: 7\/5\/2010-5982\/18 md.) vebireysel ba\u015fvurular\u0131 karara ba\u011flar. Anayasa de\u011fi\u015fikliklerini ise sadece \u015fekil bak\u0131m\u0131ndan inceler ve denetler. Ancak, ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerde, s\u0131k\u0131y\u00f6netim ve sava\u015f hallerinde \u00e7\u0131kar\u0131lan kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnamelerin \u015fekil ve esas bak\u0131m\u0131ndan Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla, Anayasa Mahkemesinde dava a\u00e7\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Kanunlar\u0131n \u015fekil bak\u0131m\u0131ndan denetlenmesi, son oylaman\u0131n, \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u00e7o\u011funlukla yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131; Anayasa de\u011fi\u015fikliklerinde ise, teklif ve oylama \u00e7o\u011funlu\u011funa ve ivedilikle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclemeyece\u011fi \u015fart\u0131na uyulup uyulmad\u0131\u011f\u0131 hususlar\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. \u015eekil bak\u0131m\u0131ndan denetleme, Cumhurba\u015fkan\u0131nca veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyelerinin be\u015fte biri taraf\u0131ndan istenebilir. Kanunun yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren on g\u00fcn ge\u00e7tikten sonra, \u015fekil bozuklu\u011funa dayal\u0131 iptal davas\u0131 a\u00e7\u0131lamaz; def\u2019i yoluyla da ileri s\u00fcr\u00fclemez.<\/p>\n<p>(Ek: 7\/5\/2010-5982\/18 md.)Herkes, Anayasada g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi kapsam\u0131ndaki herhangi birinin kamu g\u00fcc\u00fc taraf\u0131ndan, ihlal edildi\u011fi iddias\u0131yla Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilir. Ba\u015fvuruda bulunabilmek i\u00e7in ola\u011fan kanun yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmi\u015f olmas\u0131 \u015fartt\u0131r.<\/p>\n<p>Bireysel ba\u015fvuruda, kanun yolunda g\u00f6zetilmesi gereken hususlarda inceleme yap\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Bireysel ba\u015fvuruya ili\u015fkin usul ve esaslar kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesi Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131,(Ek: 7\/5\/2010-5982\/18 md.)T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkan\u0131n\u0131, Bakanlar Kurulu \u00fcyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay, Asker\u00ee Yarg\u0131tay, Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi Ba\u015fkan ve \u00fcyelerini, Ba\u015fsavc\u0131lar\u0131n\u0131, Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131vekilini, H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu ve Say\u0131\u015ftay Ba\u015fkan ve \u00fcyelerini g\u00f6revleriyle ilgili su\u00e7lardan dolay\u0131 Y\u00fcce Divan s\u0131fat\u0131yla yarg\u0131lar.<\/p>\n<p>(Ek: 7\/5\/2010-5982\/18 md.)Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlar\u0131 ile Jandarma Genel Komutan\u0131 da g\u00f6revleriyle ilgili su\u00e7lardan dolay\u0131 Y\u00fcce Divanda yarg\u0131lan\u0131rlar.<\/p>\n<p>Y\u00fcce Divanda, savc\u0131l\u0131k g\u00f6revini Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 veya Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131vekili yapar.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 7\/5\/2010-5982\/18 md.)Y\u00fcce Divan kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yeniden inceleme ba\u015fvurusu yap\u0131labilir. Genel Kurulun yeniden inceleme sonucunda verdi\u011fi kararlar kesindir.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesi, Anayasa ile verilen di\u011fer g\u00f6revleri de yerine getirir.<\/p>\n<p>4. \u00c7al\u0131\u015fma ve yarg\u0131lama usul\u00fc<\/p>\n<p>MADDE 149. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 7\/5\/2010-5982\/19 md.)Anayasa Mahkemesi, iki b\u00f6l\u00fcm ve Genel Kurul halinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. B\u00f6l\u00fcmler, ba\u015fkanvekili ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda d\u00f6rt \u00fcyenin kat\u0131l\u0131m\u0131yla toplan\u0131r. Genel Kurul, Mahkeme Ba\u015fkan\u0131n\u0131n veya Ba\u015fkan\u0131n belirleyece\u011fi ba\u015fkanvekilinin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda en az oniki \u00fcye ile toplan\u0131r. B\u00f6l\u00fcmler ve Genel Kurul, kararlar\u0131n\u0131 salt \u00e7o\u011funlukla al\u0131r. Bireysel ba\u015fvurular\u0131n kabul edilebilirlik incelemesi i\u00e7in komisyonlar olu\u015fturulabilir.<\/p>\n<p>Siyas\u00ee partilere ili\u015fkin dava ve ba\u015fvurulara, iptal ve itiraz davalar\u0131 ile Y\u00fcce Divan s\u0131fat\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclecek yarg\u0131lamalara Genel Kurulca bak\u0131l\u0131r, bireysel ba\u015fvurular ise b\u00f6l\u00fcmlerce karara ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n<p>Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011finde iptale, siyas\u00ee partilerin kapat\u0131lmas\u0131na ya da Devlet yard\u0131m\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131na karar verilebilmesi i\u00e7in toplant\u0131ya kat\u0131lan \u00fcyelerin \u00fc\u00e7te iki oy \u00e7oklu\u011fu \u015fartt\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eekil bozuklu\u011funa dayal\u0131 iptal davalar\u0131 Anayasa Mahkemesince \u00f6ncelikle incelenip karara ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesinin kurulu\u015fu, Genel Kurul ve b\u00f6l\u00fcmlerin yarg\u0131lama usulleri, Ba\u015fkan, ba\u015fkanvekilleri ve \u00fcyelerin disiplin i\u015fleri kanunla; Mahkemenin \u00e7al\u0131\u015fma esaslar\u0131, b\u00f6l\u00fcm ve komisyonlar\u0131n olu\u015fumu ve i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc kendi yapaca\u011f\u0131 \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fckle d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesi Y\u00fcce Divan s\u0131fat\u0131yla bakt\u0131\u011f\u0131 davalar d\u0131\u015f\u0131nda kalan i\u015fleri dosya \u00fczerinde inceler. Ancak, bireysel ba\u015fvurularda duru\u015fma yap\u0131lmas\u0131na karar verilebilir. Mahkeme ayr\u0131ca, gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde s\u00f6zl\u00fc a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 dinlemek \u00fczere ilgilileri ve konu \u00fczerinde bilgisi olanlar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rabilir ve siyas\u00ee partilerin kapat\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin davalarda, Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131ndan sonra kapat\u0131lmas\u0131 istenen siyas\u00ee partinin genel ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n veya tayin edece\u011fi bir vekilin savunmas\u0131n\u0131 dinler.<\/p>\n<p>5. \u0130ptal davas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 150. \u2013 Kanunlar\u0131n, kanun h\u00fckm\u00fcndeki kararnamelerin, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn veya bunlar\u0131n belirli maddeve h\u00fck\u00fcmlerinin \u015fekil ve esas bak\u0131m\u0131ndan Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla Anayasa Mahkemesinde do\u011frudan do\u011fruya iptal davas\u0131 a\u00e7abilme hakk\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131na, iktidar ve anamuhalefet partisi Meclis gruplar\u0131 ile T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az be\u015fte biri tutar\u0131ndaki \u00fcyelere aittir. \u0130ktidarda birden fazla siyas\u00ee partinin bulunmas\u0131 halinde, iktidar partilerinin dava a\u00e7ma hakk\u0131n\u0131 en fazla \u00fcyeye sahip olan parti kullan\u0131r.<\/p>\n<p>6. Dava a\u00e7ma s\u00fcresi<\/p>\n<p>MADDE 151. \u2013 Anayasa Mahkemesinde do\u011frudan do\u011fruya iptal davas\u0131 a\u00e7ma hakk\u0131, iptali istenen kanun, kanun h\u00fckm\u00fcnde kararname veya \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mlanmas\u0131ndan ba\u015flayarak altm\u0131\u015f g\u00fcn sonra d\u00fc\u015fer.<\/p>\n<p>7. Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n di\u011fer mahkemelerde ileri s\u00fcr\u00fclmesi<\/p>\n<p>MADDE 152. \u2013 Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnamenin h\u00fck\u00fcmlerini Anayasaya ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fcrse veya taraflardan birinin ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131n\u0131n cidd\u00ee oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na var\u0131rsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda verece\u011fi karara kadar davay\u0131 geri b\u0131rak\u0131r.<\/p>\n<p>Mahkeme, Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131n\u0131 cidd\u00ee g\u00f6rmezse bu iddia, temyiz merciince esas h\u00fck\u00fcmle birlikte karara ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesi, i\u015fin kendisine geli\u015finden ba\u015flamak \u00fczere be\u015f ay i\u00e7inde karar\u0131n\u0131 verir ve a\u00e7\u0131klar. Bu s\u00fcre i\u00e7inde karar verilmezse mahkeme davay\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re sonu\u00e7land\u0131r\u0131r. Ancak, Anayasa Mahkemesinin karar\u0131, esas hakk\u0131ndaki karar kesinle\u015finceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundad\u0131r.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesinin i\u015fin esas\u0131na girerek verdi\u011fi red karar\u0131n\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mlanmas\u0131ndan sonra on y\u0131l ge\u00e7medik\u00e7e ayn\u0131 kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla tekrar ba\u015fvuruda bulunulamaz.<\/p>\n<p>8. Anayasa Mahkemesinin kararlar\u0131<\/p>\n<p>MADDE 153. \u2013 Anayasa Mahkemesinin kararlar\u0131 kesindir. \u0130ptal kararlar\u0131 gerek\u00e7esi yaz\u0131lmadan a\u00e7\u0131klanamaz.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnamenin tamam\u0131n\u0131 veya bir h\u00fckm\u00fcn\u00fc iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol a\u00e7acak bi\u00e7imde h\u00fck\u00fcm tesis edemez.<\/p>\n<p>Kanun, kanun h\u00fckm\u00fcnde kararname veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc ya da bunlar\u0131n h\u00fck\u00fcmleri, iptal kararlar\u0131n\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi tarihi ayr\u0131ca kararla\u015ft\u0131rabilir. Bu tarih, karar\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden ba\u015flayarak bir y\u0131l\u0131 ge\u00e7emez.<\/p>\n<p>\u0130ptal karar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giri\u015finin ertelendi\u011fi durumlarda, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, iptal karar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 hukuk\u00ee bo\u015flu\u011fu dolduracak kanun tasar\u0131 veya teklifini \u00f6ncelikle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp karara ba\u011flar.<\/p>\n<p>\u0130ptal kararlar\u0131 geriye y\u00fcr\u00fcmez.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131 Resm\u00ee Gazetede hemen yay\u0131mlan\u0131r ve yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131, idare makamlar\u0131n\u0131, ger\u00e7ek ve t\u00fczelki\u015fileri ba\u011flar.<\/p>\n<p>B. Yarg\u0131tay<\/p>\n<p>MADDE 154. \u2013 Yarg\u0131tay, adliye mahkemelerince verilen ve kanunun ba\u015fka bir adl\u00ee yarg\u0131 merciine b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131 karar ve h\u00fck\u00fcmlerin son inceleme merciidir. Kanunla g\u00f6sterilen belli davalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.<\/p>\n<p>Yarg\u0131tay \u00fcyeleri, birinci s\u0131n\u0131fa ayr\u0131lm\u0131\u015f adl\u00ee yarg\u0131 h\u00e2kim ve Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131 ile bu meslekten say\u0131lanlar aras\u0131ndan H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulunca \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile ve gizli oyla se\u00e7ilir.<\/p>\n<p>Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkan\u0131, birinci ba\u015fkanvekilleri ve daire ba\u015fkanlar\u0131 kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan Yarg\u0131tay Genel Kurulunca \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ve gizli oyla d\u00f6rt y\u0131l i\u00e7in se\u00e7ilirler; s\u00fcresi bitenler yeniden se\u00e7ilebilirler.<\/p>\n<p>Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 ve Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131vekili, Yarg\u0131tay Genel Kurulunun kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan gizli oyla belirleyece\u011fi be\u015fer aday aras\u0131ndan Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan d\u00f6rt y\u0131l i\u00e7in se\u00e7ilirler. S\u00fcresi bitenler yeniden se\u00e7ilebilirler.<\/p>\n<p>Yarg\u0131tay\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, Ba\u015fkan, ba\u015fkanvekilleri, daire ba\u015fkanlar\u0131 ve \u00fcyeleri ile Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 ve Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131vekilinin nitelikleri ve se\u00e7im usulleri, mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve h\u00e2kimlik teminat\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>C. Dan\u0131\u015ftay<\/p>\n<p>MADDE 155. \u2013 Dan\u0131\u015ftay, idar\u00ee mahkemelerce verilen ve kanunun ba\u015fka bir idar\u00ee yarg\u0131 merciine b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131 karar ve h\u00fck\u00fcmlerin son inceleme merciidir. Kanunla g\u00f6sterilen belli davalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 13.8.1999-4446\/3 md.)Dan\u0131\u015ftay, davalar\u0131 g\u00f6rmek, Ba\u015fbakan ve Bakanlar Kurulunca g\u00f6nderilen kanun tasar\u0131lar\u0131, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz \u015fartla\u015fma ve s\u00f6zle\u015fmeleri hakk\u0131nda iki ay i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcncesini bildirmek, t\u00fcz\u00fck tasar\u0131lar\u0131n\u0131 incelemek, idar\u00ee uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6zmek ve kanunla g\u00f6sterilen di\u011fer i\u015fleri yapmakla g\u00f6revlidir.<\/p>\n<p>Dan\u0131\u015ftay \u00fcyelerinin d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc, birinci s\u0131n\u0131f idar\u00ee yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 ile bu meslekten say\u0131lanlar aras\u0131ndan H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu; d\u00f6rtte biri, nitelikleri kanunda belirtilen g\u00f6revliler aras\u0131ndan Cumhurba\u015fkan\u0131; taraf\u0131ndan se\u00e7ilir.<\/p>\n<p>Dan\u0131\u015ftay Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fsavc\u0131, ba\u015fkanvekilleri ve daire ba\u015fkanlar\u0131, kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan Dan\u0131\u015ftay Genel Kurulunca \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ve gizli oyla d\u00f6rt y\u0131l i\u00e7in se\u00e7ilirler. S\u00fcresi bitenler yeniden se\u00e7ilebilirler.<\/p>\n<p>Dan\u0131\u015ftay\u0131n, kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, Ba\u015fkan, Ba\u015fsavc\u0131, ba\u015fkanvekilleri, daire ba\u015fkanlar\u0131 ile \u00fcyelerinin nitelikleri ve se\u00e7im usulleri, idar\u00ee yarg\u0131n\u0131n \u00f6zelli\u011fi, mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve h\u00e2kimlik teminat\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>D. Asker\u00ee Yarg\u0131tay<\/p>\n<p>MADDE 156. \u2013 Asker\u00ee Yarg\u0131tay, asker\u00ee mahkemelerden verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerin son inceleme merciidir. Ayr\u0131ca, asker ki\u015filerin kanunla g\u00f6sterilen belli davalar\u0131na ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.<\/p>\n<p>Asker\u00ee Yarg\u0131tay \u00fcyeleri birinci s\u0131n\u0131f asker\u00ee h\u00e2kimler aras\u0131ndan Asker\u00ee Yarg\u0131tay Genel Kurulunun \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ve gizli oyla her bo\u015f yer i\u00e7in g\u00f6sterece\u011fi \u00fc\u00e7er aday i\u00e7inden Cumhurba\u015fkan\u0131nca se\u00e7ilir.<\/p>\n<p>Asker\u00ee Yarg\u0131tay Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fsavc\u0131s\u0131, \u0130kinci Ba\u015fkan\u0131 ve daire ba\u015fkanlar\u0131 Asker\u00ee Yarg\u0131tay \u00fcyeleri aras\u0131ndan r\u00fctbe ve k\u0131dem s\u0131ras\u0131na g\u00f6re atan\u0131rlar.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 7\/5\/2010-5982\/20 md.)Asker\u00ee Yarg\u0131tay\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, mensuplar\u0131n\u0131n disiplin ve \u00f6zl\u00fck i\u015fleri mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve h\u00e2kimlik teminat\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>E. Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi<\/p>\n<p>MADDE 157. \u2013 Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesi, asker\u00ee olmayan makamlarca tesis edilmi\u015f olsa bile, asker ki\u015fileri ilgilendiren ve asker\u00ee hizmete ili\u015fkin idar\u00ee i\u015flem ve eylemlerden do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n yarg\u0131 denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesidir. Ancak, askerlik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnden do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klarda ilgilinin asker ki\u015fi olmas\u0131 \u015fart\u0131 aranmaz.<\/p>\n<p>Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesinin asker\u00ee h\u00e2kim s\u0131n\u0131f\u0131ndan olan \u00fcyeleri, mahkemenin bu s\u0131n\u0131ftan olan ba\u015fkan ve \u00fcyeleri tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ve gizli oy ile birinci s\u0131n\u0131f asker\u00ee h\u00e2kimler aras\u0131ndan her bo\u015f yer i\u00e7in g\u00f6sterilecek \u00fc\u00e7 aday i\u00e7inden; h\u00e2kim s\u0131n\u0131f\u0131ndan olmayan \u00fcyeleri, r\u00fctbe ve nitelikleri kanunda g\u00f6sterilen subaylar aras\u0131ndan, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nca her bo\u015f yer i\u00e7in g\u00f6sterilecek \u00fc\u00e7 aday i\u00e7inden Cumhurba\u015fkan\u0131nca se\u00e7ilir.<\/p>\n<p>Asker\u00ee h\u00e2kim s\u0131n\u0131f\u0131ndan olmayan \u00fcyelerin g\u00f6rev s\u00fcresi en fazla d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r.<\/p>\n<p>Mahkemenin Ba\u015fkan\u0131, Ba\u015fsavc\u0131 ve daire ba\u015fkanlar\u0131 h\u00e2kim s\u0131n\u0131f\u0131ndan olanlar aras\u0131ndan r\u00fctbe ve k\u0131dem s\u0131ras\u0131na g\u00f6re atan\u0131rlar.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 7\/5\/2010-5982\/21 md.)Asker\u00ee Y\u00fcksek \u0130dare Mahkemesinin kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, yarg\u0131lama usulleri, mensuplar\u0131n\u0131n disiplin ve \u00f6zl\u00fck i\u015fleri mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve h\u00e2kimlik teminat\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>F. Uyu\u015fmazl\u0131k Mahkemesi<\/p>\n<p>MADDE 158. \u2013 Uyu\u015fmazl\u0131k Mahkemesi, adl\u00ee, idar\u00ee ve asker\u00ee yarg\u0131 mercileri aras\u0131ndaki g\u00f6rev ve h\u00fck\u00fcm uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131 kesin olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye yetkilidir.<\/p>\n<p>Uyu\u015fmazl\u0131k Mahkemesinin kurulu\u015fu, \u00fcyelerinin nitelikleri ve se\u00e7imleri ile i\u015fleyi\u015fi kanunla d\u00fczenlenir. Bu mahkemenin Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Anayasa Mahkemesince, kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan g\u00f6revlendirilen \u00fcye yapar.<\/p>\n<p>Di\u011fer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi aras\u0131ndaki g\u00f6rev uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131nda, Anayasa Mahkemesinin karar\u0131 esas al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>III. H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu<\/p>\n<p>MADDE 159. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 7\/5\/2010-5982\/22 md.)H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu, mahkemelerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve h\u00e2kimlik teminat\u0131 esaslar\u0131na g\u00f6re kurulur ve g\u00f6rev yapar.<\/p>\n<p>H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu yirmiiki as\u0131l ve oniki yedek \u00fcyeden olu\u015fur; \u00fc\u00e7 daire halinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Kurulun Ba\u015fkan\u0131 Adalet Bakan\u0131d\u0131r. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 M\u00fcste\u015far\u0131 Kurulun tabi\u00ee \u00fcyesidir. Kurulun, d\u00f6rt as\u0131l \u00fcyesi, nitelikleri kanunda belirtilen; y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n hukuk[9]dallar\u0131nda g\u00f6rev yapan \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri[10] ile avukatlar aras\u0131ndan Cumhurba\u015fkan\u0131nca, \u00fc\u00e7 as\u0131l ve \u00fc\u00e7 yedek \u00fcyesi Yarg\u0131tay \u00fcyeleri aras\u0131ndan Yarg\u0131tay Genel Kurulunca, iki as\u0131l ve iki yedek \u00fcyesi Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeleri aras\u0131ndan Dan\u0131\u015ftay Genel Kurulunca, bir as\u0131l ve bir yedek \u00fcyesi T\u00fcrkiye Adalet Akademisi Genel Kurulunca kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan, yedi as\u0131l ve d\u00f6rt yedek \u00fcyesi birinci s\u0131n\u0131f olup, birinci s\u0131n\u0131fa ayr\u0131lmay\u0131 gerektiren nitelikleri yitirmemi\u015f adl\u00ee yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 aras\u0131ndan adl\u00ee yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131nca, \u00fc\u00e7 as\u0131l ve iki yedek \u00fcyesi birinci s\u0131n\u0131f olup, birinci s\u0131n\u0131fa ayr\u0131lmay\u0131 gerektiren nitelikleri yitirmemi\u015f idar\u00ee yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 aras\u0131ndan idar\u00ee yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131nca, d\u00f6rt y\u0131l i\u00e7in se\u00e7ilir. S\u00fcresi biten \u00fcyeler yeniden se\u00e7ilebilir.<\/p>\n<p>Kurul \u00fcyeli\u011fi se\u00e7imi, \u00fcyelerin g\u00f6rev s\u00fcresinin dolmas\u0131ndan \u00f6nceki altm\u0131\u015f g\u00fcn i\u00e7inde yap\u0131l\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan se\u00e7ilen \u00fcyelerin g\u00f6rev s\u00fcreleri dolmadan Kurul \u00fcyeli\u011finin bo\u015falmas\u0131 durumunda, bo\u015falmay\u0131 takip eden altm\u0131\u015f g\u00fcn i\u00e7inde, yeni \u00fcyelerin se\u00e7imi yap\u0131l\u0131r. Di\u011fer \u00fcyeliklerin bo\u015falmas\u0131 halinde, as\u0131l \u00fcyenin yede\u011fi taraf\u0131ndan kalan s\u00fcre tamamlan\u0131r.<\/p>\n<p>Yarg\u0131tay, Dan\u0131\u015ftay ve T\u00fcrkiye Adalet Akademisi genel kurullar\u0131ndan se\u00e7ilecek Kurul \u00fcyeli\u011fi i\u00e7in her \u00fcyenin, birinci s\u0131n\u0131f adl\u00ee ve idar\u00ee yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 aras\u0131ndan se\u00e7ilecek Kurul \u00fcyeli\u011fi i\u00e7in her h\u00e2kim ve savc\u0131n\u0131n;[11] oy kullanaca\u011f\u0131 se\u00e7imlerde, en fazla oy alan adaylar s\u0131ras\u0131yla as\u0131l ve yedek \u00fcye se\u00e7ilir. Bu se\u00e7imler her d\u00f6nem i\u00e7in bir defada ve gizli oyla yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Kurulun, Adalet Bakan\u0131 ile Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 M\u00fcste\u015far\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki as\u0131l \u00fcyeleri, g\u00f6revlerinin devam\u0131 s\u00fcresince; kanunda belirlenenler d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir g\u00f6rev alamazlar veya Kurul taraf\u0131ndan ba\u015fka bir g\u00f6reve atanamaz ve se\u00e7ilemezler.<\/p>\n<p>Kurulun y\u00f6netimi ve temsili Kurul Ba\u015fkan\u0131na aittir. Kurul Ba\u015fkan\u0131 dairelerin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lamaz. Kurul, kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan daire ba\u015fkanlar\u0131n\u0131 ve daire ba\u015fkanlar\u0131ndan birini de ba\u015fkanvekili olarak se\u00e7er. Ba\u015fkan, yetkilerinden bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ba\u015fkanvekiline devredebilir.<\/p>\n<p>Kurul, adl\u00ee ve idar\u00ee yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n\u0131 mesle\u011fe kabul etme, atama ve nakletme, ge\u00e7ici yetki verme, y\u00fckselme ve birinci s\u0131n\u0131fa ay\u0131rma, kadro da\u011f\u0131tma, meslekte kalmalar\u0131 uygun g\u00f6r\u00fclmeyenler hakk\u0131nda karar verme, disiplin cezas\u0131 verme, g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131rma i\u015flemlerini yapar; Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, bir mahkemenin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 veya yarg\u0131 \u00e7evresinin de\u011fi\u015ftirilmesi konusundaki tekliflerini karara ba\u011flar; ayr\u0131ca, Anayasa ve kanunlarla verilen di\u011fer g\u00f6revleri yerine getirir.<\/p>\n<p>H\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n g\u00f6revlerini; kanun, t\u00fcz\u00fck, y\u00f6netmeliklere ve genelgelere (h\u00e2kimler i\u00e7in idar\u00ee nitelikteki genelgelere) uygun olarak yap\u0131p yapmad\u0131klar\u0131n\u0131 denetleme; g\u00f6revlerinden dolay\u0131 veya g\u00f6revleri s\u0131ras\u0131nda su\u00e7 i\u015fleyip i\u015flemediklerini, hal ve eylemlerinin s\u0131fat ve g\u00f6revleri icaplar\u0131na uyup uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rma ve gerekti\u011finde haklar\u0131nda inceleme ve soru\u015fturma i\u015flemleri, ilgili dairenin teklifi ve H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu Ba\u015fkan\u0131n\u0131n oluru ile Kurul m\u00fcfetti\u015flerine yapt\u0131r\u0131l\u0131r. Soru\u015fturma ve inceleme i\u015flemleri, hakk\u0131nda soru\u015fturma ve inceleme yap\u0131lacak olandan daha k\u0131demli h\u00e2kim veya savc\u0131 eliyle de yapt\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n<p>Kurulun meslekten \u00e7\u0131karma cezas\u0131na ili\u015fkin olanlar d\u0131\u015f\u0131ndaki kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yarg\u0131 mercilerine ba\u015fvurulamaz.<\/p>\n<p>Kurula ba\u011fl\u0131 Genel Sekreterlik kurulur. Genel Sekreter, birinci s\u0131n\u0131f h\u00e2kim ve savc\u0131lardan Kurulun teklif etti\u011fi \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan Kurul Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan atan\u0131r. Kurul m\u00fcfetti\u015fleri ile Kurulda ge\u00e7ici veya s\u00fcrekli olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131, muvafakatlerini alarak atama yetkisi Kurula aittir.<\/p>\n<p>Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n merkez, ba\u011fl\u0131 ve ilgili kurulu\u015flar\u0131nda ge\u00e7ici veya s\u00fcrekli olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak h\u00e2kim ve savc\u0131lar ile adalet m\u00fcfetti\u015flerini ve h\u00e2kim ve savc\u0131 mesle\u011finden olan i\u00e7 denet\u00e7ileri, muvafakatlerini alarak atama yetkisi Adalet Bakan\u0131na aittir.<\/p>\n<p>Kurul \u00fcyelerinin se\u00e7imi, dairelerin olu\u015fumu ve i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc, Kurulun ve dairelerin g\u00f6revleri, toplant\u0131 ve karar yeter say\u0131lar\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131, dairelerin karar ve i\u015flemlerine kar\u015f\u0131 yap\u0131lacak itirazlar ve bunlar\u0131n incelenmesi usul\u00fc ile Genel Sekreterli\u011fin kurulu\u015f ve g\u00f6revleri kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>IV. Say\u0131\u015ftay<\/p>\n<p>MADDE 160. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 29.10.2005-5428\/2 md.) Say\u0131\u015ftay, merkezi y\u00f6netim b\u00fct\u00e7esi kapsam\u0131ndaki kamu idareleri ile sosyal g\u00fcvenlik kurumlar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn gelir ve giderleri ile mallar\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi ad\u0131na denetlemek ve sorumlular\u0131n hesap ve i\u015flemlerini kesin h\u00fckme ba\u011flamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve h\u00fckme ba\u011flama i\u015flerini yapmakla g\u00f6revlidir. Say\u0131\u015ftay\u0131n kesin h\u00fck\u00fcmleri hakk\u0131nda ilgililer yaz\u0131l\u0131 bildirim tarihinden itibaren onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde bir kereye mahsus olmak \u00fczere karar d\u00fczeltilmesi isteminde bulunabilirler. Bu kararlar dolay\u0131s\u0131yla idar\u00ee yarg\u0131 yoluna ba\u015fvurulamaz.<\/p>\n<p>Vergi, benzeri mal\u00ee y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ve \u00f6devler hakk\u0131nda Dan\u0131\u015ftay ile Say\u0131\u015ftay kararlar\u0131 aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131klarda Dan\u0131\u015ftay kararlar\u0131 esas al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>(Ek: 29.10.2005-5428\/2 md.)Mahalli idarelerin hesap ve i\u015flemlerinin denetimi ve kesin h\u00fckme ba\u011flanmas\u0131 Say\u0131\u015ftay taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Say\u0131\u015ftay\u0131n kurulu\u015fu, i\u015fleyi\u015fi, denetim usulleri, mensuplar\u0131n\u0131n nitelikleri, atanmalar\u0131, \u00f6dev ve yetkileri, haklar\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck i\u015fleri, Ba\u015fkan ve \u00fcyelerinin teminat\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>(M\u00fclga: 7.5.2004-5170\/9 md.)<\/p>\n<p>D\u00d6RD\u00dcNC\u00dc KISIM<\/p>\n<p>Mal\u00ee ve Ekonomik H\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n<p>Mal\u00ee H\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>I. B\u00fct\u00e7e<\/p>\n<p>A. B\u00fct\u00e7enin haz\u0131rlanmas\u0131 ve uygulanmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 161. \u2013 Devletin ve kamu iktisad\u00ee te\u015febb\u00fcsleri d\u0131\u015f\u0131ndaki kamu t\u00fczelki\u015filerinin harcamalar\u0131, y\u0131ll\u0131k b\u00fct\u00e7elerle yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 29.10.2005-5428\/3 md.)Mali y\u0131l ba\u015flang\u0131c\u0131 ile merkezi y\u00f6netim b\u00fct\u00e7esinin haz\u0131rlanmas\u0131, uygulanmas\u0131 ve kontrol\u00fc kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Kanun, kalk\u0131nma planlar\u0131 ile ilgili yat\u0131r\u0131mlar veya bir y\u0131ldan fazla s\u00fcrecek i\u015f ve hizmetler i\u00e7in \u00f6zel s\u00fcre ve usuller koyabilir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00e7e kanununa, b\u00fct\u00e7e ile ilgili h\u00fck\u00fcmler d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir h\u00fck\u00fcm konulamaz.<\/p>\n<p>B. B\u00fct\u00e7enin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi<\/p>\n<p>MADDE 162. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 29.10.2005-5428\/4 md.) Bakanlar Kurulu, merkezi y\u00f6netim b\u00fct\u00e7e tasar\u0131s\u0131 ile mill\u00ee b\u00fct\u00e7e tahminlerini g\u00f6steren raporu, mal\u00ee y\u0131l ba\u015f\u0131ndan en az yetmi\u015fbe\u015f g\u00fcn \u00f6nce, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine sunar.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00e7e tasar\u0131lar\u0131 ve rapor, k\u0131rk \u00fcyeden kurulu B\u00fct\u00e7e Komisyonunda incelenir. Bu komisyonun kurulu\u015funda, iktidar grubuna veya gruplar\u0131na en az yirmibe\u015f \u00fcye verilmek \u015fart\u0131 ile, siyas\u00ee parti gruplar\u0131n\u0131n ve ba\u011f\u0131ms\u0131zlar\u0131n oranlar\u0131na g\u00f6re temsili g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulur.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00e7e Komisyonunun ellibe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde kabul edece\u011fi metin, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr ve mal\u00ee y\u0131l ba\u015f\u0131na kadar karara ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n<p>(De\u011fi\u015fik: 29.10.2005-5428\/4 md.)T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri, Genel Kurulda, kamu idareb\u00fct\u00e7eleri hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, her b\u00fct\u00e7enin t\u00fcm\u00fc \u00fczerindeki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda a\u00e7\u0131klarlar; b\u00f6l\u00fcmler ve de\u011fi\u015fiklik \u00f6nergeleri, \u00fczerinde ayr\u0131ca g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n okunur ve oylan\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri, b\u00fct\u00e7e kanunu tasar\u0131lar\u0131n\u0131n Genel Kurulda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi s\u0131ras\u0131nda, gider art\u0131r\u0131c\u0131 veya gelirleri azalt\u0131c\u0131 \u00f6nerilerde bulunamazlar.<\/p>\n<p>C. B\u00fct\u00e7elerde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131labilme esaslar\u0131<\/p>\n<p>MADDE 163. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 29.10.2005-5428\/5 md.) Merkezi y\u00f6netim b\u00fct\u00e7esiyle verilen \u00f6denek, harcanabilecek miktar\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Harcanabilecek miktar s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n Bakanlar Kurulu karar\u0131yla a\u015f\u0131labilece\u011fine dair b\u00fct\u00e7elere h\u00fck\u00fcm konulamaz. Bakanlar Kuruluna kanun h\u00fckm\u00fcnde kararname ile b\u00fct\u00e7ede de\u011fi\u015fiklik yapmak yetkisi verilemez. Car\u00ee y\u0131l b\u00fct\u00e7esindeki \u00f6denek art\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren de\u011fi\u015fiklik tasar\u0131lar\u0131nda ve car\u00ee ve ileriki y\u0131l b\u00fct\u00e7elerine mal\u00ee y\u00fck getirecek nitelikteki kanun tasar\u0131 ve tekliflerinde, belirtilen giderleri kar\u015f\u0131layabilecek mal\u00ee kaynak g\u00f6sterilmesi zorunludur.<\/p>\n<p>D. Kesinhesap<\/p>\n<p>MADDE 164. \u2013 Kesinhesap kanunu tasar\u0131lar\u0131, kanunda daha k\u0131sa bir s\u00fcre kabul edilmemi\u015f ise, ilgili olduklar\u0131 mal\u00ee y\u0131l\u0131n sonundan ba\u015flayarak, en ge\u00e7 yedi ay sonra, Bakanlar Kurulunca T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine sunulur. Say\u0131\u015ftay, genel uygunluk bildirimini, ili\u015fkin oldu\u011fu kesinhesap kanunu tasar\u0131s\u0131n\u0131n verilmesinden ba\u015flayarak en ge\u00e7 yetmi\u015fbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine sunar.<\/p>\n<p>Kesinhesap kanunu tasar\u0131s\u0131, yeni y\u0131l b\u00fct\u00e7e kanunu tasar\u0131s\u0131yla birlikte B\u00fct\u00e7e Komisyonu g\u00fcndemine al\u0131n\u0131r. B\u00fct\u00e7e Komisyonu, b\u00fct\u00e7e kanunu tasar\u0131s\u0131yla kesinhesap kanunu tasar\u0131s\u0131n\u0131 Genel Kurula birlikte sunar, Genel Kurul, kesinhesap kanunu tasar\u0131s\u0131n\u0131, yeni y\u0131l b\u00fct\u00e7e kanunu tasar\u0131s\u0131yla beraber g\u00f6r\u00fc\u015ferek karara ba\u011flar.<\/p>\n<p>Kesinhesap kanunu tasar\u0131s\u0131 ve genel uygunluk bildiriminin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine verilmi\u015f olmas\u0131, ilgili y\u0131la ait Say\u0131\u015ftayca sonu\u00e7land\u0131r\u0131lamam\u0131\u015f denetim ve hesap yarg\u0131lamas\u0131n\u0131 \u00f6nlemez ve bunlar\u0131n karara ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n<p>E. Kamu iktisad\u00ee te\u015febb\u00fcslerinin denetimi<\/p>\n<p>MADDE 165. \u2013 Sermayesinin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 do\u011frudan do\u011fruya veya dolayl\u0131 olarak Devlete ait olan kamu kurulu\u015f ve ortakl\u0131klar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince denetlenmesi esaslar\u0131 kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n<p>Ekonomik H\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>I. Planlama; Ekonomik ve Sosyal Konsey[12]<\/p>\n<p>MADDE 166. \u2013 Ekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel kalk\u0131nmay\u0131, \u00f6zellikle sanayiin ve tar\u0131m\u0131n yurt d\u00fczeyinde dengeli ve uyumlu bi\u00e7imde h\u0131zla geli\u015fmesini, \u00fclke kaynaklar\u0131n\u0131n d\u00f6k\u00fcm ve de\u011ferlendirilmesini yaparak verimli \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 planlamak, bu ama\u00e7la gerekli te\u015fkilat\u0131 kurmak Devletin g\u00f6revidir.<\/p>\n<p>Planda mill\u00ee tasarrufu ve \u00fcretimi art\u0131r\u0131c\u0131, fiyatlarda istikrar ve d\u0131\u015f \u00f6demelerde dengeyi sa\u011flay\u0131c\u0131, yat\u0131r\u0131m ve istihdam\u0131 geli\u015ftirici tedbirler \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcr; yat\u0131r\u0131mlarda toplum yararlar\u0131 ve gerekleri g\u00f6zetilir; kaynaklar\u0131n verimli \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 hedef al\u0131n\u0131r. Kalk\u0131nma giri\u015fimleri, bu plana g\u00f6re ger\u00e7ekle\u015ftirilir.<\/p>\n<p>Kalk\u0131nma planlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince onaylanmas\u0131na, uygulanmas\u0131na, de\u011fi\u015ftirilmesine ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozacak de\u011fi\u015fikliklerin \u00f6nlenmesine ili\u015fkin usul ve esaslar kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Ek: 7\/5\/2010-5982\/23 md.)Ekonomik ve sosyal politikalar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda h\u00fck\u00fcmete isti\u015far\u00ee nitelikte g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmek amac\u0131yla Ekonomik ve Sosyal Konsey kurulur. Ekonomik ve Sosyal Konseyin kurulu\u015f ve i\u015fleyi\u015fi kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 15.\u2013 (M\u00fclga: 7\/5\/2010-5982\/24. md.)<\/p>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 18.- (Ek: 7\/5\/2010-5982\/25 md.)Bu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte Anayasa Mahkemesinin mevcut yedek \u00fcyeleri as\u0131l \u00fcye s\u0131fat\u0131n\u0131 kazan\u0131r.<\/p>\n<p>Bu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren otuz g\u00fcn i\u00e7inde, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi bir \u00fcyeyi Say\u0131\u015ftay Genel Kurulunun ve bir \u00fcyeyi de baro ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n g\u00f6sterecekleri \u00fc\u00e7er aday i\u00e7inden se\u00e7er.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin yapaca\u011f\u0131 \u00fcye se\u00e7imi i\u00e7in aday g\u00f6stermek amac\u0131yla;<\/p>\n<p>a) Bu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde, Say\u0131\u015ftay Ba\u015fkan\u0131 adayl\u0131k ba\u015fvurusunu ilan eder. \u0130lan tarihinden itibaren be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde adaylar Ba\u015fkanl\u0131\u011fa ba\u015fvurur. Ba\u015fvuru tarihinin sona erdi\u011fi g\u00fcnden itibaren be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde Say\u0131\u015ftay Genel Kurulunca se\u00e7im yap\u0131l\u0131r. Her Say\u0131\u015ftay \u00fcyesinin[13] oy kullanabilece\u011fi bu se\u00e7imde en fazla oy alan \u00fc\u00e7 ki\u015fi aday g\u00f6sterilmi\u015f say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>b) Bu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde, T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 adayl\u0131k ba\u015fvurusunu ilan eder. \u0130lan tarihinden itibaren be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde adaylar T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fvurur. Ba\u015fvuru tarihinin sona erdi\u011fi g\u00fcnden itibaren be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilan\u0131nda g\u00f6sterilen yer ve zamanda baro ba\u015fkanlar\u0131 taraf\u0131ndan se\u00e7im yap\u0131l\u0131r. Her bir baro ba\u015fkan\u0131n\u0131n[14]oy kullanabilece\u011fi bu se\u00e7imde, en fazla oy alan \u00fc\u00e7 ki\u015fi aday g\u00f6sterilmi\u015f say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>c) (a) ve (b) bentleri uyar\u0131nca yap\u0131lan se\u00e7imlerin sonucunda aday g\u00f6sterilmi\u015f say\u0131lanlar\u0131n isimleri se\u00e7imin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fc takip eden g\u00fcn Say\u0131\u015ftay ve T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi ba\u015fkanl\u0131klar\u0131nca T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na bildirilir.<\/p>\n<p>\u00e7) (c) bendi uyar\u0131nca yap\u0131lan bildirimden itibaren on g\u00fcn i\u00e7inde T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde se\u00e7im yap\u0131l\u0131r. Her bo\u015f \u00fcyelik i\u00e7in yap\u0131lacak se\u00e7imde, ilk oylamada \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki ve ikinci oylamada \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu aran\u0131r; ikinci oylamada salt \u00e7o\u011funluk sa\u011flanamazsa bu oylamada en \u00e7ok oy alan iki aday i\u00e7in \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc oylama yap\u0131l\u0131r; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc oylamada en fazla oy alan aday \u00fcye se\u00e7ilmi\u015f olur.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131, birer \u00fcyeyi Yarg\u0131tay ve Dan\u0131\u015ftay kontenjanlar\u0131ndan olan ilk \u00fcyeliklerin bo\u015falmas\u0131ndan sonra Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurulunun kendi \u00fcyesi olmayan y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallar\u0131nda g\u00f6rev yapan \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri aras\u0131ndan g\u00f6sterece\u011fi \u00fc\u00e7er aday i\u00e7inden se\u00e7er.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesi \u00fcyeli\u011fine aday g\u00f6steren kurumlar\u0131n halen mevcut \u00fcyeleri ile kendi kontenjanlar\u0131ndan se\u00e7ilmi\u015f yedek \u00fcyeler, tamamlama se\u00e7iminde g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulur.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesinde halen belli g\u00f6revlere se\u00e7ilmi\u015f olanlar\u0131n bu s\u0131fatlar\u0131 se\u00e7ilmi\u015f olduklar\u0131 s\u00fcrenin sonuna kadar devam eder. Bu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte \u00fcye olanlar ya\u015f haddine kadar g\u00f6revlerine devam ederler.<\/p>\n<p>Bireysel ba\u015fvuruya ili\u015fkin gerekli d\u00fczenlemeler iki y\u0131l i\u00e7inde tamamlan\u0131r. Uygulama kanununun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren bireysel ba\u015fvurular kabul edilir.<\/p>\n<p>Ge\u00e7ici Madde 19.- (Ek: 7\/5\/2010-5982\/25 md.)Bu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren otuz g\u00fcn i\u00e7inde a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen esas ve usuller dahilinde H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu \u00fcyeleri se\u00e7ilir:<\/p>\n<p>a) Cumhurba\u015fkan\u0131, h\u00e2kimlik mesle\u011fine al\u0131nmas\u0131na engel bir hali olmayan; y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n hukuk[15] dallar\u0131nda en az onbe\u015f y\u0131ldan beri g\u00f6rev yapan \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri[16]ile meslekte fiilen onbe\u015f y\u0131l\u0131n\u0131 doldurmu\u015f avukatlar aras\u0131ndan d\u00f6rt \u00fcye se\u00e7er.[17]<\/p>\n<p>b) Yarg\u0131tay Genel Kurulu, Yarg\u0131tay \u00fcyeleri aras\u0131ndan \u00fc\u00e7 as\u0131l ve \u00fc\u00e7 yedek \u00fcye se\u00e7er. Bu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren yedi g\u00fcn i\u00e7inde Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkan\u0131 adayl\u0131k ba\u015fvurusunu ilan eder. \u0130lan tarihinden itibaren yedi g\u00fcn i\u00e7inde adaylar Birinci Ba\u015fkanl\u0131\u011fa ba\u015fvurur. Ba\u015fvuru tarihinin sona erdi\u011fi g\u00fcnden itibaren onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde Yarg\u0131tay Genel Kurulu se\u00e7im yapar. Her Yarg\u0131tay \u00fcyesinin[18]oy kullanabilece\u011fi se\u00e7imde, en fazla oy alan adaylar s\u0131ras\u0131yla as\u0131l ve yedek \u00fcye se\u00e7ilmi\u015f olur.<\/p>\n<p>c) Dan\u0131\u015ftay Genel Kurulu, Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeleri aras\u0131ndan iki as\u0131l ve iki yedek \u00fcye se\u00e7er. Bu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren yedi g\u00fcn i\u00e7inde Dan\u0131\u015ftay Ba\u015fkan\u0131 adayl\u0131k ba\u015fvurusunu ilan eder. \u0130lan tarihinden itibaren yedi g\u00fcn i\u00e7inde adaylar Ba\u015fkanl\u0131\u011fa ba\u015fvurur. Ba\u015fvuru tarihinin sona erdi\u011fi g\u00fcnden itibaren onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde Dan\u0131\u015ftay Genel Kurulu se\u00e7im yapar. Her Dan\u0131\u015ftay \u00fcyesinin[19] oy kullanabilece\u011fi se\u00e7imde, en fazla oy alan adaylar s\u0131ras\u0131yla as\u0131l ve yedek \u00fcye se\u00e7ilmi\u015f olur.<\/p>\n<p>\u00e7) T\u00fcrkiye Adalet Akademisi Genel Kurulu, kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan, H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kuruluna bir as\u0131l ve bir yedek \u00fcye se\u00e7er. Bu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren yedi g\u00fcn i\u00e7inde T\u00fcrkiye Adalet Akademisi Ba\u015fkan\u0131 adayl\u0131k ba\u015fvurusunu ilan eder. \u0130lan tarihinden itibaren yedi g\u00fcn i\u00e7inde adaylar Ba\u015fkanl\u0131\u011fa ba\u015fvurur. Ba\u015fvuru tarihinin sona erdi\u011fi g\u00fcnden itibaren onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde T\u00fcrkiye Adalet Akademisi Genel Kurulu se\u00e7im yapar. Her \u00fcyenin[20]oy kullanabilece\u011fi se\u00e7imde, en fazla oy alan adaylar s\u0131ras\u0131yla as\u0131l ve yedek \u00fcye se\u00e7ilmi\u015f olur.<\/p>\n<p>d) Yedi as\u0131l ve d\u00f6rt yedek \u00fcye birinci s\u0131n\u0131f olup, birinci s\u0131n\u0131fa ayr\u0131lmay\u0131 gerektiren nitelikleri yitirmemi\u015f olan adl\u00ee yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 aras\u0131ndan, adl\u00ee yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulunun y\u00f6netim ve denetiminde se\u00e7ilir. Bu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu adayl\u0131k ba\u015fvurular\u0131n\u0131 il\u00e2n eder. \u0130l\u00e2n tarihinden itibaren \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde adaylar Y\u00fcksek Se\u00e7im Kuruluna ba\u015fvurur. Ba\u015fvuru tarihinin sona erdi\u011fi g\u00fcnden itibaren iki g\u00fcn i\u00e7inde Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu adaylar\u0131n ba\u015fvurular\u0131n\u0131 inceler ve aday listesini belirleyerek il\u00e2n eder. Takip eden iki g\u00fcn i\u00e7inde bu listeye kar\u015f\u0131 itiraz edilebilir. \u0130tiraz s\u00fcresinin sona erdi\u011fi g\u00fcnden itibaren iki g\u00fcn i\u00e7inde itirazlar incelenir, sonu\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131r ve kesin aday listesi il\u00e2n edilir. Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulunun kesin aday listesini il\u00e2n etti\u011fi tarihten sonraki ikinci Pazar g\u00fcn\u00fc her ilde, il se\u00e7im kurulunun y\u00f6netim ve denetimi alt\u0131nda yap\u0131lacak se\u00e7imlerde, o ilde ve il\u00e7elerinde g\u00f6rev yapan h\u00e2kim ve savc\u0131lar oy kullan\u0131r. \u0130l se\u00e7im kurullar\u0131 o ilde oy kullanacak h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n say\u0131s\u0131na g\u00f6re sand\u0131k kurullar\u0131 olu\u015fturur. Sand\u0131k kurullar\u0131n\u0131n i\u015flem, tedbir ve kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan \u015fik\u00e2yet ve itirazlar il se\u00e7im kurulunca karara ba\u011flan\u0131r. Adaylar propaganda yapamazlar; sadece, Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu taraf\u0131ndan belirlenen usul ve esaslar \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6zge\u00e7mi\u015flerini bu i\u015f i\u00e7in tahsis edilmi\u015f bir internet sitesinde yay\u0131mlayabilirler.[21] Se\u00e7imlerde en \u00e7ok oy alan adaylar s\u0131ras\u0131yla as\u0131l ve yedek \u00fcye se\u00e7ilmi\u015f olur. Kullan\u0131lacak oy pusulalar\u0131yla ilgili di\u011fer hususlar Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu taraf\u0131ndan belirlenir. Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu, oy pusulalar\u0131n\u0131 kendisi bast\u0131rabilece\u011fi gibi gerekti\u011finde uygun g\u00f6rece\u011fi il se\u00e7im kurullar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla bast\u0131rmaya da yetkilidir. Yap\u0131lacak se\u00e7imlerde, 26\/4\/1961 tarihli ve 298 say\u0131l\u0131 Se\u00e7imlerin Temel H\u00fck\u00fcmleri ve Se\u00e7men K\u00fct\u00fckleri Hakk\u0131nda Kanunun bu bende ayk\u0131r\u0131 olmayan h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>e) \u00dc\u00e7 as\u0131l ve iki yedek \u00fcye birinci s\u0131n\u0131f olup, birinci s\u0131n\u0131fa ayr\u0131lmay\u0131 gerektiren nitelikleri yitirmemi\u015f idar\u00ee yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 aras\u0131ndan, idar\u00ee yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulunun y\u00f6netim ve denetiminde se\u00e7ilir. B\u00f6lge idare mahkemelerinin bulundu\u011fu illerde, il se\u00e7im kurulunun y\u00f6netim ve denetimi alt\u0131nda yap\u0131lacak bu se\u00e7imlerde, o b\u00f6lge idare mahkemesinde ve yarg\u0131 \u00e7evresi i\u00e7erisinde kalan yerlerde g\u00f6rev yapan idar\u00ee yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131 oy kullan\u0131r. Bu se\u00e7imler hakk\u0131nda da (d) bendi h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>Birinci f\u0131kran\u0131n (a), (\u00e7), (d) ve (e) bentleri uyar\u0131nca se\u00e7ilen H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulunun as\u0131l \u00fcyeleri bu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten sonraki otuzuncu g\u00fcn\u00fc takip eden i\u015f g\u00fcn\u00fc g\u00f6revlerine ba\u015flarlar.<\/p>\n<p>Bu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte, H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulunun Yarg\u0131tay ve Dan\u0131\u015ftaydan gelen as\u0131l ve yedek \u00fcyelerinin g\u00f6revleri, se\u00e7ilmi\u015f olduklar\u0131 s\u00fcrenin sonuna kadar devam eder. Bunlardan, Yarg\u0131taydan gelen \u00fcyelerden g\u00f6rev s\u00fcresini tamamlayanlar\u0131n yerine birinci f\u0131kran\u0131n (b) bendi uyar\u0131nca se\u00e7ilenler; Dan\u0131\u015ftaydan gelen \u00fcyelerden g\u00f6rev s\u00fcresini tamamlayanlar\u0131n yerine birinci f\u0131kran\u0131n (c) bendi uyar\u0131nca se\u00e7ilenler, s\u0131rayla g\u00f6reve ba\u015flarlar.<\/p>\n<p>Birinci f\u0131kran\u0131n (b) ve (c) bentleri uyar\u0131nca se\u00e7ilen \u00fcyelerden, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra uyar\u0131nca g\u00f6reve ba\u015flayanlar\u0131n g\u00f6rev s\u00fcresi, birinci f\u0131kran\u0131n (a), (\u00e7), (d) ve (e) bentleri uyar\u0131nca se\u00e7ilen di\u011fer Kurul \u00fcyelerinin g\u00f6rev s\u00fcresinin bitti\u011fi tarihte sona erer.<\/p>\n<p>\u0130lgili kanunlarda gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131l\u0131ncaya kadar, H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kuruluna se\u00e7ilen as\u0131l \u00fcyeler, Yarg\u0131tay daire ba\u015fkan\u0131 i\u00e7in ilgili mevzuat\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen t\u00fcm mal\u00ee ve sosyal haklar ile emeklilik hakk\u0131ndan aynen yararlan\u0131rlar. Ayr\u0131ca, Kurulun Ba\u015fkan\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki as\u0131l \u00fcyelerine, (30000) g\u00f6sterge rakam\u0131n\u0131n memur ayl\u0131klar\u0131na uygulanan katsay\u0131 ile \u00e7arp\u0131m\u0131 sonucu bulunacak miktarda ayl\u0131k ek tazminat \u00f6denir.<\/p>\n<p>\u0130lgili kanunlarda d\u00fczenleme yap\u0131l\u0131ncaya kadar, H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu;<\/p>\n<p>a) Anayasa h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 olmamak kayd\u0131yla, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re Kurul \u015feklinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>b) \u0130kinci f\u0131kra uyar\u0131nca as\u0131l \u00fcyelerinin g\u00f6reve ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren bir hafta i\u00e7inde Adalet Bakan\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplan\u0131r ve bir ge\u00e7ici Ba\u015fkanvekili se\u00e7er.<\/p>\n<p>c) En az onbe\u015f \u00fcye ile toplan\u0131r ve \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile karar verir.<\/p>\n<p>\u00e7) Sekreterya hizmetleri Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Kurul m\u00fcfetti\u015fleri ile adalet m\u00fcfetti\u015fleri atan\u0131ncaya kadar, mevcut adalet m\u00fcfetti\u015fleri, Kurul m\u00fcfetti\u015fi ve adalet m\u00fcfetti\u015fi s\u0131fat\u0131yla g\u00f6rev yaparlar.<\/p>\n<p>Bu madde h\u00fck\u00fcmleri, ilgili kanunlarda gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131l\u0131ncaya kadar uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>II. Piyasalar\u0131n denetimi ve d\u0131\u015f ticaretin d\u00fczenlenmesi<\/p>\n<p>MADDE 167. \u2013 Devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli i\u015flemelerini sa\u011flay\u0131c\u0131 ve geli\u015ftirici tedbirleri al\u0131r; piyasalarda fiil\u00ee veya anla\u015fma sonucu do\u011facak tekelle\u015fme ve kartelle\u015fmeyi \u00f6nler.<\/p>\n<p>D\u0131\u015f ticaretin \u00fclke ekonomisinin yarar\u0131na olmak \u00fczere d\u00fczenlenmesi amac\u0131yla ithalat, ihracat ve di\u011fer d\u0131\u015f ticaret i\u015flemleri \u00fczerine vergi ve benzeri y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler d\u0131\u015f\u0131nda ek mal\u00ee y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler koymaya ve bunlar\u0131 kald\u0131rmaya kanunla Bakanlar Kuruluna yetki verilebilir.<\/p>\n<p>III. Tabi\u00ee servetlerin ve kaynaklar\u0131n aranmas\u0131 ve i\u015fletilmesi<\/p>\n<p>MADDE 168. \u2013 Tabi\u00ee servetler ve kaynaklar Devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndad\u0131r. Bunlar\u0131n aranmas\u0131 ve i\u015fletilmesi hakk\u0131 Devlete aittir. Devlet bu hakk\u0131n\u0131 belli bir s\u00fcre i\u00e7in, ger\u00e7ek ve t\u00fczelki\u015filere devredebilir. Hangi tabi\u00ee servet ve kayna\u011f\u0131n arama ve i\u015fletmesinin, Devletin ger\u00e7ek ve t\u00fczelki\u015filerle ortak olarak veya do\u011frudan ger\u00e7ek ve t\u00fczelki\u015filer eliyle yap\u0131lmas\u0131, kanunun a\u00e7\u0131k iznine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu durumda ger\u00e7ek ve t\u00fczelki\u015filerin uymas\u0131 gereken \u015fartlar ve Devlet\u00e7e yap\u0131lacak g\u00f6zetim, denetim usul ve esaslar\u0131 ve m\u00fceyyideler kanunda g\u00f6sterilir.<\/p>\n<p>IV. Ormanlar ve orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc<\/p>\n<p>A. Ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi<\/p>\n<p>MADDE 169. \u2013 Devlet, ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve sahalar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi i\u00e7in gerekli kanunlar\u0131 koyar ve tedbirleri al\u0131r. Yanan ormanlar\u0131n yerinde yeni orman yeti\u015ftirilir, bu yerlerde ba\u015fka \u00e7e\u015fit tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k yap\u0131lamaz. B\u00fct\u00fcn ormanlar\u0131n g\u00f6zetimi Devlete aittir.<\/p>\n<p>Devlet ormanlar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanlar\u0131 kanuna g\u00f6re, Devlet\u00e7e y\u00f6netilir ve i\u015fletilir. Bu ormanlar zamana\u015f\u0131m\u0131 ile m\u00fclk edinilemez ve kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda irtifak hakk\u0131na konu olamaz.<\/p>\n<p>Ormanlara zarar verebilecek hi\u00e7bir faaliyet ve eyleme m\u00fcsaade edilemez. Ormanlar\u0131n tahrip edilmesine yol a\u00e7an siyas\u00ee propaganda yap\u0131lamaz; m\u00fcnhas\u0131ran orman su\u00e7lar\u0131 i\u00e7in genel ve \u00f6zel af \u00e7\u0131kar\u0131lamaz. Ormanlar\u0131 yakmak, orman\u0131 yok etmek veya daraltmak amac\u0131yla i\u015flenen su\u00e7lar genel ve \u00f6zel af kapsam\u0131na al\u0131namaz.<\/p>\n<p>Orman olarak muhafazas\u0131nda bilim ve fen bak\u0131m\u0131ndan hi\u00e7bir yarar g\u00f6r\u00fclmeyen, aksine tar\u0131m alanlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinde kesin yarar oldu\u011fu tespit edilen yerler ile 31.12.1981 tarihinden \u00f6nce bilim ve fen bak\u0131m\u0131ndan orman niteli\u011fini tam olarak kaybetmi\u015f olan tarla, ba\u011f, meyvelik, zeytinlik gibi \u00e7e\u015fitli tar\u0131m alanlar\u0131nda veya hayvanc\u0131l\u0131kta kullan\u0131lmas\u0131nda yarar oldu\u011fu tespit edilen araziler, \u015fehir, kasaba ve k\u00f6y yap\u0131lar\u0131n\u0131n toplu olarak bulundu\u011fu yerler d\u0131\u015f\u0131nda, orman s\u0131n\u0131rlar\u0131nda daraltma yap\u0131lamaz.<\/p>\n<p>B. Orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 170. \u2013 Ormanlar i\u00e7inde veya biti\u015fi\u011findeki k\u00f6yler halk\u0131n\u0131n kalk\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131, ormanlar\u0131n ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131 bak\u0131mlar\u0131ndan, orman\u0131n g\u00f6zetilmesi ve i\u015fletilmesinde Devletle bu halk\u0131n i\u015fbirli\u011fini sa\u011flay\u0131c\u0131 tedbirlerle, 31.12.1981 tarihinden \u00f6nce bilim ve fen bak\u0131m\u0131ndan orman niteli\u011fini tamamen kaybetmi\u015f yerlerin de\u011ferlendirilmesi; bilim ve fen bak\u0131m\u0131ndan orman olarak muhafazas\u0131nda yarar g\u00f6r\u00fclmeyen yerlerin tespiti ve orman s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131; orman i\u00e7indeki k\u00f6yler halk\u0131n\u0131n k\u0131smen veya tamamen bu yerlere yerle\u015ftirilmesi i\u00e7in Devlet eliyle an\u0131lan yerlerin ihya edilerek bu halk\u0131n yararlanmas\u0131na tahsisi kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n<p>Devlet, bu halk\u0131n i\u015fletme ara\u00e7 ve gere\u00e7leriyle di\u011fer girdilerinin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>Orman i\u00e7inden nakledilen k\u00f6yler halk\u0131na ait araziler, Devlet orman\u0131 olarak derhal a\u011fa\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>V. Kooperatif\u00e7ili\u011fin geli\u015ftirilmesi<\/p>\n<p>MADDE 171. \u2013 Devlet, mill\u00ee ekonominin yararlar\u0131n\u0131 dikkate alarak, \u00f6ncelikle \u00fcretimin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve t\u00fcketicinin korunmas\u0131n\u0131 ama\u00e7layan kooperatif\u00e7ili\u011fin geli\u015fmesini sa\u011flayacak tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>(Son f\u0131kra m\u00fclga: 23.7.1995-4121\/15 md.)<\/p>\n<p>VI. T\u00fcketiciler ile esnaf ve sanatk\u00e2rlar\u0131n korunmas\u0131<\/p>\n<p>A. T\u00fcketicilerin korunmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 172. \u2013 Devlet, t\u00fcketicileri koruyucu ve ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 tedbirler al\u0131r, t\u00fcketicilerin kendilerini koruyucu giri\u015fimlerini te\u015fvik eder.<\/p>\n<p>B. Esnaf ve sanatk\u00e2rlar\u0131n korunmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 173. \u2013 Devlet, esnaf ve sanatk\u00e2r\u0131 koruyucu ve destekleyici tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n<p>BE\u015e\u0130NC\u0130 KISIM<\/p>\n<p>\u00c7e\u015fitli H\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>I. \u0130nk\u0131l\u00e2p kanunlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131<\/p>\n<p>MADDE 174. \u2013 Anayasan\u0131n hi\u00e7bir h\u00fckm\u00fc, T\u00fcrk toplumunu \u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k seviyesinin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131karma ve T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin l\u00e2iklik niteli\u011fini koruma amac\u0131n\u0131 g\u00fcden, a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6sterilen ink\u0131l\u00e2p kanunlar\u0131n\u0131n, Anayasan\u0131n halkoyu ile kabul edildi\u011fi tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan h\u00fck\u00fcmlerinin, Anayasaya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu \u015feklinde anla\u015f\u0131lamaz ve yorumlanamaz :<\/p>\n<p>1. 3 Mart 1340 tarihli ve 430 say\u0131l\u0131 Tevhidi Tedrisat Kanunu;<\/p>\n<p>2. 25 Te\u015frinis\u00e2ni 1341 tarihli ve 671 say\u0131l\u0131 \u015eapka \u0130ktis\u00e2s\u0131 Hakk\u0131nda Kanun;<\/p>\n<p>3. 30 Te\u015frinis\u00e2ni 1341 tarihli ve 677 say\u0131l\u0131 Tekke ve Zaviyelerle T\u00fcrbelerin Seddine ve T\u00fcrbedarl\u0131klar ile Bir Tak\u0131m Unvanlar\u0131n Men ve \u0130lgas\u0131na Dair Kanun;<\/p>\n<p>4. 17 \u015eubat 1926 tarihli ve 743 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Kanunu Medenisiyle kabul edilen, evlenme akdinin evlendirme memuru \u00f6n\u00fcnde yap\u0131laca\u011f\u0131na dair meden\u00ee nik\u00e2h esas\u0131 ile ayn\u0131 kanunun 110 uncu maddesi h\u00fckm\u00fc;<\/p>\n<p>5. 20 May\u0131s 1928 tarihli ve 1288 say\u0131l\u0131 Beynelmilel Erkam\u0131n Kabul\u00fc Hakk\u0131nda Kanun;<\/p>\n<p>6. 1 Te\u015frinis\u00e2ni 1928 tarihli ve 1353 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakk\u0131nda Kanun;<\/p>\n<p>7. 26 Te\u015frinis\u00e2ni 1934 tarihli ve 2590 say\u0131l\u0131 Efendi, Bey, Pa\u015fa Gibi L\u00e2kap ve Unvanlar\u0131n Kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na Dair Kanun;<\/p>\n<p>8. 3 K\u00e2nunuevvel 1934 tarihli ve 2596 say\u0131l\u0131 Baz\u0131 Kisvelerin Giyilemeyece\u011fine Dair Kanun.<\/p>\n<p>ALTINCI KISIM<\/p>\n<p>Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130MADDE 1. \u2013 Anayasan\u0131n, halkoylamas\u0131 sonucu, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131 olarak kabul edildi\u011finin usul\u00fcnce il\u00e2n\u0131 ile birlikte, halkoylamas\u0131 tarihindeki Mill\u00ee G\u00fcvenlik Konseyi Ba\u015fkan\u0131 ve Devlet Ba\u015fkan\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131 s\u0131fat\u0131n\u0131 kazanarak, yedi y\u0131ll\u0131k bir d\u00f6nem i\u00e7in, Anayasa ile Cumhurba\u015fkan\u0131na tan\u0131nan g\u00f6revleri yerine getirir ve yetkileri kullan\u0131r. 18 Eyl\u00fcl 1980 tarihinde Devlet Ba\u015fkan\u0131 olarak i\u00e7ti\u011fi and y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kal\u0131r. Yedi y\u0131ll\u0131k s\u00fcrenin sonunda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi Anayasada \u00f6ng\u00f6r\u00fclen h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131, ilk genel se\u00e7imler sonucu T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi toplan\u0131p, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 olu\u015funcaya kadar, 12 Aral\u0131k 1980 g\u00fcn ve 2356 say\u0131l\u0131 Kanunla te\u015fekk\u00fcl etmi\u015f olan Mill\u00ee G\u00fcvenlik Konseyinin Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da y\u00fcr\u00fct\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130lk milletvekili genel se\u00e7imleri sonunda T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi toplan\u0131p g\u00f6reve ba\u015flay\u0131ncaya kadar ge\u00e7ecek s\u00fcre i\u00e7inde, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n herhangi bir surette bo\u015falmas\u0131 halinde, Mill\u00ee G\u00fcvenlik Konseyinin en k\u0131demli \u00fcyesi, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi toplan\u0131p Anayasaya g\u00f6re yeni Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 se\u00e7inceye kadar, Cumhurba\u015fkan\u0131na vek\u00e2let eder ve O\u2019nun Anayasadaki b\u00fct\u00fcn g\u00f6revlerini yerine getirir ve yetkilerini kullan\u0131r.<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 2. \u2013 12 Aral\u0131k 1980 g\u00fcn ve 2356 say\u0131l\u0131 Kanunla kurulu\u015fu g\u00f6sterilen Mill\u00ee G\u00fcvenlik Konseyi, Anayasaya dayal\u0131 olarak haz\u0131rlanacak Siyas\u00ee Partiler Kanunu ile Se\u00e7im Kanununa g\u00f6re yap\u0131lacak ilk genel se\u00e7imler sonucu T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi toplan\u0131p Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131 olu\u015fturuncaya kadar 2324 say\u0131l\u0131 Anayasa D\u00fczeni Hakk\u0131nda Kanun ve 2485 say\u0131l\u0131 Kurucu Meclis Hakk\u0131nda kanunlara g\u00f6re g\u00f6revlerini devam ettirir.<\/p>\n<p>Anayasan\u0131n kabul\u00fcnden sonra 2356 say\u0131l\u0131 Kanunun 3 \u00fcnc\u00fc maddesindeki Mill\u00ee G\u00fcvenlik Konseyi \u00fcyeliklerinden birisinin herhangi bir nedenle bo\u015falmas\u0131 halinde doldurulmas\u0131 usul\u00fcne ili\u015fkin h\u00fck\u00fcm uygulanmaz.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi toplan\u0131p g\u00f6reve ba\u015flad\u0131ktan sonra, Mill\u00ee G\u00fcvenlik Konseyi, alt\u0131 y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcre i\u00e7in Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Konseyi haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve Mill\u00ee G\u00fcvenlik Konseyi \u00fcyeleri, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Konseyi \u00fcyesi s\u0131fat\u0131n\u0131 al\u0131rlar. Mill\u00ee G\u00fcvenlik Konseyi \u00fcyesi olarak 18 Eyl\u00fcl 1980 tarihinde i\u00e7tikleri and y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kal\u0131r. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Konseyi \u00fcyeleri, Anayasada T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyelerinin haiz bulunduklar\u0131 \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 ile dokunulmazl\u0131\u011f\u0131na sahip olurlar. Alt\u0131 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre sonunda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Konseyinin hukuk\u00ee varl\u0131\u011f\u0131 sona erer.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Konseyinin g\u00f6revleri \u015funlard\u0131r :<\/p>\n<p>a) T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisince kabul edilerek Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilen, Anayasada yaz\u0131l\u0131 temel hak ve h\u00fcrriyetlere ve \u00f6devlere, l\u00e2iklik ilkesine, Atat\u00fcrk ink\u0131l\u00e2plar\u0131n\u0131n, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin ve kamu d\u00fczeninin korunmas\u0131na, T\u00fcrkiye Radyo-Televizyon Kurumuna, milletleraras\u0131 andla\u015fmalara, d\u0131\u015f \u00fclkelere silahl\u0131 kuvvet g\u00f6nderilmesine ve yabanc\u0131 kuvvetlerin T\u00fcrkiye\u2019ye kabul\u00fcne, ola\u011fan\u00fcst\u00fc y\u00f6netime, s\u0131k\u0131y\u00f6netim ve sava\u015f haline dair kanunlar ile Cumhurba\u015fkan\u0131nca gerekli g\u00f6r\u00fclen di\u011fer kanunlar\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131na tan\u0131nan onbe\u015f g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrenin ilk on g\u00fcn\u00fc i\u00e7inde incelemek;<\/p>\n<p>b) Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n istemi ve tespit edece\u011fi s\u00fcre i\u00e7inde :<\/p>\n<p>Milletvekili genel se\u00e7imlerinin yenilenmesine, ola\u011fan\u00fcst\u00fc y\u00f6netim yetkisinin kullan\u0131lmas\u0131na ve al\u0131nacak tedbirlere, T\u00fcrkiye Radyo-Televizyon Kurumunun y\u00f6netim ve g\u00f6zetimine, gen\u00e7li\u011fin yeti\u015ftirilmesine ve Diyanet \u0130\u015flerinin d\u00fczenlenmesine ili\u015fkin konular\u0131 incelemek ve g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmek;<\/p>\n<p>c) Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n istemine g\u00f6re, i\u00e7 ve d\u0131\u015f g\u00fcvenlik ile gerekli g\u00f6r\u00fclen di\u011fer konularda inceleme ve ara\u015ft\u0131rma yapmak ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131na sunmak.<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 3. \u2013 Anayasaya g\u00f6re yap\u0131lacak ilk milletvekili genel se\u00e7imi sonucunda T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi toplan\u0131p, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131 olu\u015fturmas\u0131 ile birlikte :<\/p>\n<p>a) 27 Ekim 1980 g\u00fcn ve 2324 say\u0131l\u0131 Anayasa D\u00fczeni Hakk\u0131nda Kanun,<\/p>\n<p>b) 12 Aral\u0131k 1980 g\u00fcn ve 2356 say\u0131l\u0131 Mill\u00ee G\u00fcvenlik Konseyi Hakk\u0131nda Kanun,<\/p>\n<p>c) 29 Haziran 1981 g\u00fcn ve 2485 say\u0131l\u0131 Kurucu Meclis Hakk\u0131nda Kanun,<\/p>\n<p>Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar ve Mill\u00ee G\u00fcvenlik Konseyi ile Dan\u0131\u015fma Meclisinin hukuk\u00ee varl\u0131klar\u0131 sona erer.<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 4. \u2013 (M\u00fclga: 17.5.1987 tarihli 3361 ve 23.5.1987 tarihli 3376 numaral\u0131 kanunlar gere\u011fince, 6 Eyl\u00fcl 1987 tarihinde yap\u0131lan halkoylamas\u0131 sonucunda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkm\u0131\u015ft\u0131r. Halkoylamas\u0131 sonucunun yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 Resm\u00ee Gazete : 12.9.1987 -19572)<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 5. \u2013 Yap\u0131lacak ilk milletvekili genel se\u00e7imi sonucunun Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulunca il\u00e2n\u0131n\u0131 takip eden onuncu g\u00fcn, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ankara\u2019da, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi binas\u0131nda, saat 15.00\u2019de kendili\u011finden toplan\u0131r. Bu toplant\u0131ya en ya\u015fl\u0131 Milletvekili Ba\u015fkanl\u0131k eder. Bu toplant\u0131da milletvekilleri andi\u00e7erler.<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 6. \u2013 Anayasaya g\u00f6re kurulan T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin toplant\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in kendi i\u00e7t\u00fcz\u00fckleri yap\u0131l\u0131ncaya kadar, Millet Meclisinin 12 Eyl\u00fcl 1980 tarihinden \u00f6nce y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmayan h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 7. \u2013 \u0130lk milletvekili genel se\u00e7imi sonunda, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi toplan\u0131p, yeni Bakanlar Kurulu kuruluncaya kadar, i\u015f ba\u015f\u0131nda olan Bakanlar Kurulunun g\u00f6revi devam eder.<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 8. \u2013 Anayasa ile kabul edilmi\u015f olan yeni organ, kurum ve kurullar\u0131n kurulu\u015f, g\u00f6rev, yetki ve i\u015fleyi\u015fleri ile ilgili kanunlarla, Anayasada konulmas\u0131 veya de\u011fi\u015ftirilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen di\u011fer kanunlar, Anayasan\u0131n kabul\u00fcnden ba\u015flayarak Kurucu Meclisin g\u00f6rev s\u00fcresi i\u00e7erisinde, bu s\u00fcre i\u00e7erisinde yeti\u015ftirilemeyenler, se\u00e7imle gelen T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin ilk toplant\u0131s\u0131n\u0131 izleyen bir y\u0131l sonuna kadar \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 9. \u2013 \u0130lk genel se\u00e7imler sonucu toplanacak T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 kurulduktan sonra alt\u0131 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7inde yap\u0131lacak Anayasa de\u011fi\u015fikliklerini Cumhurba\u015fkan\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine geri g\u00f6nderebilir. Bu takdirde T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin geri g\u00f6nderilen Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi hakk\u0131ndaki kanunu, aynen kabul edip tekrar Cumhurba\u015fkan\u0131na g\u00f6nderebilmesi, \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n d\u00f6rtte \u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funlu\u011funun oyu ile m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 10. \u2013 Mahall\u00ee idare se\u00e7imleri en ge\u00e7 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin ilk toplant\u0131s\u0131n\u0131 izleyen bir y\u0131l i\u00e7inde yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 11. \u2013 Anayasan\u0131n halkoyu ile kabul edildi\u011fi tarihte Anayasa Mahkemesi as\u0131l ve yedek \u00fcyesi olanlar\u0131n kadrolar\u0131 ile g\u00f6revleri devam eder. Bunlardan Anayasa Mahkemesince belli g\u00f6revlere se\u00e7ilenlerin bu suretle kazanm\u0131\u015f olduklar\u0131 s\u0131fatlar\u0131 sakl\u0131 kal\u0131r.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesi as\u0131l \u00fcye say\u0131s\u0131 onbire ininceye kadar bo\u015falan as\u0131l \u00fcye kadrosuna, as\u0131l ve yedek \u00fcye say\u0131s\u0131 toplam\u0131 onbe\u015fe ininceye kadar da bo\u015falan yedek \u00fcye kadrosuna se\u00e7im yap\u0131lmaz. Anayasa Mahkemesinin yeni d\u00fczenlemeye intibak\u0131 sa\u011flan\u0131ncaya kadar as\u0131l \u00fcye say\u0131s\u0131n\u0131n onbirden, as\u0131l ve yedek \u00fcye say\u0131lar\u0131 toplam\u0131n\u0131n onbe\u015fden a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fmesi nedeniyle yap\u0131lacak se\u00e7imlerde bu Anayasan\u0131n kabul etti\u011fi esasa ve s\u0131raya uyulur.<\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesi as\u0131l \u00fcye say\u0131s\u0131 onbire ininceye kadar dava ve i\u015flerde 22.4.1962 g\u00fcn ve 44 say\u0131l\u0131 Kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc toplanma yeter say\u0131s\u0131 uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 12. \u2013 13.5.1981 g\u00fcn ve 2461 say\u0131l\u0131 H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu Kanununun ge\u00e7ici 1 inci maddesi uyar\u0131nca Yarg\u0131tay ve Dan\u0131\u015ftaydan Kurulun as\u0131l ve yedek \u00fcyeli\u011fine; 1730 say\u0131l\u0131 Yarg\u0131tay Kanununa 25.6.1981 g\u00fcn ve 2483 say\u0131l\u0131 Kanunla eklenen ge\u00e7ici maddeuyar\u0131nca Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131vekilli\u011fine; 6.1.1982 g\u00fcn ve 2575 say\u0131l\u0131 Dan\u0131\u015ftay Kanununun ge\u00e7ici 14 \u00fcnc\u00fc maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca Dan\u0131\u015ftay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na, Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na, ba\u015fkanvekilliklerine ve daire ba\u015fkanl\u0131klar\u0131na, Devlet Ba\u015fkan\u0131nca se\u00e7ilmi\u015f bulunanlar, se\u00e7ildikleri d\u00f6nem i\u00e7in bu g\u00f6revlerine devam ederler.<\/p>\n<p>6.1.1982 g\u00fcn ve 2576 say\u0131l\u0131 Kanunun ge\u00e7ici maddelerinin idar\u00ee mahkemeler ba\u015fkan ve \u00fcyeliklerine atamalara ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri de sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 13. \u2013 H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kuruluna Yarg\u0131taydan se\u00e7ilmesi gereken bir as\u0131l ve bir yedek \u00fcyenin se\u00e7imleri Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihi izleyen yirmi g\u00fcn i\u00e7inde yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Se\u00e7ilen \u00fcyeler g\u00f6reve ba\u015flay\u0131ncaya kadar Kurul, toplant\u0131 yeter say\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturacak yedek \u00fcyenin kat\u0131lmas\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yapar.<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 14. \u2013 Sendikalar\u0131n gelirlerini Devlet bankalar\u0131nda muhafaza etmelerine ili\u015fkin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri, Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren en ge\u00e7 iki y\u0131l i\u00e7inde yerine getirilir.<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 15. \u2013 12 Eyl\u00fcl 1980 tarihinden, ilk genel se\u00e7imler sonucu toplanacak T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131 olu\u015fturuncaya kadar ge\u00e7ecek s\u00fcre i\u00e7inde, yasama ve y\u00fcr\u00fctme yetkilerini T\u00fcrk milleti ad\u0131na kullanan, 2356 say\u0131l\u0131 Kanunla kurulu Mill\u00ee G\u00fcvenlik Konseyinin, bu Konseyin y\u00f6netimi d\u00f6neminde kurulmu\u015f h\u00fck\u00fcmetlerin, 2485 say\u0131l\u0131 Kurucu Meclis Hakk\u0131nda Kanunla g\u00f6rev ifa eden Dan\u0131\u015fma Meclisinin her t\u00fcrl\u00fc karar ve tasarruflar\u0131ndan dolay\u0131 haklar\u0131nda ceza\u00ee, mal\u00ee veya hukuk\u00ee sorumluluk iddias\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclemez ve bu maksatla herhangi bir yarg\u0131 merciine ba\u015fvurulamaz.<\/p>\n<p>Bu karar ve tasarruflar\u0131n idarece veya yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f organ, merci ve g\u00f6revlilerce uygulanmas\u0131ndan dolay\u0131, karar alanlar, tasarrufta bulunanlar ve uygulayanlar hakk\u0131nda da yukar\u0131daki f\u0131kra h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>(Son f\u0131kra m\u00fclga: 3.10.2001-4709\/34 md.)<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 16. \u2013 Anayasan\u0131n halkoylamas\u0131na ili\u015fkin oy verme k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcnde ve sand\u0131k listesinde kayd\u0131 ve oy kullanma yeterli\u011fi bulundu\u011fu halde hukuk\u00ee veya fiil\u00ee herhangi bir mazereti olmaks\u0131z\u0131n halkoylamas\u0131na kat\u0131lmayanlar, Anayasan\u0131n halkoylamas\u0131n\u0131 takip eden be\u015f y\u0131l i\u00e7inde yap\u0131lacak genel ve ara se\u00e7imleri ile mahall\u00ee se\u00e7imlere ve di\u011fer halkoylamalar\u0131na kat\u0131lamazlar, se\u00e7imlerde aday olamazlar.<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 17-(Ek 10\/5\/2007 &#8211; 5659\/1 md.)Bu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesinden sonra yap\u0131lacak ilk genel se\u00e7imde, Anayasan\u0131n 67 nci maddesinin son f\u0131kras\u0131 10\/6\/1983 tarihli ve 2839 say\u0131l\u0131 Milletvekili Se\u00e7imi Kanununun ba\u011f\u0131ms\u0131z adaylar\u0131n birle\u015fik oy pusulas\u0131nda yer almas\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri bak\u0131m\u0131ndan uygulanmaz.<\/p>\n<p>YED\u0130NC\u0130 KISIM<\/p>\n<p>Son H\u00fck\u00fcmler<\/p>\n<p>I. Anayasan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi, se\u00e7imlere ve halkoylamas\u0131na kat\u0131lma<\/p>\n<p>MADDE 175. \u2013 (De\u011fi\u015fik: 17.5.1987 &#8211; 3361\/3 md.) Anayasan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az \u00fc\u00e7te biri taraf\u0131ndan yaz\u0131yla teklif edilebilir. Anayasan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi hakk\u0131ndaki teklifler Genel Kurulda iki defa g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. De\u011fi\u015ftirme teklifinin kabul\u00fc Meclisin \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte \u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funlu\u011funun gizli oyuyla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Anayasan\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi hakk\u0131ndaki tekliflerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi ve kabul\u00fc, bu maddedeki kay\u0131tlar d\u0131\u015f\u0131nda, kanunlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi ve kabul\u00fc hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmlere t\u00e2bidir.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 Anayasa de\u011fi\u015fikliklerine ili\u015fkin kanunlar\u0131, bir daha g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmek \u00fczere T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine geri g\u00f6nderebilir. Meclis, geri g\u00f6nderilen Kanunu, \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011fu ile aynen kabul ederse Cumhurba\u015fkan\u0131 bu Kanunu halkoyuna sunabilir.<\/p>\n<p>Meclisce \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n be\u015fte \u00fc\u00e7\u00fc ile veya \u00fc\u00e7te ikisinden az oyla kabul edilen Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi hakk\u0131ndaki Kanun, Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan Meclise iade edilmedi\u011fi takdirde halkoyuna sunulmak \u00fczere Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n<p>Do\u011frudan veya Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n iadesi \u00fczerine, Meclis \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funlu\u011fu ile kabul edilen Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fine ili\u015fkin kanun veya gerekli g\u00f6r\u00fclen maddeleri Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan halkoyuna sunulabilir. Halkoylamas\u0131na sunulmayan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fine ili\u015fkin Kanun veya ilgili maddeler Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n<p>Halkoyuna sunulan Anayasa de\u011fi\u015fikliklerine ili\u015fkin kanunlar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi i\u00e7in, halkoylamas\u0131nda kullan\u0131lan ge\u00e7erli oylar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan \u00e7o\u011funun kabul oyu olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Anayasa de\u011fi\u015fikliklerine ili\u015fkin kanunlar\u0131n kabul\u00fc s\u0131ras\u0131nda, bu Kanunun halkoylamas\u0131na sunulmas\u0131 halinde, Anayasan\u0131n de\u011fi\u015ftirilen h\u00fck\u00fcmlerinden, hangilerinin birlikte hangilerinin ayr\u0131 ayr\u0131 oylanaca\u011f\u0131n\u0131 da karara ba\u011flar.<\/p>\n<p>Halkoylamas\u0131na, milletvekili genel ve ara se\u00e7imlerine ve mahall\u00ee genel se\u00e7imlere i\u015ftiraki temin i\u00e7in, kanunla para cezas\u0131 dahil gerekli her t\u00fcrl\u00fc tedbir al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>II. Ba\u015flang\u0131\u00e7 ve kenar ba\u015fl\u0131klar<\/p>\n<p>MADDE 176. \u2013 Anayasan\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 temel g\u00f6r\u00fc\u015f ve ilkeleri belirten ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sm\u0131, Anayasa metnine dahildir.<\/p>\n<p>Maddekenar ba\u015fl\u0131klar\u0131, sadece ilgili olduklar\u0131 maddelerin konusunu ve maddeler aras\u0131ndaki s\u0131ralama ve ba\u011flant\u0131y\u0131 g\u00f6sterir. Bu ba\u015fl\u0131klar, Anayasa metninden say\u0131lmaz.<\/p>\n<p>III. Anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi<\/p>\n<p>MADDE 177. \u2013 Bu Anayasa, halkoylamas\u0131 sonucu kabul edilip Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mlanmas\u0131 ile T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131 olur ve a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6sterilen istisnalar ile bu istisnalar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesine ait h\u00fck\u00fcmler d\u0131\u015f\u0131nda b\u00fct\u00fcn\u00fcyle y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer.<\/p>\n<p>a) \u0130K\u0130NC\u0130 KISIM II. B\u00f6l\u00fcmdeki; ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi, bas\u0131n ve yay\u0131mla ilgili h\u00fck\u00fcmler, toplant\u0131 hak ve h\u00fcrriyetleri,<\/p>\n<p>III. B\u00f6l\u00fcmdeki \u00e7al\u0131\u015fma ile ilgili h\u00fck\u00fcmler, toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi, grev hakk\u0131 ve lokavt ile ilgili h\u00fck\u00fcmler,<\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcmler yeni kanunlar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda veya mevcut kanunlarda de\u011fi\u015fiklik yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ve her halde en ge\u00e7 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi g\u00f6reve ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer. Ancak bu h\u00fck\u00fcmler y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girinceye kadar mevcut kanunlar ve Mill\u00ee G\u00fcvenlik Konseyinin bildiri ve kararlar\u0131 uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>b) \u0130K\u0130NC\u0130 KISIM\u2019daki; siyas\u00ee faaliyette bulunma haklar\u0131 ile siyas\u00ee partilerle ilgili h\u00fck\u00fcmler, bunlara dayal\u0131 olarak yeniden haz\u0131rlanacak Siyas\u00ee Partiler Kanununun;<\/p>\n<p>Se\u00e7me ve se\u00e7ilme hakk\u0131 ise yine bu h\u00fck\u00fcmlere dayal\u0131 olarak haz\u0131rlanacak Se\u00e7im Kanununun;<\/p>\n<p>Yay\u0131mlanmas\u0131 ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer.<\/p>\n<p>c) \u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc KISIM\u2019daki; yasama ile ilgili h\u00fck\u00fcmler;<\/p>\n<p>Bu h\u00fck\u00fcmler ilk milletvekili genel se\u00e7imi sonucunun ilan\u0131 ile birlikte y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer. Ancak bu b\u00f6l\u00fcmdeki T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6rev ve yetkilerine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri, 29 Haziran 1981 g\u00fcn ve 2485 say\u0131l\u0131 Kurucu Meclis Hakk\u0131nda Kanun h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131 kalmak \u00fczere T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi g\u00f6reve ba\u015flay\u0131ncaya kadar Mill\u00ee G\u00fcvenlik Konseyince yerine getirilir.<\/p>\n<p>d) \u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc KISIM\u2019daki; Cumhurba\u015fkan\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndaki g\u00f6rev ve yetkileri ile Devlet Denetleme Kurulu, Bakanlar Kurulu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndaki t\u00fcz\u00fckler, Mill\u00ee Savunma, ola\u011fan\u00fcst\u00fc y\u00f6netim usulleri, idare ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndaki mahall\u00ee idareler ile Atat\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr, Dil ve Tarih Y\u00fcksek Kurumu hari\u00e7 di\u011fer h\u00fck\u00fcmler ve Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri hari\u00e7 yarg\u0131ya ili\u015fkin b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmler Anayasan\u0131n halkoylamas\u0131 sonucunda kabul\u00fcn\u00fcn Resm\u00ee Gazetede ilan\u0131 ile birlikte y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer. Cumhurba\u015fkan\u0131 ve Bakanlar Kuruluna ait y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmeyen h\u00fck\u00fcmler T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin g\u00f6reve ba\u015flamas\u0131 ile, mahall\u00ee idareler ile Devlet G\u00fcvenlik Mahkemelerine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler ise ilgili kanunlar\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131 ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer.<\/p>\n<p>e) Anayasan\u0131n halkoylamas\u0131 sonucu kabul\u00fcn\u00fcn ilan\u0131yla birlikte y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girecek h\u00fck\u00fcmleri ve mevcut ve kurulacak kurum, kurulu\u015f ve kurullar i\u00e7in yeniden kanun yap\u0131lmas\u0131 veya mevcut kanunlarda de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131 gerekiyorsa bunlara ili\u015fkin i\u015flemler mevcut kanunlar\u0131n Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmayan h\u00fck\u00fcmleri veya do\u011frudan Anayasa h\u00fck\u00fcmleri, Anayasan\u0131n 11 inci maddesi gere\u011fince uygulan\u0131r.<\/p>\n<p>f) Kesinhesap kanunu tasar\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclme usul\u00fcn\u00fc d\u00fczenleyen 164 \u00fcnc\u00fc maddenin ikinci f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fc 1984 y\u0131l\u0131ndan itibaren uygulanmaya ba\u015flan\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASASINA<\/p>\n<p>\u0130\u015eLENEMEYEN GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDELER<\/p>\n<p>3.10.2001 tarihli ve 4709 say\u0131l\u0131 Kanunun ge\u00e7ici maddesi<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE \u2013 A) Bu Kanunun 24 \u00fcnc\u00fc maddesi ile Anayasan\u0131n 67 nci maddesine son f\u0131kra olarak eklenen h\u00fck\u00fcm bu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesinden sonra yap\u0131lacak ilk genel se\u00e7imde uygulanmaz.<\/p>\n<p>B)Bu Kanunun 28 inci maddesi ile Anayasan\u0131n 87 nci maddesinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik, bu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihinden \u00f6nce, Anayasan\u0131n 14 \u00fcnc\u00fc maddesindeki fiilleri i\u015fleyenler hakk\u0131nda uygulanmaz.<\/p>\n<p>27.12.2002 tarihli ve 4777 say\u0131l\u0131 Kanunun ge\u00e7ici maddesi<\/p>\n<p>GE\u00c7\u0130C\u0130 MADDE 1.\u2013 T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131n\u0131n 67 nci maddesinin son f\u0131kras\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin 22 nci D\u00f6nemi i\u00e7inde yap\u0131lacak ilk ara se\u00e7imde uygulanmaz.<br \/>\nkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131n\u0131n De\u011fi\u015fiklikleri<\/p>\n<p>Kabul De\u011fi\u015ftirilen Resmi Gazete<\/p>\n<p>Kanun No. Tarihi Maddeler Tarih Say\u0131<\/p>\n<p>3361 17.5.1987 67,75,175, Ge\u00e7ici 4 18.5.1987 \u2013 19464 M\u00fckerrer<\/p>\n<p>3913 8.7.1993 133 10.7.1993 &#8211; 21633<\/p>\n<p>4121 23.7.1995 Ba\u015flang\u0131\u00e7 Metni, 26.7.1995 &#8211; 22355<\/p>\n<p>33,52,53,67,68,69,<\/p>\n<p>75,84,85,93,127,<\/p>\n<p>135,149,171<\/p>\n<p>4388 18.6.1999 143 18.6.1999 &#8211; 23729 M\u00fckerrer<\/p>\n<p>4446 13.8.1999 47, 125, 155 14.8.1999 &#8211; 23786<\/p>\n<p>4709 3.10.2001 Ba\u015flang\u0131\u00e7 Metni, 17.10.2001 \u2013 24556 M\u00fckerrer<\/p>\n<p>13,14,19,20,21,22,<\/p>\n<p>23,26,28,31,33,34,<\/p>\n<p>36,38,40,41,46,49,<\/p>\n<p>51,55,65,66,67,69,<\/p>\n<p>74,87,89,94,100,<\/p>\n<p>118,149, Ge\u00e7ici 15<\/p>\n<p>4720 21.11.2001 86 1.12.2001 &#8211; 24600<\/p>\n<p>4777 27.12.2002 76,78 31.12.2002 &#8211; 24980 3. M\u00fckerrer<\/p>\n<p>5170 7.5.2004 10,15,17,30,38,87, 22.5.2004 \u2013 25469<\/p>\n<p>90,131,143,160<\/p>\n<p>5370 21.6.2005 133 23.6.2005 &#8211; 25854<\/p>\n<p>5428 29.10.2005 130,160,161,162,163 9.11.2005 &#8211; 25988<\/p>\n<p>5551 13.10.2006 76 17.10.2006 \u2013 26322<\/p>\n<p>5659 10.5.2007 Ge\u00e7ici 17 18.5.2007 \u2013 26526<\/p>\n<p>5678 31.5.2007 77,79,96,101,102 16.6.2007 \u2013 26554<\/p>\n<p>5697 16.10.2007 Ge\u00e7ici 18, Ge\u00e7ici 19 17.10.2007 \u2013 26673<\/p>\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p>\n<p>[1]Bu madde ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, 7\/5\/2010 tarih ve 5982 say\u0131l\u0131 Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesi ile de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ve metne i\u015flenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[2]Bu madde ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, 7\/5\/2010 tarih ve 5982 say\u0131l\u0131 Kanunun 6 nc\u0131 maddesi ile de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ve metne i\u015flenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[3]Bu madde ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, 7\/5\/2010 tarih ve 5982 say\u0131l\u0131 Kanunun 8 inci maddesi ile de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ve metne i\u015flenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[4]Bu madde ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, 23\/7\/1995 tarih ve 4121 say\u0131l\u0131 Kanunun 9 uncu maddesi ile de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ve metne i\u015flenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[5]Bu madde ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, 7\/5\/2010 tarih ve 5982 say\u0131l\u0131 Kanunun 14 \u00fcnc\u00fc maddesi ile de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ve metne i\u015flenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[6]\u201cbir \u00fcye ancak bir aday i\u00e7in oy kullanabilir;\u201d ibaresi Anayasa Mahkemesi\u2019nin 7.7.2010 g\u00fcnl\u00fc, E: 2010\/49, K: 2010\/87 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[7]\u201cde her bir baro ba\u015fkan\u0131 ancak bir aday i\u00e7in oy kullanabilir ve\u201d ibaresi Anayasa Mahkemesi\u2019nin 7.7.2010 g\u00fcnl\u00fc, E: 2010\/49, K: 2010\/87 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[8]Bu madde ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, 7\/5\/2010 tarih ve 5982 say\u0131l\u0131 Kanunun 17 nci maddesi ile de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ve metne i\u015flenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[9]\u201ciktisat ve siyasal bilimler\u201d ibaresi Anayasa Mahkemesi\u2019nin 7.7.2010 g\u00fcnl\u00fc, E: 2010\/49, K: 2010\/87 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[10]\u201c\u00fcst kademe y\u00f6neticileri\u201d ibaresi AnayasaMahkemesi\u2019nin 7.7.2010 g\u00fcnl\u00fc,<\/p>\n<p>E: 2010\/49, K: 2010\/87 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[11]\u201cancak bir aday i\u00e7in\u201d ibaresi Anayasa Mahkemesi\u2019nin 7.7.2010 g\u00fcnl\u00fc,<\/p>\n<p>E: 2010\/49, K: 2010\/87 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[12]Bu madde ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, 7\/5\/2010 tarih ve 5982 say\u0131l\u0131 Kanunun 23 \u00fcnc\u00fc maddesi ile de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ve metne i\u015flenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[13]\u201cancakbir aday i\u00e7in\u201d ibaresi Anayasa Mahkemesi\u2019nin 7.7.2010 g\u00fcnl\u00fc,<\/p>\n<p>E: 2010\/49, K: 2010\/87 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.116<\/p>\n<p>[14]\u201cancak bir aday i\u00e7in\u201d ibaresi Anayasa Mahkemesi\u2019nin 7.7.2010 g\u00fcnl\u00fc,<\/p>\n<p>E: 2010\/49, K: 2010\/87 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[15]\u201ciktisat ve siyasal bilimler\u201d ibaresi Anayasa Mahkemesi\u2019nin 7.7.2010 g\u00fcnl\u00fc,<\/p>\n<p>E: 2010\/49, K: 2010\/87 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[16]\u201c\u00fcst kademe y\u00f6neticileri\u201d ibaresi Anayasa Mahkemesi\u2019nin 7.7.2010 g\u00fcnl\u00fc,<\/p>\n<p>E: 2010\/49, K: 2010\/87 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[17]\u201cCumhurba\u015fkan\u0131, \u00fcst kademe y\u00f6neticileri aras\u0131ndan se\u00e7ece\u011fi Kurul \u00fcyesini, bakanl\u0131k, m\u00fcste\u015farl\u0131k, m\u00fcste\u015far yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131, valilik, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Genel Sekreterli\u011fi, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda genel m\u00fcd\u00fcrl\u00fck veya tefti\u015f kurulu ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revlerini yapanlar aras\u0131ndan se\u00e7er.\u201d t\u00fcmcesi Anayasa Mahkemesi\u2019nin 7.7.2010 g\u00fcnl\u00fc, E: 2010\/49, K: 2010\/87 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[18]\u201csadece bir aday i\u00e7in\u201d ibaresi Anayasa Mahkemesi\u2019nin 7.7.2010 g\u00fcnl\u00fc,<\/p>\n<p>E: 2010\/49, K: 2010\/87 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[19]\u201csadece bir aday i\u00e7in\u201d ibaresi Anayasa Mahkemesi\u2019nin 7.7.2010 g\u00fcnl\u00fc,<\/p>\n<p>E: 2010\/49, K: 2010\/87 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[20]\u201csadece bir aday i\u00e7in\u201d ibaresi Anayasa Mahkemesi\u2019nin 7.7.2010 g\u00fcnl\u00fc,<\/p>\n<p>E: 2010\/49, K: 2010\/87 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[21]\u201cBu se\u00e7imlerde her se\u00e7men sadece bir aday i\u00e7in oy kullanabilir.\u201d t\u00fcmcesi Anayasa Mahkemesi\u2019nin 7.7.2010 g\u00fcnl\u00fc, E: 2010\/49, K: 2010\/87 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASASI (*) \u0130\u00c7\u0130NDEK\u0130LER BA\u015eLANGI\u00c7 Birinci K\u0131s\u0131m GENEL ESASLAR MADDE 1: Devletin \u015eekli MADDE 2: Cumhuriyetin Nitelikleri MADDE 3: Devletin B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, Resm\u00ee Dili Bayra\u011f\u0131, Mill\u00ee Mar\u015f\u0131 ve Ba\u015fkenti MADDE 4: De\u011fi\u015ftirilmeyecek H\u00fck\u00fcmler MADDE 5: Devletin Temel Ama\u00e7 ve G\u00f6revleri MADDE 6: Egemenlik MADDE 7: Yasama Yetkisi MADDE 8: Y\u00fcr\u00fctme Yetkisi ve G\u00f6revi MADDE 9: [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-4466","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-anayasalarimiz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4466","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4466"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4466\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4635,"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4466\/revisions\/4635"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4466"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4466"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.chptabanhareketi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4466"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}